تاریخچه آموزش عالی درایران تا اواخر دوره پهلوی

قرن‌هاست که جوامع مختلف و اغلب پیشرفته برای تربیت افراد طراز اول کشور در زمینه‌های مختلف به آموزش عالی توجه داشته اند . درحقیقت آموزش عالی علاوه بر پرورش متخصصان مورد احتیاج صنایع وفنون مختلف ، مسئولیت‌های دیگر نیز بر عهده دارد به طوری که علاوه بر رفع حوایج موجود درجامعه ، مسیرترقی و تکامل انسان را برای آینده مشخص می‌سازد.
سابقه آموزش عالی درایران به زمان‌های بسیارقدیم باز می‌گردد ، به گونه ای که تاریخ نگاران کهنسال ترین دانشگاه جهان را " جندی شاپور" معرفی می‌کنند . این دانشگاه که دردوران قبل ازاسلام به وجود آمد و شهرت جهانی یافت وبه شاهپور اول – پادشاه ساسانی ، منسوب بوده ، ازقرن چهارم تا دهم میلادی تداوم داشته است .
دانشگاه جندی شاپور ازلحاظ آموزش و تحقیق درفلسفه وطب شهرت داشت . این دانشگاه در زمان خسرو انوشیروان ترقی بسیارکرد توجه خاص وی به ادبیات ، فلسفه وعلوم سبب رونق دانش‌هایی همچون هیئت ، نجوم ، مهندسی ، حکمت عملی وعلوم اداری گشت .
به هرصورت ، آنچه که مسلم به نظرمی رسد ، این است که دانشگاه جندی شاپور درحدود هزار و هفتصد سال پیش بنا گردید و تا پنج قرن گاهواره علوم پزشکی ، فلسفه ، نجوم و ریاضیات بود . بسیاری ازکتاب ها که به زبان‌های مختلف پیرامون علم پزشکی و تاریخچه آن نوشته شده با نام جندی شاپور توأم است .
با ظهوراسلام و توسعه معارف اسلامی ، درحدود قرن پنجم هجری ، خواجه نظام الملک به ترویج علم و هنر و تأسیس مدارس عالی همت گمارد . او در سال 485 هجری ، ساختمان نظامیه بغداد را آغازکرد و درشهرهای دیگر ایران نیز ازقبیل نیشابور، بلخ ، هرات ، آمل ، اصفهان دست به تاسیس مدارس عالی موسوم به " نظامیه " زد . که مهمترین آنها مدارس بیهقیه و سعیدیه بود و مواد درسی آن شامل فقه ، حدیث ، تفسیر ، علم حساب و پزشکی می‌شد .
دراین مقطع زمانی که سراسر جهان را ظلمت جهل فراگرفته بود ، دانشمندانی همچون شیخ الرئیس ابوعلی سینا ، ابوحامد محمد غزالی ، خواجه نصیرالدین طوسی ، سعدی شیرازی ، انوری و... دراین مدارس عالی پرورش یا به تدریس اشتغال داشته ، مشعل علم را درمشرق زمین فروزان نگهداشتند ، بطوری که حتی آثار دانشمندان این عصر تا آغاز نهضت علمی و فنی درقرن هجدهم درمراکز علمی و معتبرجهان تدریس می‌شده است .
دراین مقطع زمانی که سراسر جهان را ظلمت جهل فراگرفته بود ، دانشمندانی همچون شیخ الرئیس ابوعلی سینا ، ابوحامد محمد غزالی ، خواجه نصیرالدین طوسی ، سعدی شیرازی ، انوری و... دراین مدارس عالی پرورش یا به تدریس اشتغال داشته ، مشعل علم را درمشرق زمین فروزان نگهداشتند
با علم به اینکه گسترش آموزش درسطوح بالا و تعداد مدارس هرکشور ، به وضع اجتماعی وسیاسی آن بستگی دارد ، درایران نیزدرادواری که ثبات سیاسی و اجتماعی حاکم بود ، تعداد این مراکز افزوده می‌گشت ، وی ازآغاز قرن هفتم هجری که هجوم قوم مغول به ایران شروع شد تا قرن دهم هجری که حکومت صفویان درایران مستقر گردید ، مدارس عالی روبه ویرانی نهاد .
ازهنگام تاسیس دانشگاه جندی شاپور تازمان تشکیل دولت صفویه ، آموزش عالی سنتی ایران همواره نیازمند حمایت دولت‌ها بوده وبه همین جهت همگام با تحولات سیاسی ، دچارفراز ونشیب می‌شده است . حاکمان حکومت صفویه درپرتو وحدت سیاسی و مذهبی که به ارمغان آوردند ، سیستمی را بنیان گذاری نمودند که به موجب آن ، مردم خودشان داوطلب ایجاد ، اداره و حفظ مدارس شدند واین نظام تابه امروز در آموزش عالی کما بیش به همان نحو عمل می‌کند .

دارالفنون

برخورد ملت ایران با ملل اروپایی ، به خصوص در اثر تجاوز کشورهای روسیه و انگلستان در اوایل قرن سیزدهم هجری ، پیامد مهمی برای ایران داشت . اولیای امور دریافتند که ایران از قافله تمدن به خصوص در زمینه های مختلف علوم ، فنون و صنایع ، به کلی عقب مانده است و برای مقابله با تجاوز کشورهای غربی ، راه چاره را در این دیدند که هرچه سریع تر به کسب علوم و فنون غربی همت گمارند ، لذا این فکر را از دو طریق به مرحله عمل گذاردند ؛ در مرحله اول با اعزام محصلان ایرانی به خارج برای کسب علوم جدید و در مرحله دوم با استخدام خارجی مشاوران برای تعلیم و تربیت ایرانیان در رشته ها و فنون علمی جدید .
این سیاست که به تأسیس مدارس جدید در ایران – طبق نمونه مدارس ممالک غرب ، منتهی شد ، باعث گردید که دستگاه آموزش و پرورش جدید ایران از دستگاه آموزش و پرورش قدیم جدا شود .
هسته اولیه تعلیمات عالیه نوین در ایران با ایجاد مدرسه دارالفنون شکل گرفت . در سال 1266 ه . ق میرزا تقی خان امیرکبیر در گوشه ای از ارگ تهران بنای مدرسه ای را به سبک مدارس عالیه اروپا شروع کرد و آن را دارالفنون نامید .
ازهنگام تاسیس دانشگاه جندی شاپور تازمان تشکیل دولت صفویه ، آموزش عالی سنتی ایران همواره نیازمند حمایت دولت‌ها بوده وبه همین جهت همگام با تحولات سیاسی ، دچارفراز ونشیب می‌شده است
به طورکلی ، مدرسه دارالفنون با استفاده از عالمان اروپایی ، در شناساندن تمدن اروپا و فرهنگ جدید مغرب زمین به ایرانیان ، عامل بسیار موثری بود و فارغ التحصیلان دارالفنون ، اغلب از طریق ترجمه و تا لیف کتب درسی به این اقدام دامن می‌زدند و صنف جدیدی بوجود آوردند که در تحول فکری دو نسل بعد اثر گذاشت .
بعد از دارالفنون ، مدارس دیگری چون مدرسه علوم سیاسی ( 1317 ه . ق ) ، مدرسه فلاحت (1319 ه . ق ) مدرسه طب ( 1337 ه.ق ) ودارالمعلمین عالی ( 1307 ه . ق ) تاسیس شدند.
البته این نکته قابل ذکر است که مدارس عالی در این تاریخ ، هنوز فاقد شبکه اداری توسعه یافته بود وبا سازمان اداری ساده و متمرکز اداره می‌شد ، ولی به تدریج با گسترش این مدارس ، اداره آنها به عهده وزارت معارف گذاشته شد .
قبل از تاسیس دانشگاه تهران ، مراکز علمی به صورت پراکنده و جدا از یکدیگر قرار داشتند ، اما بعدها به منظور تمرکز مدارس عالی در یک محدوده معین و برای آنکه تعلیمات عالیه در ایران بر پایه اساسی استوار گردد و امور آموزشی و علمی مدارس عالیه تحت نظم و تربیت معینی درآید ، تأسیس دانشگاه تهران درخرداد ماه 1313 به تصویب مجلس رسید .
ازسال 1326 ش با تأسیس دانشگاه تبریز ، دولت به فکر ایجاددانشگاههایی در شهرستان ها افتاد .
در تاریخ سوم خرداد ماه 1328 بنا به تصویب مجلس ، به وزارت فرهنگ اجازه داده شد که در شهرستان های مشهد ، اصفهان ، شیراز و هر شهرستان دیگری که وزارت فرهنگ لازم بداند ، به تدریج دانشگاه تأسیس نموده و دانشگاه تبریز را تکمیل و در اهواز اقدام به تأسیس دانشکده پزشکی نماید .
هسته اولیه تعلیمات عالیه نوین در ایران با ایجاد مدرسه دارالفنون شکل گرفت . در سال 1266 ه . ق میرزا تقی خان امیرکبیر در گوشه ای از ارگ تهران بنای مدرسه ای را به سبک مدارس عالیه اروپا شروع کرد و آن را دارالفنون نامید
آموزشگاه عالی بهداری مشهد که در سال 1318 و آموزشگاه های بهداری اصفهان و شیراز که هردو در سال 1325 تأسیس یافته بودند ، به ترتیب هسته‌های نخستین ایجاد دانشگاه‌های مشهد ، اصفهان و شیراز تشکیل دادند . دانشگاه شیراز که در سال 1335 رسمیت یافته بود ، در سال 1341 با ارائه طرفی نوین تبدیل به دانشگاه پهلوی شد و از سال 1340 به بعد ، دولت اجازه تأسیس مدارس عالی به اشخاص و هیأت های خصوصی را هم صادر کرد .
از سال 1332 تا 1341 دانشگاه اهواز ،ملی ، مدرسه عالی نقشه برداری ، مدرسه عالی ادبیات و زبان های خارجی دانشکده پلی تکنیک و انیستیتو خواروبار به وجود آمدند و تا سال 1357 تعداد دانشگاه‌ها و موسسات آموزش و عالی کشور به 23 دانشگاه و 206 موسسه آموزش عالی در دوره های روزانه ، شبانه و در سطوح مختلف تحصیلی بالغ گشت .

منبع : ناهید روشن نهاد ، انقلاب فرهنگی درجمهوری اسلامی ایران ، تهران : مرکز اسناد انقلاب اسلامی ، 1383 .

 

علی جوانمرد ; ٢:۳٤ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٩ تیر ،۱۳٩٢

 

استان مرکزی : تاریخچه , گویش ,آداب رسوم , بازی های محلی ...

مرکز

اراک

 

 

 

 

 

 

شهرستان‌ها

آشتیان • اراک • تفرش • خمین • خنداب • دلیجان • زرندیه • ساوه • شازند • کمیجان • محلات

 

 

شهرها

اراک • آستانه • آشتیان • پرندک • تفرش • توره • خمین • خنداب • داودآباد • دلیجان • رازقان • زاویه • ساوه • سنجان • شازند • غرق‌آباد • فرمهین • قورچی‌باشی • بازنه • کرهرود • کمیجان • مأمونیه • محلات • میلاجرد • نراق • نوبران • نیم‌ور • هندودر

 

 

جای‌های دیدنی

آتشکده آتشکوه • آتشکده خورهه • آرامگاه محمود حسابی • بازار اراک • گلستان‌های محلات • تپه تاریخی آوه • حمام چهارفصل • خانه روح‌الله خمینی • روستای هزاوه • سد پانزده خرداد • سد الغدیر  • سراب عمارت • غار آزادخان • غار چال‌نخجیر • قلعه مستوفی‌الممالک  • قلعه دختر ساوه  • کاروانسرای دودهک • مسجد جامع نراق • مدرسه سپهدار • مسجد شش‌ناو  • عمارت حسن‌پور  • مسجد جامع ساوه

 

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.»

موقعیت جغرافیایی

تقریباً در مرکز ایران قرار دارد.در روزگار کهن این استان عراق نام داشت که در زمان تسلط اعراب بر ایران عراق عجم نامیده می شد که شامل بسیاری از استانهای همجوار امروزی می شد. این استان از شمال به استان‌های تهران، البرز و قزوین، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان‌های لرستان و اصفهان و از شرق به استان‌های تهران، قم و اصفهان محدود است. این استان با مساحتی معادل ۲۹٬۵۳۰ کیلومتر مربع حدود ۱،۸۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده‌است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، استان مرکزی دارای ۱۲ شهرستان، ۲۳ بخش، ۳۲ شهر، ۶۶ دهستان و ۱٬۳۹۴ آبادی دارای سکنه و ۴۶ آبادی خالی از سکنه‌است۲۹[۱][۲]

 گویش

در دلیجان مردم به زبان راجی حرف می‌زنند

که ریشه در زبان مادی دارد.[۲]

در کنار فارسی گویش‌هایی مانند لری و لکی و وفسی و همچنین در بسیاری از روستاهای اطراف مناطقی مانند اراک، سربند و ساوه و شهرهایی مثل شازند و خنداب، ترکی آذربایجانی و ترکی خلجی نیز رواج دارد. زبان کردی در این استان در میان ایل کلهر دیده می‌شود و زبان راجی نیز در مناطقی از دلیجان و محلات و نراق استفاده می‌شود. زبان تاتی نیز در برخی قسمتها مانند شرا، کزاز و سربند صحبت می‌شود.همچنین اقلیت‌های مذهبی مانند ارامنه و زرتشتیان و تعداد کمی از یهودیان نیز در استان موجود هستند که اکثرا در شهرستان زرندیه اقامت دارند و به زبان خویش سخن می‌گویند. [۳] شمار روستاهای فارسی‌نشین در استان بیشتر از روستاهای ترک‌نشین است و در زبان ایشان ته لهجه‌ای دیده می‌شود.[۲

تاریخچه

قبل از ورود اسلام به ایران اهالی این منطقه پیرو دین زرتشتی بودند و وجود آتشکده‌های گوناگون مانند آتشکوه وره در آشتیان و آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد شاهد این مدعاست.هم اکنون اهالی استان مرکزی اکثرا مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عده‌ای کم از کلیمیان از اقلیتهای مذهبی این استان هستند.[۳]

فرهنگ

مشاهیر

 

امیر کبیر

از مشاهیر و علمای دینی که در اراک تحصیل کرده‏ اند یا در استان مرکزی متولد شده‌اند می‌توان به آیت الله روح‌الله خمینیبنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران، آیت الله اراکی، آیت الله آقا نورالدین حسینی عراقی، ملا احمد نراقی، ملا مهدی نراقیاشاره کرد، همچنین اسامی تعدادی از مورخین، سیاستمداران، فرهنگیان، هنرمندان و اندیشمندان اراک و استان مرکزی به شرح زیر می‌باشد:

 

http://fa.wikipedia.org

 

شهرهای خواهرخوانده

آداب ورسوم

مراسم کوسه ناقالی

(جشن چوپانان برای شکر گزاری) یکی از رسومات مردم استان مرکزی - به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران؛گویند حضرت موسی (ع) در چهلمین روز از زمستان به گله گوسفندان خود سر می زند و با حیرت مشاهده می کند که تمامی آن ها دو قلو زاییده اند. آن گاه به آغل خود می رود و به رقص و پایکوبی می پردازد و شکر خدای را به جای می آورد. از آن پس هر سال حضرت موسی (ع) و مردم این روز میمون را جشن می گیرند و به رقص و پایکوبی مشغول می شوند. - این جشن سال ها بعد به جشن «چوپانان» معروف شد. - چهل روز از زمستان گذشته و پنجاه روز مانده به فصل بهار و نوروز.

ttp://khabarfarsi.co/

آیین دو هزار ساله بیل گردانی، جشن کار و تلاش

جشن بیل گردانی به عنوان نمادی از تلاش و همدلی همه ساله در بهار و در آستانه فصل آبیاری مزارع با حضور خود جوش گروههای مختلف مردم در شهر نیم ور محلات استان مرکزی برگزار می شود.

این جشن با قدمت حدود دوهزار ساله به عنوان نمادی برای تشکر الهه آب بوده و ریشه در فرهنگ آب و آبیاری و نمادی برای نشان‌دادن زور و پهلوانی به دشمنان بوده‌ و به اعتقاد مردم منطقه نیم‌ور این بازی آیینی، به برکت و زیادی آب کمک می‌کند.

مردم منطقه برای حفظ این رسم معنوی هر سال در مواقعی که مسیر جوی های آب توسط گل و لای و یا رشد گیاهان و علفهای هرز در ماه اسفند و اوایل فصل بهار مسدود می شده و آبرسانی به مزارع این شهر به کندی انجام می گرفته، با اعلام بزرگان شهر، مردم با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. 

 حضور پهلوانان در جشن بیل گردانی

پس ازلایروبی جویهای آب، بیل گردانان شامل ورزشکاران منطقه به نوبت، هفت بیل مخصوص اسبار باغ را در دو دسته چهار و سه تایی به یکدیگر بسته و بیل گردانان این بیلها را با مهارت و قدرت در دو جهت مخالف به صورت ضربدری بالای می چرخانند.

ورزشکاران یا بیل گردانان باید دو دسته بیل به وزن 32 کیلو گرم را بین پنج تا 30 بار بالای سر خود بچرخانند و در این هنگام با دعا و نیت به حرکت در آمدن هفت آسمان و نزول رحمت الهی قدرتمندی خود را برای مردم این منطقه به نمایش می گذارند
این جشن چندین روز طول می‌کشد، و قبل از شروع مراسم بیل گردانی، لایروبان همراه با بیل‌های خود رژه رفتن تا محل برگزاری جشن که بر روی سکویی مخصوصی در مرکز نیمور است، انجام میدادند.

ثبت بیل گردانی به عنوان اثر ملی

جشن بیل گردانی هم اکنون از جمله ورزشهای بومی محلی استان مرکزی و امسال به عنوان اثر معنوی استان در میراث معنوی کشور ثبت شده است.

این مراسم سنتی که نوعی ورزش باستانی و پهلوانی نیز محسوب می شود در شهر نیمور برگزار می شود . این مراسم در میدان اصلی نیمور برگزار می شود

جشن ازدواج در استان
این قبیل جشن ها اغلب به صورت جشن عروسی و خواستگاری در مراحل مختلف برگزار می شود. شیوه برگزاری این نوع مراسم در قیاس با سایر نقاط کشور تفاوتهایی دارد، به ویژه در مناطق روستایی که شامل خواستگاری، شیرینی خوران، عقدکنان، حنابندان و شب عروسی است.

در گذشته در کنار برگزاری عروسی برخی بازیهای محلی اجرا می شده که اکنون به مرور زمان این نوع شادی جای خود را به سرگرمی های نادرست و شادی های زودگذر داده است

http://www.mehrnews.com/fa

با توجه به قدمت بسیار زیاد این شهر، مردم این منطقه دارای آداب و رسوم ویژه به خود هستند. مرتضی فرهادیدر این باره می‌گوید:[۱۳]

«

نیم‌ور امروز برای خود شهری است، اما از آنجا که همه شهرهای امروز ما در حال تبدیل به قالبی یک شکل یک قواره‌اند... و همیشه نیز از هویت غنی فرهنگی بدور می‌افتند... دوست تر دارم نیم‌ور را به سیاق سنتی، قصبه‌ای بزرگ بنامم، چرا که هنوز چه در ساخت و مورفولوژیآن، چه ارزش‌ها و هنجارهای مردمان‌اش، چه در تولید کشاورزیو باغداری پر رونقش و چه در تأسیسات کهن آبیاری، جوی روبی شگفت آور، جشن آب (جشن پایان لایروبی) و بیل گردانیپهلوانانه و باستانی‌اش، رگه‌ها و رنگ و بویی از هویت فرهنگ بومی می‌توان یافت.

 »

 

آبرسانی و لایروبی

 

تصویری قدیمی از مراسم لایروبی مردم نیم‌ور

برخی از مورخان براین باورند که این رسوم نیم‏وری‏ها، نشات گرفته از اعتقادان زرتشتیان به اهورامزدا و تقدس آب است و این آیین را نوعی از آیین‌های ایزد آب‌ها می‌دانند.[۴۶]

از آنجا که این منطقه آب و هوایی گرم و نیمه کویری دارد، آب به عنوان عنصر اساسی برای کشاورزی در این منطقه مطرح است. فردی که به او میرنهر یا میراب گفته می‌شود، مسئول تقسیم آب نهرهای منشعب از رودخانه لعل بارمیان اراضی کشاورزی است.[۴۷]

روش تقسیم آب، طبق اسناد بسیار قدیمی روستا که به سند مادر معروف است تعیین می‌گردد. از اسناد آب همیشه سه نسخه در سه مکان مختلف، تهیه و نگهداری می‌شود تا امکان هیچ نوع دخل و تصرف در آن نباشد و مفقود نشود.[۴۷]طبق این سند، هر روز به ۲۴ قسمت تقسیم شده و به هر کدام از کشاورزان به اندازه وسعت زمین زراعی و میزان نیاز به آب، به صورت تصادفی یک ساعت خاص در روز و در هفته تعلق می‌گیرد که به صورت چرخشی تغییر می‌کند.

هر سال در مواقعی که گل و لای مسیر رودخانهٔلعل‌باررا مسدود می‌کند و یا در اواخر اسفند ماهو اوایل فصل بهارکه رشد گیاهان و علف‌های هرز باعث سختی آبرسانی به مزارع این شهر می‌شود، با تصمیم بزرگان شهر و اعلام همگانی دستیار میرآّب، مردم در مسجد جامعجمع شده و از آنجا به دشت‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌روند و با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. کشاورزانی که در مراسم لایروبی شرکت نمی‌کردند، برایشان جریمه در نظر گرفته می‌شده تا این انسجام و نظم دقیق حفظ شود.[۴۷]

سپس بعد از اتمام کار، همگی به برپایی جشن آب در میدان روستا[۴۸]می‌پردازند.[۴۹][۵۰]در این مراسم، کشاورزان روستا به صورت ارتشیمجهز به بیلو الاغبه رژهٔ نمایشی می‌پردازد.[۵۱]این جشن مخصوص اهالی که به صورت طنز و هجو برگزار می‌شود،[۵۱]همراه با نوای سرناو سنجدر برابر زنان روستا و ارباب روستا اجرا می‌شده‌است.[۴۷][۵۱]

امروزه در نیم‌ور دیگر این مراسم با این کیفیت برگزار نمی‌شود، زیرا کف نهر در سال‌های اخیر بتون شده‌است و دیگر لایروبی سالانه‌ای در کار نیست.[۴۷]امروزه این مراسم فقط در مواقعی که رشد گیاهان مانع آبرسانی شود انجام می‌شود.

عزاداری محرم و نخل برداری

عزاداری سنتی در نیم‌ور؛ مردی در لباس یک شیرپارچه‌ای رفته و به عنوان نمادی از همدردی همه موجودات زنده با کاروان اسیران و خاندان حسین ابن علیبعد از کشته شدن در کربلاهمراه با کاروان نمادین حرکت می‌کند و بچه‌ها را نوازش می‌کند.

در ماه محرممردم این شهر که عمدتا شیعههستند اقدام به برپایی عزاداری می‌کنند. ظهر عاشورا با تجمع در امامزاده صالح بر سر آرامگاه شهدای جنگ تحمیلی حاضر می‌شوند.[۶۲]در عصر روز عاشوراو با حضور عزاداران، مراسم نخل برداریو تعزیه خوانیبرگزار می‌شود. این نخل نشانه تابوت حسین پسر علیاست و قدمت آن به دوران صفویهباز می‌گردد.[۶۳]

جیغون

از دیرباز در این شهر کسانی بودند که اخبار هر روزه را از روی پشت بام و با صدای بلند به اطلاع

مردم می‌رسانند. این اخبار شامل، مرگ اهالی شهر، برگزاری مراسم و نظیر اینها بوده‌است. به این افراد، «جیغون» می‌گویند. یعنی کسی که با جیغ و با صدای بلند اخبار را به اطلاع مردم می‌رساند.[۴۷]

بازی های محلی

رئیس هیات ورزشهای بومی و محلی و روستایی استان مرکزی از شناسایی ۱۶۰بازی بومی و محلی در این استان خبر داد.

" محمد رسول کلهر " روز یکشنبه در گفتگو با ایرنا افزود: این بازیها در انجام یک تحقیقات شش ماهه این هیات شناسایی شدند.

وی، "الک دولک"، "حمام کمرمک"، " کمربندبازی"، " قیش بازی"، "زو(کبدی)" ، " لنگی (الختر) "، " کلاه پران"، " کوشک"، " کوشک ملاقی"، " دوغ دوغ "، " چوب گل "، " گورو خوشو"، " خورس پران " و " خروس گیران" را از بازیهای بومی و محلی استان مرکزی نام برد.

وی، "توماقه " شال بازی"، " بیل گردانی"، " دست به چاله"، " بدو"، "هفت سنگ"، " جو در

غوبیل"، " سوار سوار پیاده سوار"، " کشتی محلی"، "دستمال بازی" و " چوب بازی" را از دیگر بازیهای بومی این استان عنوان کرد.

کلهر افزود: این بازیها در فصلهای مختلف سال توسط روستائیان برای پرورش روح و جسم انجام شده و استقبال از آنان نیز رضایت بودده است.

وی گفت: این هیات در نظر دارد با مشارکت روستائیان این بازیها را احیاء کند و ویژگیهای آنان به صورت علمی بیان شودکه که درتحقق آن حمایت مسوولان به ویژه رسانه‌های جمعی ضروری است.

http://hajirezvan.blogfa.com

ازى‌هاى استان مرکزى عبارتند از:
اره تیشه، اَقبول‌بازی، بازى مخصوص ماه رمضان، تندور گرمه (تنور گرم)، تو (توپ‌بازی)، تیل وازی، چارتقی، خاله رورو، داد دارک وازی، دوز وازی، قایم قایمک، کلاوَردارَک، کمربندبازی، گام وردار، گوى چفته، گوى چفته، لوس‌بازی، وینه‌کبودو ...

چارتقیان( آشتیان)

بازیکنان به دو گروه پنج نفرى تقسیم مى‌شوند. چهار نفر از بازیکنان یک گروه خم شده و هریک از آنها با دست‌هاى خود کمر دو بازیکن پهلوئى خود را مى‌گیرد. نفر پنجم هم محافظ آنها مى‌شود. افراد گروه دیگر مى‌کوشند که بر پشت آنها سوار شوند ولى محافظ آنها (گروه خم‌شده) سعى مى‌کند با پا آنها را زده و مانع شود و اگر بتواند یکى از افراد گروه مهاجم را با پا بزند، جاى دو گروه عوض مى‌شود. اگر آن پنج نفر بتوانند بدون ضربه خوردن سوار خم‌شدگان بشوند، استاد مراقب است که اگر پاى یکى از آنها به زمین برسد، او را با پا بزند . در چنین صورتى نیز جاى دو گروه عوض مى‌شود .

خاله رورو (اراک)

داستان معروف زنى است که باردار است و در مورد دوران باردارى او با خاله که محرم اسرار او است دردل مى‌کند و در این درد‌دل‌ها ماه‌هاى باردارى خود را مى‌شمارد تا زمان وضع حمل مى‌رسد و ماما مى‌آید و بچه را به‌دنیا مى‌آورد. در اغلب روایت‌ها از اینجا به‌بعد شعرها جنبه ٔ سرگرم‌کننده پیدا مى‌کند و نشان مى‌دهد که اصلاً بچه‌اى در کار نبوده است. ولى در روایت اراک بچه قنداق مى‌شود و دور گردانده مى‌شود و از شباهت او به پدر وى سئوال مى‌شود . '

غضنفر بگونه، برنج دونه دونه، تو بگى به کى مى‌مونه؟ به عمه ٔ کورش مى‌مونه '

گندم گل گندم  اراک

بازیگر، نقش کشاورزى را ایفاء مى‌کند که از ابتداى کاشت تا مراحل داشت و برداشت محصول گندم را همراه با شعر، ضرب و رقص مجسم مى‌نماید. سپس گندم‌ها را کیسه کرده، به آسیاب برده و آنها را آراد مى‌کند. جمعیت حاضر در مجلس در مراحل خاصى که بازیگر اصلى همکارى آنها را طلب مى‌کند با او همراهى مى‌کنند به‌خصوص در تکرار بند: 'گندم گل گندم گل گندم ' .

http://www.rasekhoon.net/forum

ش‌های محلی استان مرکزی        

آش جو (ترخینه جو):

از آش‌های مرسوم، یکی آش جو است که با کمی ‌تغییر در بیشتر شهرستان‌های استان تهیه می‌ شود. مواد اصلی آن جو به صورت پوست کنده یا نیم کوب یا بلغور آن است و حبوبات که شامل نخود ، لوبیا و عدس است. در بعضی مناطق سبزی هم دارد که شامل تره، جعفری، اسفناج، گشنیز و شوید است و به دلخواه، چغندر نیز اضافه می ‌کنند.

روش پخت این آش به این صورت است که یک روز قبل، حبوبات و جو را در آب خیس می کنند. سپس صبح روز بعد حبوبات و جو را بار می‌ گذارند و در صورتی که از سیرابی استفاده کنند، سیرابی را هم به آنها اضافه می‌ کنند. بعد از مدتی سبزی و چغندر را اضافه ‌کرده و در آخر کشک و پیاز داغ و گاه پونه یا نعناع داغ را اضافه می ‌کنند. نمک و زردچوبه را در هنگام پخت داخل آش می ‌ریزند.

آش شیر (ترخینه شیر): 

این آش از ترخینه شیر (گندم نیم‌کوب که در شیر پخته شده و بعد خشک شده است) تهیه می ‌شود. مواد دیگر آن، سیب زمینی ، پیاز داغ، نمک و زردچوبه است. این خوراک بیشتر به عنوان صبحانه مصرف می ‌شود و با نان خورده می‌ شود.

آش حلیم:

این غذا با حلیم متفاوت است و خاص شهرستان دلیجان است. حلیم شامل بلغور و گوشت است، در حالی ‌که آش حلیم، حبوبات نیز دارد، یعنی از بلغور، حبوبات (نخود، لوبیا و عدس) و گوشت

تهیه می ‌شود که خوب می ‌پزند و بعد آن را می‌ کوبند. وقتی آش، حالتی به هم آمیخته و سفت به‌ خود گرفت، آن را روی نان می ‌ریزند و می ‌خورند.

آش انار:

این آش از بلغوری تهیه می ‌شود که یک روز در آب انار خیسانده شده و بعد در آن جوشانده می‌ شود. حبوبات را جدا می ‌پزند و بعد سبزی آش را به آن اضافه ‌کرده و در آخر بلغور با آب انار پخته شده را داخل آش می‌ ریزند.

نوع دیگر آش انار که در تفت پخته می‌ شود، همان آش رشته یا آش جو است که قاتق آن به ‌جای کشک ساییده شده، انار به ‌صورت دانه انار خشک شده یا رب انار است.

آش بی‌بی‌ سه‌شنبه:

این آش بیشتر جنبه نذری دارد. به ‌طوری‌ که یک داستان نیز پشتوانه آن است و طبق این داستان زنان این آش را نذر می‌ کنند و حاجت می ‌گیرند.

مواد آش عبارتند از: نخود، لوبیا، عدس، بلغور و گوشت که البته بیشتر در اراک رایج است و در مناطق دیگر آشی به این نام نیست، بلکه برای نذر سفره بی‌بی‌سه شنبه، کاچی می‌ پزند و حداکثر آش رشته هم سر سفره می ‌گذارند.

آش خیار:

این آش در شهریور ماه که فصل خیار چمبر است، تهیه می‌ شود. مواد آن شامل بلغور، نخود، لوبیا و خیار چمبر است که آن را خرد می‌ کنند و داخل حبوبات پخته شده می ‌ریزند. این آش را با

کشک، نعناع، سیر و پیاز داغ می‌ خورن http://www.tebyan.net/indeپاسخ تبیان :

پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : Bottom of Form

غذا

تتالی٬ (ته تالی)٬ غذای بسیارخوشمزه اراکی
موادلازم: گوشت چرخ کرده 250 گرم٬ پیازمتوسط رنده شده 2عدد٬ گل پونه یک قاشق غذاخوری٬گوجه فرنگی 3عدد٬ نمک وفلفل وزردچوبه به اندازه کافی
طرزتهیه: موادفوق راباستثنای گوجه فرنگی باهم مخلوط کرده خوب ورزمیدهیم . بعدتاوه مناسبی راکه گنجایش این مقدارگوشت راداشته باشدفقط کمی چرب میکنیم ومخلوط فوق رامثل کوکو کف تاوه ریخته وآنرابادقت صاف ومرتب میکنیم ٬ حالا آنراروی شعله ملایم گازگذاشته ودرتاوه رانیزمی بندیم .چنددقیقه صبرمیکنیم تایکطرف آن خوب خودش رابگیردوآب بیاندازد سپس دررابرداشته واگردوست داشتیم آنرامثل کوکوبرش میدهیم وبرمیگردانیم تاطرف دیگرنیز خودش رابگیرد (یاهمانطوریک تکه آنرابرمیگردانیم ) .بعدگوجه ها رانصف کرده وروی گوشت می چینیم ودولیوان آب اضافه میکنیم ودرآنرامیگذاریم تاخوب بپزدوجابیفتد درحدودنیمساعت .درانتها باسلیقه خودتان میتوانیدآب آنرازیاد وکم ویاحتی بدون آب تهیه کنید.
نکات:
- میتوانیدازهمان ابتداگوشت رامثل کتلت تهیه کرده وته تاوه بچینید.
- ازسبزی های معطردیگری مثل آویشن ٬ سوسنبر٬کاکوتی ویاجعفری خردشده نیزمیتوانیداستفاده کنید.
- اگرازگوجه استفاده نکردید بجای آن از2قاشق رب وزعفران هم میتوانیداستفاده کنید.
- این غذادرواقع نوعی کباب تاوه ای فعلی است که میتواندباکته نیزمصرف شود.

** این نام ازآن جهت برای این غذاانتخاب گردیده که درگذشته به ماهی تابه ( تالی )می گفته اندوچون

http://www.ashpazonline.com گوشت راته تالی می خوابانده اندبه آن تتالی میگویند

آبـگوشــت کشـک (غذای محـلی شـهر اراک)

مواد اولیه :

 

  • گوشت گوسفند – نیم کیلو
  • نخود – نصف لیوان
  • پیاز بزرگ – دو عدد
  • سیب‌زمینی متوسط – سه عدد
  • کشک ساییده – ۲۵۰گرم
  • آب – ۵/۱لیتر
  • نعنا داغ – به میزان لازم
  • زردچوبه – به میزان لازم
  • گل زرد – جهت تزئین
  • نمک و فلفل – به میزان لازم

طرز تهیه :

گوشت را به همراه نخود، پیاز ، زردچوبه و نمک و فلفل در آب می‌پزیم. سپس سیب‌زمینی‌ها را اضافه کرده و نیم ساعت دیگر پخت را ادامه می‌دهیم. در ظرف دیگری روغن را داغ کرده، نعنا را به آن اضافه می‌کنیم (مقداری از این نعناداغ را برای تزئین کنار می‌گذاریم کشک را که قبلا آب کرده‌ایم درون ظرف نعنا داغ می‌ریزیم.

وقتی یک جوش زد آن را از روی حرارت برمی‌داریم و به ظرف آبگوشت اضافه می‌کنیم. آنگاه با باقی‌مانده نعنا داغ و گل زرد تزئین می‌نماییم.

برای تهیه کوبیده می‌توان گوشت را همراه سیب‌زمینی کوبید یا آنها را جدا میل کرد.

http://www.noorsabet.com

موقعیت اقتصادی

بخشهای خدمات، صنعت و کشاورزی به ترتیب اهمیت اساس اقتصاد استان را تشکیل می‌دهد. از جمله صنایع مهم این استان می‌توان به صنعت ماشین‌سازی، هپکو، کابل‌سازی، آلومینیم سازی، واگن‌سازی، قند، صنایع دستی و شهرک صنعتی کاوه اشاره کرد

صنایع دستی

در اکثر شهرستان‌های استان مرکزی صنایع مختلف دستی وجود دارند که عمدتاً خاص عشایر منطقه‌اند. عشایری که در محدوده استان زندگی می‌کنند، بومی منطقه نیستند و اکثر آنها از نواحی دیگر به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده‌اند. مهم‌ترین گروه‌های ایلی استان شامل شاهسون‌ها، ایل کله‌کویی، ایل میش مس (مست)، ایل خلج، ایل راوه و ایل کرد (کلهر) هستند که به ویژه زنان و دختران انواع صنایع دستی را در آن‌ها تولید می‌کنند. مهم‌ترین صنعت دستی استان فرش است که فرش ساروق از شهرتی جهانی برخوردار است.

علاوه بر آن گیوه که نوعی پاپوش دست‌دوز تولید شده از نخ‌های قالی‌ست، از جمله صنایع

دستی در خور توجه این استان است که در سنجان و وفس تولید می‌شود

سوغات

.فتیر -ترخینه   -باسلوق  -کشمش سبز  -صابون محلی  -شیره انگور  -گوش فیل

محصولات کشاورزی

 

·         غلات شامل گندم، جو، ذرت دانه‌ای و...

·         حبوبات

·         پنبه

·         چغندرقند

·         محصولات جالیزی مانند خربزه، هندوانه، خیار و...

·         نباتات علوفه‌ای

·         میوه مانند انار ٬ سیب، به، هلو، شلیل، آلو، توت درختی و فرنگی و...

·         گیاهان دارویی [۴]

نقات دیدنی

 

بازار اراک

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

شهرستان آشتیان: قلعه تاریخی مستوفی الممالک، دفترخانه تاریخی معتمدالایاله

شهر اراک: مدرسه و مسجد سپهدار، روستای تاریخی هزاوه (زادگاه امیرکبیر)، حمام تیخی و موزه چهارفصل، بازار اراک، چشمه چپقلی، مقبره شاه قلندر انجدان و...

شهرستان تفرش:آرامگاه پروفسور حسابی، امامزاده در بی بی، مقبره ابوالعلی، مسجد شش ناوه، چشمه‌های آب معدنی گراب، آب انبار بلور، تکیه زاغرم تفرش و..

·         شهرستان خمین: منزل امام خمینی، قلعه سالار محتشم، امامزاده ابوطالب، مسجد جامع خمین و...

·         شهرستان ساوه: مناره و مسجد جامع ساوه ٫ قلعه دختر (ساوه)، پل سرخده، کاروانسرای باغ شیخ، تپه تاریخی آوه، قاعه الویر، امامزاده سید اسحاق

·         شهرستان محلات:سرستون‌های آتشکده خورهه، غار آزادخان، چشمه وزوان، مسجد جامع محلات، امامزاده ابوالفضل، مجتمع آب گرم محلات و مراکز تهیه گل و گیاه.    

·         شهرستان کمیجان: غار قلعه جوق (وف

·         شهرستان دلیجان: غار چال نخجیر، کاروانسرا و پل شاه عباسی (دوهک)، سد پانزده خرداد، مجموعه تاریخی نراق، امامزاده یحیی نراق و...   

·         شهرستان زرندیه (مامونیه): یخچال مهدی آباد، مسجد اعظم چلسبان، آبشار چناقچی علیا، امامزاده منصور ابن موسی بن جعفر، مقبره اشموعیل نبی، امامزادگان اهلعلی و سهلعلی(سید باوقار)،کلیسای حضرت مریم چناقچی و ...  

·         شهرستان شازند: چشمه بلاغ حک، سراب عمارت [۴]

شهرستان فراهان دارای تکیه تاریخی و امزادهاحمد ابن علی

http://fa.wikipedia.org/wiki

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:24 | نظر بدهید

استان مرکزی : شهرستان ها , اراک , تاریخچه , جاذبه ها , صنایع ...

شهرستان ها

اراک

اَراک به عنوان پایتخت صنعتی ایران یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان مرکزی است. سرزمین های اطراف اراک در روزگار کهن عراق نام داشت که در بعد از تسلط اعراب بر ایران در ۶۵۱ میلادی عراق عجم نامیده شد. این منقطه بخش پهناوری از نواحی مرکزی فلات ایران را در بر می گرفت. اراک با جمعیتی برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر[۱] قطب جمعیتی استان و پانزدهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.[۲]شهرستان اراک در جنوب غربی تهران و در فاصله ۲۸۸ کیلومتری آن قرار دارد. این شهر از شمال به شهرستان فرمهین، از شمال غربی به همدان و از مغرب به شهرستان ملایر، بروجرد، و الیگودرز، از شرق به محلات و از شمال شرقی به تفرش و آشتیان محدود می‌باشد.[۳] اراک زادگاه مشاهیر بزرگی

همچون امیرکبیر است. این شهر که در گذشته سلطان آباد نام داشته نسبت به بسیاری از شهرهای ایران شهر جوانی محسوب می شود، بطوریکه تاریخ بنیانش به دوران قاجار باز می‌گردد.

نام گذاری

اراک در گذشته سلطان‌آباد نام داشت.[۴][۵]یکی از اهداف بنای شهر، ایجاد مرکزی نظامی و

قلعه‌ای جنگی در بین بخشهای، فراهان، دولاخور، کزاز، سربند، چرا و کاپله با چاپلق بوده‌است؛ از اینرو نخست نام شهر یا قلعه نو بنیاد «

قلعه سلطان آبادٍ» گذاشتند و پس از چندی واژه «قلعه» حذف گردیده و این شهر فقط با نام

سلطان آباد نامیده می‌شد. در قرون اولیه اسلامی پس از تسلط بر حکومت ساسانیان، تیسفونو دیگر بخشهایی از ایران که اطراف پایتخت ساسانی بودند یعنی نواحی بین دو رود دجلهو فراترا عراقنام نهادند و در قرن دوم اسلامی هم ناحیه بین همدان، ریو اصفهانرا عراق عجم می‌نامیدند. بمرور زمان «سلطان آباد عراق» به شهر عراق تبدیل گردیده تمام اسناد موجود تا سال ۱۳۱۷ خورشیدی که در دست است نام این شهر عراق بوده‌است. این شهر در دوره رضاشاهاراک نام گرفت. درسال ۱۳۱۷ هنگام بهره برداری راه آهن سراسری ایرانو اتصال راه آهن شمال و جنوب بود که کلیه ایستگاههای راه آهن شمال تا جنوب را با نام شهرها و روستاهای کنار آنها نامگذاری نمودند، که از آن سال نام این شهر از عراق به اراک تبدیل شده‌است.

برای واژه «اراک» معانی گوناگونی ذکر گردیده ‌است که تعدادی از آن‌ها عبارت‌اند از: پایتخت، باغستان، نخلستان و شهرستان. بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک که معرب آن کلمه عراق است، دانسته‌اند. زیرا در دوره‌های باستان به مرکز فلات ایران، ایرانستان و ایرانک گفته می‌شده و در دوره اسلامی و بخصوص از قرن یازدهم میلادی مسالک و ممالک نویسان و جغرافی نویسان مسلمان منطقه یا سرزمین اراک را بصورت معرب و عربی شده آن عراقتبدیل کردند.ولایت اراک منطقه وسیعی را شامل می‌شد جفرافیا نویسان عرب بخش غربی را که منطبق با مناطق صحرایی (فلات)عراق امروزی بغیر از کردستان بود را اراک عرب(عراق عرب)نامیده و بخش شرقی را اراک عجم (عراق عجم)نام گذاری نمودند که شامل استانهای فعلی اصفهان - اراک- همدان و مناطق شرق سلسله جبال زاگرس می شود. در دوره رضا شاه نام قدیمی را برگرداندند اما این نام صرفا به بخش سلطان آباد اطلاق می شد. حدود ۷۰۰ سال ادبیات فارسی تحت تاثیر تلفظ عربی بود و حروف پ. ژ. گ. ک چ و.. حذف و دگرگون می‌کردند.[۶]

تاریخچه

بنیان شهر اراک به دوره قاجارو پادشاهی فتحعلی شاهمی‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار وسعت و جمعیت منطقه عراق عجم همواره باعث بروز ناامنی و اختلافات محلی می‌شد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی مشکل ایجاد می‌کرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق و سپهداری یوسف خان گرجیتشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۲۳ خورشیدی (۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید. اراک از معدود شهرهای ایران است که طبق نقشه ساخته شده است. تریزر، مهندس فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئونبه ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیسفرانسهطراحی کرد.

اهمیت شهر با تکمیل راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال ۱۹۳۸ افزایش می‌یابد که در طول دوره جنگ جهانی آب و سوخت در اینجا انبار می‌شده است.[۷]شهر قدیم اراک دارای چهار دروازه بوده بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه‌ها بود و راه‌های اصلی و خارجی از این دروازه‌ها آغاز می‌شد. این دروازه‌ها عبارتند از:

 

باغ ملی اراک، سال ۱۳۴۸

  • دروازه شهرجرد در مشرق  -دروازه رازان در شما ل -دروازه حاج علینقی در غرب -دروازه قبله در جنوب

با عبور راه آهن از اراک و احداث خیابان و گذرگاه‌های جدید توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربی آغاز شد. براساس آمار کتاب ایرانشهر در سال ۱۳۲۰ ش، جمعیت اراک ۵۱۰۰۰ نفر بود. از این تاریخ اراک نیز مانند سایر شهرهای کشور توسعه یافت. در سال‌های صلح و آرامش دیوارهای حفاظتی شهر برداشته شد و شهر اراک و نقشه منظم اولیه آن بی رویه رو به توسعه نهاد. موقعیت ترابری اراک از مهمترین عوامل توسعه شهر در سال‌های اخیر بوده ‌است.

آب و هوا

 

 

کوه سرخه، اراک

آب و هوای اراک خصوصیات اقلیمی فلات مرکزی ایرانرا داراست با زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک کوههای اطراف اراک و دریاچه میقانو دشت فراهاندر آب و هوای این منطقه اثر کرده و ویژگیهای به آن بخشیده‌است. ابرها و جریانات غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در ارتفاعات مغرب منطقه به خصوص رشته زاگرس از دست می‌دهد یک جبهه هوای سرد که در زمستان هوای اراک را اشغال می‌کند و بر اثر ارتفاعات اطراف وشاید فشار زیادی که دریاچه میقان ایجاد می‌کند مدت زیادی میهمان این منطقه خواهد بود.

آب و هوای اراک متغیر است زمستان‌ها، اکثراً طولانی و از ۴ تا ۶ ماه به درازا می‌کشد وبهار و پاییز فصول کوتاهی هستند تابستان در تیر و مرداد ظاهر می‌شود مدت روزهای یخبندان از ۶۵ تا ۱۲۰ روز در سال‌های مختلف متغیر است میزان بارندگی در سال‌های مختلف متفاوت است و بین ۲۳۰تا ۶۳۸ میلی متر در سال می‌باشد متوسط بارندگی حدود ۳۰۰ میلی متر بوده‌است

گویش

اهالی اراک به فارسیو برخی به لهجه اراکیصحبت می‌کنند

سایر جاذبه‌های تاریخی

جاذبه‌های مذهبی

اقتصاد و صنعت

بخشی از خط تولید در کارخانه واگن پارساراک

استان مرکزی از جمله استانهای صنعتی کشور محسوب می‌شود، وجود صنایع مادر در اراک این شهر را به یکی از قطبهای صنعتی کشور مبدل کرده‌است. تاریخچه ایجاد صنعت با فناوری ماشینی دراستان مرکزی به‌اوایل دهه ۴۰ باز می‌گردد، نخستین کارخانه صنعتی استان، کارخانه قند شازنداست که بیش از نیم قرن سابقه دارد.[۱۷]شهر اراک دارای صنایع گوناگون فلزی، شیمیایی، نساجی، ساختمانی و غذایی است که برخی از این واحدها( مانند نورد آلومینیم، ماشین سازی، کمباین سازی و کارخانه واگن پارس ) از صنایع اساسی کشور به شمار می روند[۱۲]برخی از مهمترین مناطق و کارخانه‌های صنعتی استان عبارتند از:

 

:// www.psnco.com

معادن

در استان مرکزی ۱۱۲ معدن محتلف وجود دارد که بیشترین آن مربوط به مصالح ساختمانی است، از مهمترین معادن استان مرکزی می‌توان از: سنگ آهن در شمس آباد اراک، معادن سرب، روی، منگنز، بارتیتین، سنگ تراورتن، گچو سنگ نمکرا می‌توان یاد کرد. در اطراف شهر نیمورمحلات معادن تراورتنبسیار زیاد است

میدان باغ ملی در شب

اراک دارای یک فرودگاه بین المللی می‌باشد اما تاکنون این فرودگاه تنها ویژه پروازهای داخلی و هواپیماهای متوسط و ترابری و نظامی بوده‌است و امکان نشستن هواپیماهای پهن پیکر را ندارد.[۱۸][۱۹]

راه آهن

اراک از دیرباز در مسیر راه آهن سراسری شمال به جنوب ایران قرار گرفته ‌است و راه آهن نقش مهمی را در ایجاد شهر اراک داشته‌است.این اداره سرپرستی بیست ایستگاه و خط راه آهن را که از ایستگاه محمدیه تا دورود به طول ۳۶۰ کیلومتر در سه استان مرکزی، قمو لرستانقرار گرفته است را بر عهده دارد.

راه آهن اراک-ملایر به طول 90 کیلومتر و هزینه اعتباری بالغ بر یک هزار و 250 میلیارد ریال در مهر سال 1390 افتتاح شده است که بخشی از پروژه راه آهن غرب کشور به شمار می رود.

پروژه راه آهن غرب کشور از اراک شروع شده است و شهرهای نهاوندو ملایراز استان همدانرا به شبکه ریلی متصل می‌کند. ادامه این مسیر ریلی در استان کرمانشاهاز شهرهای صحنه، کرمانشاهو اسلام آباد غربعبور کرده و در مرز خسروی به کشور عراقوصل می شود.[۲۰][۲۱][۲۲]

پایانه مسافربری

اراک دارای سه پایانه به سراسر کشور و استان مرکزی می‌باشد. مرکزی:که در مجاورت هتل 5 ستاره امیرکبیر است. شمال(فراهان):که واقع در شمال شهر اراک و در مجاورت میدان فراهان است. جنوب(غدیر):که واقع در جنوب شهر اراک و در مجاورت میدان انقلاب است.[۲۳]

جاذبه‌های تفریحی

شهربازی لاله

شهربازی و پارک لاله یکی از جاذبه‌های اراک است. این شهربازی که در سال ۶۹با سرمایه بخش خصوصی افتتاح گردید دارای سه لونا پارک، رستوران و سایر خدمات تفریحی و رفاهی است. این مکان در ساعت‌های اوج شلوغی پذیرای تا ۲۰ هزار نفر بازدید کننده‌است.[۲۷]

مجموعه طوفان

این مجموعه بزرگترین شهربازی سرپوشیده خاورمیانه در کیلومتر هفت بزرگراه امام خمینی اراک است که در حال ساخت و تکمیل شدن است. این شهربازی در زمینی به مساحت ۱۱۰ هزار متر مربع و زیر بنای ۲۲۰۰۰ متر و در دو فاز دارای بخشهایی مانند پیست کارتینگ، رستوران، سوئیت اقامتی، استخر، هتل، سینما و غیره خواهد بود.[۲۸][۲۹]

پارک‌ها

 

منطقه گردو در زمستان

  • پارک امیر کیبر - پارک لاله-پارک الغدیر-پارک شقایق-پارک کلاله-پارک آزادی-پارک جنگلی شهید باهنر-پارک دانشجو-بوستان بهاران-پارک پائیزان-بوستان دانش آموز-پارک ماشین سازی-پارک پونه-بوستان رنگین کمان-بوستان سوم خردادبوستان بارا-بوستان ولایت-پارک شهدای گمنام-ارک ایرالکو-پارک شهر-پارک ملت-پارک جنگلی شهید رجایی-پارک جنت-پارک گلبرگ

جای‌های فرهنگی

سینما

بزرگترین سینمای کشور با نام سینما استقلال در شهر اراک قرار دارد. این سینما که ظرفیت مناسب آن به بیش از 900 صندلی می رسد، پس از هشت سال تعطیلی، به مرکز فرهنگی، هنری و سینمایی تبدیل شده است.[۳۰][۳۱]علاوه بر سینما استقلال، این شهر دارای 3 سینمای دیگر است که از بین آنها 2 سینمای «فرهنگ» و «عصرجدید» فعال هستند و سینمای شهرصنعتی تعطیل شده است. سینما فرهنگ یکی از سه سینمای فعال اراک قدمتی بیش از ۵۰ سال دارد.[۳۲]

صدا و سیما

صدا و سیمای مرکز اراک در سال ۱۳۶۲ به عنوان یک دفتر خبری آغاز کرد. در آبان ماه سال ۱۳۶۵ فعالیت رسمی مرکز با نصب و بهره برداری از یک فرستنده یک کیلو وات رادیویی با پخش برنامه‌های خبری توسط واحد اطلاعات و اخبار آغاز شد. در سال ۱۳۷۹ با بهره برداری از شبکه صدای استان مرکزی با سه استودیوی تولید و پخش روزانه ۱۸ ساعت برنامه تهیه و پخش می‌شود که این برنامه‌ها با یک فرستنده یکصد کیلو وات در تمام مناطق استان مرکزی و قسمتی از استانها هم جوار قابل دریافت است. در سال ۱۳۸۲ شبکه استانی سیما (شبکه آفتاب) به عنوان بیستمین شبکه استانی ایران شروع به کار کرد. این شبکه هم اکنون روزانه 15ساعت برنامه پخش می‌کند.[۳۳]

نشریه‌ها

در اراک و استان مرکزی دو روزنامه، ۱۱ هفته نامه و ۷ ماه‌نامه منتشر می‌شود. روزنامه‌های مانند روزنامه سرچشمه، روزنامه نوید، هفته‌نامه‌های عطر یاس [۳۴]شهاب، لاله سرخ، آوای خمین، راوی،

شمس استان مرکزی، صبح خمین، نامه امیر، مجنون، آرمان جوان، چشم براه، گل یاس، مدینه گفتگو، دو هفته نامه یاقوت سرخ ساوه و ماهنامه‌هایی چون گلهای ساوه، عهد جاوید، وهم سبز، آشتیان، بصیرت، راه دانش و صحیفه پاکدلان در استان مرکزی یا اراک منتشر می‌شوند

پیست اسکی شازند

در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی اراک و ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، دامنه های شرقی زاگرس این پیست را در دامن خود جای داده است. این پیست دارای مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر و دارای سه دستگاه تله سیژ، رستوران، تجهیزات برفروبی و ساختمان اداری است.[۴۴]

صنایع دستی

قالیدر اراک به گفته سیسیل ادوارز زمانی از اهمیت و اعتبار و فراوانی برخوردار بود و رقیب قالی کرمان بود از انواع قالی مشهور اراک می توان به قالی ساروق اراک اشاره نمود که از لحاظ استحکام و نقشه های منحصر به فرد و نوع خامه(پشم) استفاده شده، شهرت جهانی دارد. از دیگر صنایع دستی اراک می‌توان به گیوه دوز اشاره کرد

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:21 | نظر بدهید

استان مرکزی : آشتیان ...


آشتیان

 آشتیان یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران است آشتیان از شهرهای تاریخی ایران است چنان که نام این شهر که در واقع تغییر یافته آتشدان است در زمان زرتشتیان و ایران باستان نامگذاری شده‌است. این شهر در موقعیت جفرافیایی به طول ۳۴ و عرض ۳۳ قرار دارد. جمعیت‌شناسی جمعیت این شهر در سال ۱۳۷۵، ۸۰۰۰ نفر گزارش شد. اما اکنون جمعیت آن گسترش یافته‌است. عمده دلیل این افزایش جمعیت سیر جمعیت دانشجویان از سرتاسر کشور به دانشگاه آزاد این شهر است. آب وهوای آشتیان در زمستان‌ها سرد وخشک ودر تابسان‌ها معتدل و مطبوع است. از محصولات کشاورزی این منطقه میتوان به گردو، بادام، انگور، توت، سیب، گندم و.... اشاره کرد.محصولی که به سبب آن آشتیان معروف شده‌است صابون سنتی این شهر است که کماکان به همان نحو تولید میگردد. محلات معروف این شهر عبارتند از: صادق بیک، مازری، باغچه حلاری، اقازیارت، محنت آباد، بازار، دشت، گلشن، حسن آباد، شهرک سجادیه، شهرک جوادیه، لاقه وکله پشته میباشد. این شهر جزو قدیمی‌ترین شهرهای ایران می‌باشد که از تاریخ کهنی بهره می‌برد و در زمان پیش از اسلام نیز منطقه معمور وآبادی بوده‌است. ولی متاسفانه به دلیل بی توجهی مردم ومسئولین وقت بسیاری از بناهای قدیمی این شهر شامل ۱۵ آتشکده و۷ قلعه آب‌انبارهای قدیمی سردرهای منقش و زیبا حمامی معروف به حمام آقا در طول سالیان مختلف ویران شدند تا تنها از آن همه تاریخ فقط نامی در کتابها موجود باشد. اهالی شهر آشتیان فارسی‌زبان می باشند اما گویش آشتیانی که از گروه زبان‌های ایران مرکزی است تا چند دهه پیش متداول بوده و امروزه به ندرت توسط کهنسالان به‌کار می‌رود.[۲] نام شهر آشتیان در آغاز ابرشتگان و بعد ابرشتجان نام داشته. همین نام بعدها به صورت آشتیان درآمده‌است.[۳] نام ناحیه‌ای که آشتیان در آن قرار دارد در قدیم وَرَه (وَرَّه) بوده‌است.[۴] جغرافیا شهر آشتیان در منطقه‌ای سردسیر در حاشیه کوههای تفرش و مشرف به ارتفاعات زاگرس از طرف غرب واقع گشته و به همین خاطر دارای آب و هوای نسبتاً سرد و کوهستانی در زمستان است و در تابستان ییلاق خوبی برای گردشگران است. یکی از روستاهای آن به نام آهو بوده که ییلاق آشتیان می‌باشد. آب آشامیدنی شهرستان آشتیان سالهای زیادی از مسائل مهم و بغرنج شهرستان آشتیان به حساب می‌آمد که در سالهای اخیر برطرف شد. علت عمده این مشکل ارتفاع زیاد آشتیان از سطح دریا(۲۱۲۰ متر) وپایین بودن سفره‌های آب زیر زمینی می‌باشد کهباعث دسترسی مشکل به این منابع آب میباشد سرشناسان میرزا محسن آشتیانی محمدحسن آشتیانی، از روحانیون بزرگ شیعه میرزا حسن آشتیانی، از علمای موثر در تحریم تنباکو عباس اقبال آشتیانی، مورخ، ادیب و نویسندهٔ معاصر ایرانی عبدالعظیم قریب گرکانی، ادیب معاصر ایرانی و بنیان‌گذار دستور زبان فارسی نوین محمد قریب، از اولین پزشکان متخصص طب اطفال در ایران و بنیان‏گذار طب نوین اطفال در ایران عبدالکریم قریب گرکانی، پدر علم زمین‌شناسیایران سعید کاظمی آشتیانی، رئیس پژوهشکده رویان میرزا مهدی آشتیانی، عارف و روحانی شیعه(فیلسوف شرق) پروین اعتصامی، شاعر معاصر ایرانی فرزند یوسف اعتصام الملک محمد مصدق نخست وزیر نامدار ایران فرزند میرزا هدایت‌الله آشتیانی وزیر دفتر ابوالحسن اعتصامی، نقاش، معمار، خطاط، و نویسنده یوسف اعتصامی، نویسنده، ناشر، و مترجم میرزا احمد آشتیانی، فقیه و فیلسوف سید جلال‌الدین آشتیانی، فیلسوف، عارف و نوازندهٔ صاحب‏سبک دوتار احمد قوام نخست وزیر دوره پهلوی مکانهای گردشگری آشتیان دارای دانشگاهی بزرگ و تازه تأسیس(۱۳۶۸) است که آرامگاه پدر علم زمین‌شناسی ایران دکتر عبدالکریم قریب گرکانیدر ورودی دانشگاه جای گرفته‌است. چنانچه در سالگرد فوت دکتر قریب، تعداد زیادی از دانشجویان و اساتید زمین شناسی کشور جهت مراسم یاد بود به آشتیان سفر می کنند همچنین از جمله مکانهای گردشگری که افراد زیادی از شهرهای اطراف نظیر قم، تفرش، فراهان...جهت زیارت و گردش می آیند زیازتگاه و مرقد مطهر امام زاده بی بی فاطمه صغری است که در روستای سیاوشان در نزدیکی آشتیان قرار دارد. موزه و خانه پدری دکتر مصدق نخست وزیر نامدار دوره پهلوی بازار سنتی و قدیمی آشتیان آستانه   عکسی از امامزاده سهل بن علی آستانه توسط عکاس ناصرالدین شاه گرفته شده‌است، در سفر شاه به آستانه در سال ۱۳۰۹ (قمری) (۱۲۶۷ یا ۱۲۶۸ خورشیدی). این به احتمال زیاد قدیمی‌ترین عکس از آستانه‌است و در حال حاضر در «میراث فرهنگی استان مرکزی» نگهداری می‌شود. آستانه شهری است در بخش مرکزیشهرستان شازند در استان مرکزی ایران.[۱] در ۷ کیلومتری این شهر یک پیست اسکی واقع شده‌است.[۱] تاریخچه این شهر در قدیم کرج نام داشت. از مهم‌ترین اماکن مذهبی این شهر از قدیم امامزاده سهل بن علی بوده‌است. شاه اسماعیل صفوی بیش از ۵۰۰ سال پیش دستور داد تا این آرامگاه (آستانه) را تعمیر کنند و پس از آن کرج را آستانه نامیدند.[۲] پرندک پَرَندَک از شهرهای استان مرکزی ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان زرندیه در مسیر آزادراه تهران-ساوهو راه‌آهن تهران-جنوبقرار گرفته است.[۱] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۶٫۱۸۸ نفر بوده است [۲]. رودخانه شوراز نزدیکی جنوب این شهر می‌گذرد و در اطراف آن ناحیه صنعتی پرندک قرار دارد.[۱]شهرک صنعتی پرندک بیش از ۱۲۰ واحد صنعتی دارد.[۳] نام ایستگاه راه‌آهن پرندک، در قدیم رحیم‌آباد بود که این نام به تصویب فرهنگستان به خاطر نزدیکی به روستای پرندک، به نام ایستگاه پرندک نامیده شد.[۴]لغتنامه دهخدا واژه پرندک را «پشته و کوه کوچک در میان دشت» معنی می‌کند. تفرش تَفرِش یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران و مرکز شهرستان تفرش است. در دوران کهن استان مرکزی عراق نام داشت در زمان حمله اعراب و تسلط آنان بر ایران این استان پهناور را عراق عجم می‌خواندند نظامی شاعر نامدار ایران در وصف استان عراق ابیات زیادی سروده‌است. در دوران بعد از قاجار عراق به اراک تغییر نام پیدا کرده‌است. تفرش در شمال شرقی اراک واقع و در بین رشته کوههایی محصور است و اب و هوایی بسیار مطبوع دارد. شهر تفرش، مرکز شهرستان. در ارتفاع حدود ۸۷۸، ۱ متری، در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک و در مسیر جادة اراک ـ آشتیان قرار دارد. کوه‏های قشلاق و گندم کوه از شمال و منار و نقره کمر از جنوب شرقی شهر را محصور می‏کنند؛ به این دلیل گاهی از تفرش با نام «چال تفرش» نیز یاد می‏شود. این شهر حدوداً در ۲۲۰ کیلومتری تهران و ۸۵ کیلومتری شمال شرقیاراک و در مسیر جادهٔاراک-آشتیان قرار دارد[۲]. دیرینگی این شهر به پیش از اسلام می‌رسد و اغلب نام نخستین آن را «گبرش» می‏دانند که از «گبر» به معنی زرتشتی می‌آید. در دوران بعد از ورود اسلام و حاکمیت اعراب و زبان عربی بر ایران تفرش، طبرس نیز گفته شده‌است. روستاهای پیشین فَم و تَرخوران محله‌های اصلی شهر تفرش را تشکیل می‌دهند. دیگر روستاها که اکنون محله‌های این شهر هستند عبارت‌اند از: دادمرز، کهک، کوکان، دینجرد، طاد، آلویجان، قلعه محی الدین، طراران (بالا و پایین)، معین‌آباد، زاغَر و کوهین[۳]. میدان‌های اصلی شهر عبارتند از میدان فم (باغ ملی)، میدان آزادی، میدان مطهری و میدان شهرک. آرامگاه پرفسور محمود حسابی، بقعهٔ شاهزاده احمد (روستای کوهین)، و دانشگاه آزاد تفرش (در راه معین‌آباد) و دانشگاه صنعتی امیر کبیر، مسجد شش ناو از نقاط مهم شهر هستند. پیشینه محدوده فعلی تفرش جز متصرفات مادها، هخامنشیانو اشکانیانبوده از دوره ساسانیانقبور حوض گونه زرتشتیانو بعض قلاع به یادمانده‌است و بعد از آن در زمان طاهریانو صفاریانو سامانیانو آل بویهو غزنویاننیز با وجود عدم وجود آثار، جزو متصرفات آن به شمار می‌رفته در دورهٔساسانیانجزئی از حصهٔقبادبوده‏است. در دورهٔ خلافتعمرو همزمان با فتح اصفهان، کاشانو قمشهر تفرش نیز گشوده می‏شود. اما تا سالیان بعد، عدهٔزرتشتیاندر تفرش بسیار بوده‏اند. در دوره سلجوقیاننام تفرش به صورت طبرس رواج پیدا کرده وبرخی از بزرگان و علما خود رابه آن منسوب و مقلب نموده‌اند به طور مثال کنیه طبرسی ویژه رجال شیعه بوده و مورد اصلی آن نیز کتب امامیهاست و این انتساب با این که از عدد انگشتان دست تجاوز نمی‌کند، مشخص کننده نفوذ امامیهدر تفرش و رواج آن از دیرباز است. پس از رحلت حضرت معصومهدر قمو تبدیل شدن قمبه یکی از مراکز مهم شیعه، تشیعبه تفرش راه می‏یابد. چنان‏که حمدالله مستوفیدر سدهٔ هشتم، آن را شهری شیعه‏نشین معرفی می‏کند[۲]. در دوره خوارزمشاهتفرش دهستان در محدوده اقلیم عراق عجم (اراک)بوده‌است و در فاصله سال‌های ۷۴۰-۸۳۸ در حدود متصرفات آل جلایرمحسوب می‌شده‌است. از مغولانو تیموریانهیچ اثری در تفرش دیده نمی‌شود در اوایل دورهٔصفویهتفرش از شکارگاه‏های سلطنتی شاهان صفویشمرده می‏شده‏است. در زمان حکومت شاه عباس اولعده‏ای از سادات تفرشبه دربار صفویراه‏یافتند. این شاخه از سادات که به سبب در دست داشتن مهر حضرت سجادمعروف به میر مُهرداربودند، تا اواخر دورهٔصفویو تا زمان شاه سلطان حسینمنصب مُهرداری شاهان صفویرا حفظ کردند. تفرش در روزگار صفویهبویژه پادشاهی شاه عباس بزرگرو به آبادانی نهاده‌است ومردم تفرش با انجام خدمات برجسته در دستگاههای حکومت صفوی نفوذ نمود تفرش در ایام سلطنت افشاریانتا سال ۱۲۱۸ جزو متصرفات ایشان بوده‌است تختگاه زندیانشیرازو خاک تفرش در آن روزگار جزء متصرفات آنان بوده‌است. و در این زمان مکتب خانه‌های متعددی در تفرش تاسیس شده که نوجوانان در آن ه به فرا گرفتن مقدمات فارسی و تعلم قرا، می‌پرداخته‌اند در دوران قاجاریهاست که مردانی از تفرش در کار سیاست مملکت وارد می‌شوند و در راه خدمت به ایران حتی از بذل جان خود نیز دریغ نمی‌ورزند باز در همین دوره‌است کهبه سبب توجه پادشاهان قاجاربه منطقه روحانیان و علمای مذهب عده‌ای از ساداتبنی فاطمهتفرش در دستگاه حکومت رشد کرده تا جایی که به مناصب بزرگ گمارده می‌شوند و یکی از ویژگی‌های دوره قاجاریه گسترش مکتب خانه‌ها و تکثیر و فراوانی میرزاها در تفرش آشتیانو فراهاناست ولی روی هم رفته جامعه تفرش در دوره قاجاریه دهقانی ولی غیر متحجر بوده‌است. در دورهٔ قاجاریه تعداد زیادی از اهالی تفرش به سبب سواد و خوش‏خطی به مشاغل دیوانی و منشی‏گری گمارده شدند. ابن مقفعبنای آن را به «طبرش بن همدان» نسبت داده‌است (قمی، ص ۷۸ـ ۷۹). ظاهراً در دورة ساسانیانجزو حصة قباد، که آن را «خورة قباد» می‌گفتند، بوده است؛ چنانکه حسن بن محمد قمیدر تاریخ قم (ص ۹۱) به تپه‌ای در قممشرف بر تفرش به نام «تلّمآستر»، که یکی از سیزده تفریحگاه «مملکت قباد» بوده، اشاره کرده‌است. ظاهراً در دورة خلافتعمربن خطاب (۱۳ـ۲۳) هم زمان با فتح قمو اصفهانو کاشان، تفرش نیز فتح شد (رجوع کنید به بلاذری، ص ۳۰۵ـ۳۰۶). در قرن دوم تفرش یکی از رستاقهایقمبود (رجوع کنید به قمی، ص ۲۶۳). در زمان هارون الرشید (۱۷۰ـ۱۹۳) سلمة بن سلمه همدانیرستاقتفرش و مزارع آن را به مهاجران عرب اشعریواگذار کرد (همان، ص ۲۶۳). در قرن سوم، یعقوبی (همانجا) نیز تفرش را یکی از رستاقهای قمضبط کرده‌است. پس از رحلت حضرت معصومهدر ۲۰۱، قمبه یکی از مراکز مهم شیعهتبدیل شد و مذهب شیعهاز آنجا به ناحیة تفرش راه یافت. به نوشتة راوندی (ص ۳۹۵)، تفرش و آوه (آبه) و قمو کاشاندر دوران وی، قرن ششم، از مکانهای رافضیانبوده‌است. در قرن هشتم، حمداللّه مستوفی (ص ۶۸) آن را ولایتی با سیزده دیه، هوای معتدل، غله، میوه و شش هزار دینار حقوق دیوانی خوانده و اهالی تفرش را شیعه و فم و طرخوران را از روستاهای بزرگ آن ذکر کرده‌است. از این دوره دستِکم تا قرن دهم مطلب چندانی در بارة تفرش دیده نشده‌است. ظاهراً تفرش در دورة صفوی (ح ۹۰۶ـ ۱۱۳۵) و حتی پس از آن برای شکار موقعیت مطلوبی داشته و از شکارگاههای شاه اسماعیل اول (حک:۹۰۵ـ۹۳۰) محسوب می‌شده‌است (جهانگشای خاقان، ص ۴۱۲). در دورة صفوی، بویژه در زمان حکومت شاه عباس اول (۹۹۶ـ ۱۰۳۸)، تفرش آباد شد و بزرگان آن توانستند به دربار راه یابند (سیفی فمی تفرشی، ص ۱۲۱؛ نیز رجوع کنید به اسکندر منشی، ج ۲، ص ۷۵۶). در اوایل قرن یازدهم، امین احمد رازی(ج ۲، ص ۴۹۰) تفرش را ولایتی در اقلیم چهارم، با آب و هوای معتدل و میوه‌های خوب وصف کرده و نوشته که آب آنجا از چشمه و کاریز تأمین می‌شود (همان، ج ۲، ص ۴۹۱). وی در بارة غار گاوخور نیز سخن گفته‌است. میرزا یحیی سرخوش (ص ۱۰ـ۱۱)در دورة ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴ـ۱۳۱۳) تفرش را ییلاق ممتاز عراق (اراک) خوانده و گفته‌است که خشکبار آن به خارج از کشور صادر می‌شود. وی (ص ۱۲) اهالی آنجارا خوش سیما و صاحب ذوق و هنر و دانش وصف کرده‌است. اعتمادالسلطنه (ج ۱، ص ۷۵۶) نیز در همین دوره، به شکارگاه خوبی در حوالی تفرش که در آن ارغالی (قوچ کوهی) و کبک بسیار بوده و نیز به قلعه‌ای در آبادی خرازانو قناتی قدیمی در طرخورانبه نام خرزنویهو امامزاده‌ای به نام احمدبن موسی علیه السلام اشاره کرده‌است. وجه تسمیه برخی نام شهر تفرش را، به سبب آنکه در سده‌های قبل از اسلام و حتی پس از آن زردشتیان گبردر آن سکونت داشتند، «گَبْرِش» به معنای «جایگاه آتش» می‌دانند [۲]. و برخی نیز گفته‌اند که نام آن از نام بانی تفرش، طبرش بن همدانیا به گفتة بعضی آرش کمانگیرگرفته شده‌است [۲].(نوبان، ص ۱۴۷؛ قمی، ص ۷۸ـ۷۹). نام تفرش در منابع به صورتهای طیرس، طَبْرَش، طبرس، تبرس، طبرتو، تپرش، تبرش و طفرش آمده‌است (یعقوبی، ص ۲۷۴؛ قمی، ص ۷۸؛ جوینی، ج ۲، ص ۱۹۱؛ دهگان و هدائی، ج ۱، ص ۱۴۵؛ وصاف الحضره، ص ۱۰۶؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۳). نام تفرش در منابع به شکل‏های تپرش، تبرش، تبرس، طبرس و طفرش آمده‏است[۲]. نام‏داران تفرش در گذشته شامل سرزمینی وسیعی که شامل فمو طرخوران، آشتیانو فراهانوحدود ۸۰۰ روستای کوچک و بزرگ می‌شد. با افزایش جمعیت و بزرگ شدن شهرها و تقسیمات جدید کشوری این شهرستان تجزیه و شهرهای آشتیان و فراهان از تفرش جدا و مستقل شدند. ولی از جهت رفت و آمد در فاصله زمانی بسیار کمی نسبت به تفرش قرار دارند؛ بنابراین بسیاری از بزرگان و نامداران که تفرشی خوانده می‌شوند مربوط به این شهرستانها می‌باشند. به نقل از اسناد و مدارک موجود و دست‌نوشته‌ها و میراث به‌جامانده، تفرش خاستگاه اندیشمندان،   کاتبان و بزرگان بسیاری بوده‌است. تفرش به داشتن میرزاهاو افراد باسواد معروف بوده و هنر خوش‌نویسی و منشی‌گری در آن رواج زیادی داشته‌است. در دورهٔقاجارخط و سیاق‌نویسیرا منحصر مردم این ولایت دانسته‌اند که میرزاو منشیبه سراسر ایران به‌ویژه تهرانو تبریزگسیل می‌داشتند.[۴] نظامی گنجویرا به استناد اشعارش متولد روستای تادر تفرش می‏دانند. نظامی خود می‏سراید: زمانیست در خاک گنجه گمم / ولی از قهستان شهر قمم**** به تفرش دهی هست تانامِ او/ نـــظامــی از آنـــجا شــده نامجو شیخ بهایینیز در اشعار خود به‏این انتساب اشاره و شهادت می‌دهد: ز اهل تفرش است آن گوهر پاک|ولی در گنجه چون گنج است در خاک
لطفعلی آذر بیگدلینیز درمقدمه یوسف وزلیخای خود گفته‌است: دگرسرودیار قم نظامی کزو ملک سخن دارد تمامی ** زخاک تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه مدفونست در خاک دیگر نامداران: ·         قادر عبدالله، حسین سجادی قائم‌مقامی فراهانی با نام نویسندگی قادر عبدالله یکی از نویسنگان ایرانی است که از سال ۱۹۸۸ میلادی به کشور هلند مهاجرت کرده و پس از آموختن زبان هلندی در مدتی کوتاه، یکی از نویسندگان سرشناس هلند شده‌است. او یکی از نواده‌های «میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی» است. ·         نبوی تفرشی ·         نظامیشاعرو داستان‌سرایپارسی‌گوی سدهٔ ششخورشیدی ·           ·         شیخ طبرسی، فقیهو مفسر قرآنسدهٔ پنج و ششخورشیدی ·         میرعلام تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرشرعیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         امیر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرعقلیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیمعروف به دبیر، استاد بی نظیر تاریخ و صاحب کتاب نُخَبتُه التواریخ ·         سیدالوزراء میرزا عیسی، وزیر عباس میرزا ·         قائم‌مقام فراهانی، خطاط، نویسندهو صدراعظمایراندر دورهٔمحمد شاه ·         امیر کبیر، صدراعظمناصرالدین شاه قاجار ·         میرزا مهدی بدایع نگار، دولتمرد و ادیب دورة قاجار؛ ·         علی منصور، سیاست‌مدارو دو دوره نخست وزیرایران ·         عبدالحسین هژیر، سیاست‌مدارو نخست وزیرایراناز خرداد۱۳۲۷تا آبان۱۳۲۷ ·         آقاعلی‌اکبر خان فراهانی، معروف به جناب میرزا، از نوازندگان برجستهٔ دربارناصرالدین شاهو استاد نواختن تار ·         آقا غلامحسین، نوازندهٔتار ·         آقا حسینقلی، نوازندهٔتار ·         میرزا عبدالله فراهانی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         احمد عبادی، نوازندهٔتار ·         علی اکبر شهنازی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         عبدالله دوامی، موسیقی‏دانو استاد تصنیف ·         حسینعلی نکیسا، و ردیفدانخوانندهٔ عصرقاجارو پهلوی ·         مؤذن تفرشی ·         ابوالقاسم سحاب ·         محمود حسابی، فیزیکدانو بنیان‏گذار دانش فیزیک نوین در ایران ·         عباس سحاب، جغرافی‏دانو کارتوگراف، بنیان‏گذار دانش نقشه‌نگاری نوین در ایران ·         احمد پارسا، بنیان‏گذار دانش گیاه‌شناسیدر ایران ·         ابوالقاسم بهرامی، بنیان‏گذار دانش میکروب‌شناسیدر ایران ·         علیرضا افضلی‌پور، بنیان‏گذار دانشگاه شهید باهنر کرمان ·         فروغ فرخزاد، شاعرمعاصر ·         پوران فرخزاد، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، روزنامه‌نگارو پژوهشگر ·         غلامحسین ابتهاج، سیاست‏مدارو نمایندهٔمجلس شورای ملی ·         ابوالحسن ابتهاج، مدیر عامل سازمان برنامهو بانک ملی ایراندر دههٔ بیست و سیخورشیدی ·         ژاله قائم‌مقامی، شاعر، مادر حسین پژمان بختیاری ·         میرزا مهدی بدایع‌نگار، دولت‏مرد و ادیبدورهٔ قاجاریه ·         مظاهر مصفا، استاد دانشگاه، شاعرو مصحح نسخ خطی ·           ·         محمد قریب، پدر طب اطفال ایران ·         آیت الله سید محمود میرسپاسینماینده آیت الله سید محمد گلپایگانی مرجع تقلید، در تفرش. آثار تاریخی مقبره میرعلام تفرشیو اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیدرقبرستان قدیمی بنام سماق بنه درمحله استادیوم مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه بقعهٔ ابوالعلی مهدی بن محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ ایلخانی) بقعهٔ امام‏زاده محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ خوارزمشاهیان) مسجدجامع ششناو (دورهٔ سلجوقی)که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد، که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده، ششناو خوانده شده‌است. مقصورة ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دورة سلجوقی دارد. به روایتی این مقصوره بر روی قبر محمد محدّث، از صحابة امام حسن عسکری علیه السلام، ساخته شده‌است. در سمت شمالی مقصوره، ایوانی متعلق به دورة صفوی دیده می‌شود (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۹۲ـ ۹۵، ۱۰۰، تصاویر بین ص ۱۲۰ـ۱۲۱، ۲۰۰). بقعهٔ شاهزاده احمدو بقعهٔ امام‏زاده قاسم (دورهٔ صفویه)   مسجدجامع فَمدر مرکز شهر تفرش   بقعهٔ آقامؤمن تفرشی (داعی انجدانی)، حکیم و عارف و شاعر سدهٔ یازدهم و دوازدهم تکیهٔ زاغرم (دورهٔ قاجار) ویرانه‌های برج آقابیک در بازرجان قلعة مراد سلطان متعلق به دورة زندیه در بازرجان بقایای قبرهای قدیمی با سنگ قبرهای سفالی در آبادی کبوران (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲، ۱۳۹؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۵) آب انبار بلور (دورهٔ قاجار) خانهٔ میرفخرایی (دورهٔ قاجار) خانهٔ ضیایی (دورهٔ قاجار) خانه و محل تولد محمود حسابی[۵] قلعه باغکه (دوره قاجار)   از دوران پیش از اسلام نیز یادگارهایی در منطقهٔ تفرش به جا مانده‌است، از جمله: از قلعه‌های گبری، سنگ‏نگاره‌هایی در مناطقی از نقاط بیابانی تفرش و گورهای نشسته بر فراز روستای کبوران (گبران). از دیگر بناهای باستانی تفرش، آتشکده‏ای است که بر فراز روستای کبوران جای گرفته و به چهار طاقی معروف است صنایع دستی محصولات تزیینی وهنری ساخته شده از مس، مهم‌ترین فعالیتهای صنایع دستی است که یکی از سوغات اصلی تفرش را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌ها و فعالیتهای دیگر مردم، قالی‌بافی، گیوه‌دوزی، صنایع دستی مسی، خشکبار، زنبورداری، دامداری و مرغداری است

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:19 | نظر بدهید

استان مرکزی : توره , خمین , خنداب , داود آباد , دلیجان ...

توره

 شهری است در بخش زالیانشهرستان شازند استان مرکزی ایران.

این شهر در بزرگ‌راه اراک به کرمانشاه پس از رودخانهٔ شراء قرار گرفته‌است

. کوه آلاداغ (۳۲۱۰متر) نیز در باختر این شهر قرار گرفته‌است.[۱]

از آن‌جا که کاروانسرای قدیمی این شهر در مسیر کاروانرو قدیم، به «توی راه» شهرت داشته نام این شهر را برگفته از همین لقب می‌دانند.

شهرداران توره از آغاز تأسیس تا کنون احمد الیاسی، مرتضی میرزاجانی، علی حیدری و محرم قربانی هستند.

گردشگاه‌ها

تفرجگاه و پارک سراب پنجعلی از نقاط دیدنی این شهر است. غار صادق‌علینیز در رشته‌کوه غازکدر نزدیکی توره (پشت پلیس راه توره) و در جنوب غربی اراک واقع شده‌است.[۱]

از اماکن زیارتی این شهر میتوان به قدمگاه نوادگاه علی بن ابیطالب نام برد. در جوار مزار شهدای توره

خمین

خُمِیْن یکی از شهرهای استان مرکزیاست که در جنوبی‌ترین قسمت این استان و در همسایگی شهرهای اراک، محلات، گلپایگان، الیگودرزو ازناواقع شده‌است.

این شهر زادگاه روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب سال ۱۳۵۷ایران است.

ریشهٔ نام

خُمین را برخی عربی‌شده هُمایون می‌دانند. بر پایهٔاسطوره‌های ایرانیاین شهر به دست همای دختر بهمنساخته شد

خنداب

ُنداب شهری است در شهرستان خنداباستان مرکزی ایران.[۱]

جمعیت شهر خنداب طبق آمار گیری جامع سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۶۹۸۲ نفر بوده‌است.[۲]

این بخش در سال ۱۳۸۶ به شهرستان ارتقا یافت وهم اکنون یازدهمین شهرستان استان مرکزی به حساب می‌آید.[نیازمند منبع]شغل اصلی ساکنان این منطقه کشاورزی وباغداری می‌باشد کارخانه

تولید آب سنگین خنداب در ۵ کیلومتری این شهرستان واقع شده‌است. در گذشته ای نچندان دور یک رود خانه به نام قره چای از میان این شهر عبور می کرده که به دلیل استفاده های بیش از حد روستاییان و آب سنگین، سطح آب زیر زمینی کاهش یافته و به یک رود خانه فصلی تبدیل شده است .

خنداب از سه محله تشکیل شده‌است خنداب، قلعه خنداب و حصار خنداب که اکثراً به زبان ترکی تکلم می‌کنند منطقه شراء که وجه تسمیه آن به معنی شاه راه وچراء به معنی چراگاه وچهار راه می باشد که در گذشته جاده‌ای از شرق به غرب این بخش وجود داشته که جاده عراق و کربلا

بوده‌است.[۳]

مهمترین محصول این منطقه انگور می باشد که به صورت کشمش فراوری شده و به کشور های دیگر صادر می شود.باغات سیب وهلواز دیگر محصولات این منطقه است . همچنین لوبیا، گندمو یونجه کشت می شود.

این ناحیه در منطقه کوهستانی قرار گرفته و دارای زمستان‌های سرد و تابستانهای معتدل است. نام‌های قبلی آن خندق، خندان، خون‌آب بوده‌است که بعداً تبدیل به خنداب شده‌است. علت نامگذاری خنداب را این دانسته‌اند که در روستا خندق می‌کندند که مانع نفوذ دشمنان شود و بعد به نام خندان معروف می‌شود.بر اساس روایت‌های عامیانه که در زمان های قدیم یک امام زاده ای در آنجا زندگی می کرده است که به دست یک شخص کشته شده و خون این امام زاده در آب رود خانه می ریزد به همین دلیل آن شهر را به نام خون در آب نام نهادن که بعد از گذشت زمان آن را خنداب نهادند. تنها ترمینال مسافربری این شهر به میریت احمدرضا قاسمی در خیابان امام خمینی این شهر واقع است

داودآباد

 در بخش مرکزی شهرستان اراک در استان مرکزی ایران شهری است.

داودآباد در ۳۲ کیلومتری شمال غربی اراک این شهر دارای جمعیتی حدود 10۰۰۰ نفر است. این شهر در دوره ۸ساله دفاع مقدس مردم ایران با تقدیم ۱۰۰تن شهید و صدها مجروح و جانبازسهم قابل توجهی در دفاع از دین و میهن اسلامی داشته‌است. از جمله شهید غضنفر (ابوالفضل) داودآبادی و حاج حبیب داودآبادی فرماندهان شجاع جبهه‌ها یاد کرد. کنگره ۱۰۰ شهید که خرداد ۸۷ برگزار شد موید این مدعاست

دِلیجان

 دلیجان بر سر راه اصلی تهران به اصفهان قرار دارد و آب و هوای نیمه کویری دارد.

دلیجان یکی از شهرهای استان مرکزی واقع در جاده ارتباطی قم _ اصفهان می‌باشد. جمعیت دلیجان نزدیک به ۴۰ هزار نفر است. در این شهر کوچک تعداد قابل توجهی کارخانجات بزرگ و کوچک تولید عایق‌های رطوبتی حاصل از قیر (ایزوگام) مشغول فعالیت هستند . علاوه بر صنعت ایزوگام، صنایع دیگری نظیر کارخانجات فرش بافی و تولید پودرهای معدنی، کشتارگاههای صنعتی طیور و تعدادی صنایع سبک نیز در اطراف این شهر وجود دارند. به لحاظ وجود صنایع و کارخانجات متعدد، دلیجان یکی از مناطق مهاجر پذیر و کارگرنشین ایران می‌باشد . به علت فعالیت صنایع آلاینده ایزوگام و پودرسازی، دلیجان یکی از شهرهای آلوده استان مرکزی محسوب می‌گردد. مردم بومی دلیجان گویش محلی خاصی (راجی) دارند که ریشه در زبان پهلوی میانه دارد و در سالهای اخیر رو به فراموشی است. تعدادی از جاذبه‌های گردشگری اطراف دلیجان شهر تاریخی نراق و روستای ییلاقی و سرسبز جاسب(دره جاسب)و غار تازه کشف شده و توریستی نخجیر (واقع در جاده دلیجان- نراق) می‌باشد.

رازقان

شهری است در بخش خرقان

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. از جنوب طی جاده‌ای به غرق‌آبادمتصل می‌شود

زاویه

 شهری است در بخش مرکزی

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. شهر زاویه شهری کوچک اما با قدمت بسیار بالا که در مرکز ایران یعنی استان مرکزی واقع شده است.این شهر دارای مردمی متدین و مهمانواز است که در هشت سال دفاع مقدس نیز جوانان زیادی را در راه حفظ میهن فدا کرده است. شغل اکثر مردم این شهر در گذشته کشاورزی و دامداری بوده است اما امروزه با وجود شهرک‌های صنعتی در

حوالی این شهر دیگر کشاورزی مثل گذشته در این شهر رونق ندارد. از مشاهیر زاویه میتوان به ناطق المله زرندی اشاره کرد که از مبارزین مشروطه میباشد . از دیگر افراد سرشناس میتوان از آیت الله میرمحمدی نماینده استان مرکزی در مجلس خبرگان نام برد. شهر زاویه در استان مرکزی ، ۴۵ کیلومتری شهر زاویه و تقریبا ۷۰ کیلومتری تهران بزرگ واقع شده است از این رو شهرک صنعتی این شهر مکان مناسبی برای سرمایه گذاری و اشتغال زایی میباشد.شهرک صنعتی بزرگی که کارخانه هایی مثل اتوبوس سازی و آمبولانس سازی در آن فعالیت میکنند

ساوه

میدان سرداران ساوه

ساوه از شهرهای استان مرکزی در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۰ برابر با ۱۹۴۵۴۵ نفر است.[۱] ساوه شهری کهن است که نام آن در پارسی میانه ساوگ بوده‌است.[۲] زبان مردم ساوه فارسی است.[۳]

پیشینه تاریخی

ساوه یکی از شهرهای باستانی ایران به شمار می‌رود.[۴] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلان‌ترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۵] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمان‌های سرزمین ماد به شمار می‌رفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمین‌شناسی از آن دوران سوم و چهارم زمین‌شناسی می‌باشد.[۵] ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانه‌های نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژه‌ای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمان‌ها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شده‌اند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس سلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۶]

ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند. کتابخانه‌های بزرگ و موزه‌های ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.[۴]

حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته :در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بوده‌است و بر آن زمین شهری

ساختند.بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب می‌شود.[۶]

ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشته‌های خود از ساوه یاد کرده‌اند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاه‌های آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مراد عثمانیهمدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیره‌های گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت. ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسی

زبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.

نام ساوه

برای ساوه معانی چندی آورده‌اند:

·         ساوه بر وزن، کاوه نام پهلوانی است ایرانی که در جنگ رستم کشته شده او را ساوه شاه هم می‌گفتند .

·          

·         ساوه تغییریافته واژه سه‌آبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شده‌است.

·         ساوه در زبان فارسی به معنای خرده‌طلا است، نام بخش‌هایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوه‌است.

·         نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچه‌ای در آن جا بود که هر سال یک کسی را در آن غرق می‌کردند تا از سیلاب ایمن می‌بودند و در شب ولادت سرور کاینات آن دریاچه خشک شد.[۷]

·         در زمان ساسانیان زمین به هفت کشور تقسیم می‌شده از این قرار ارزه، ساوه، فردوفش، وروگرست و .. .

·         گروهی نام آن را ماخوذ از واژه اوستایی "سوا" Sava و یا واژه پهلوی "سوکا" Savaka دانسته‌اند.[۶]

آثار تاریخی

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

 

نمایی از ضریح و کاشی‌کاری‌های داخلی امامزاده سید اسحاق

نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتا زیاد می‌بوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید.

  • مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق
  • مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه‍.ق
  • مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی۴۵۳ ه.ق
  • قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان
  • امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه.ق
  • بقعه امام‌زاده سید حمزه - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده فضل بن سلیمان - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • آرامگاه فاطمه بنت شجاع - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بند شاه عباس - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده سید هارون - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده یونس - قدمت تاریخی اواخر قرن نهم
  • مسجد بازار شهر ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • بقعه امام‌زاده اسماییل - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده نوح بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده سید منصور بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • حمام کلبعلی‌خان - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای عبدالغفار - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای خشک رود وهجب - قدمت تاریخی دوره صفویه[۱۱]

مشاهیر ساوه

مصطفی چمران

محسن محسنی‌نسب: کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس سینما

  • سینِجان

 که در متون به صورت سنیجان و سینجان نیز مشاهده شده‌است شهریست در۵ کیلومتری جنوب غربی اراک واقع در استان مرکزی. معنای لفظی نام این شهر آشیانه عقاب عنوان شده‌است [۱]

جمعیت این شهر (با احتساب شهرک نبئی که یک شهرک جدیدالاحداث زیرمجموعه این شهر است) بالغ بر ده هزار نفر است و مردمان آن به زبان فارسی با لهجه خاص خود سخن می‌گویند (مشابه لهجه بومیان اراک). این منطقه در سالهای نه چندان دور یکی از مناطق عمدهٔ تجمع یهودیان ساکن استان مرکزی به حساب می‌آمده و بخش عمده‌ای از ساکنان آن را بومیان کلیمی مذهب تشکیل می‌داده‌اند که امروزه همگی به سرزمینهای اشغالی مهاجرت کرده‌اند [۲]. سنجان با این حال که فاصله کمی با اراک دارد ولی از لحاظ آب وهوایی اختلاف قابل ملاحظه‌ای با اراک دارد به طوری که دارای زمستان‌های سرد و برفی و تابستان‌های خنک است.این شهر قبل از تبدیل شدن به شهر مرکز دهستان قره کهریز به حساب می‌آمد که شامل خود این منطقه و چندین روستای اطراف آن می‌شد. قدمت این شهر با توجه به کشف سکه‌های تاریخی (مربوط به دوره قراقویونلوها) در آن [۳] و وجود دو امامزاده قدیمی در آن بیش از هزار سال تخمین زده می‌شود. روستاها و شهرهای مجاور این شهر غیر از اراک عبارت‌اند از کرهرود (شمال شرقی)، ضامنجان (جنوب)، گوار و عقیل آباد (جنوب شرقی) و قانیارق (غرب). سنجان امروزی حاصل اتصال دو روستای مجاور سنجان و فیجان می‌باشد که پیش از این به همراه شهر امروزی کرهرود به «سه ده» معروف بوده‌اند. خط راه آهن کشوری نیز از مجاورت این شهر عبور می‌کند و این شهر در کناره جاده بین شهر اراک-شازند واقع شده‌است. در هر محله سنجان و فیجان حداقل یک مسجد و یک حمام عمومی وجود دارد. محلات سنجان عبارت‌اند از محل بالا، محل پایین، قلعه، سرچغا، باغ

شیب، سرجو، پاچمن، امامزاده و محلات فیجان عبارت‌اند از فیجان بالا، فیجان پایین (سر لرزنه)، سرکمر، کوچه ترقی هاواقع در فیجان بالا، درگوشه و قلعه. کوه قصبه واقع در شرق این شهر مشرف به مزارع و باغهای زیبایی است که نمای طبیعی این شهر را فوق العاده زیبا ساخته‌است. پارک کلاله واقع در غرب این شهر و محل تفریحی سلاله واقع در درختستانهای شرق این شهر از مراکز تفریحی و دیدنی این منطقه از استان مرکزی می‌باشد. مسجد شبستان این شهر دارای قدمت ۲۰۰ ساله‌است. صنایع دستی این شهر شامل گیوه از نوع صادراتی و قالی است. محصولات زراعی عمده این شهر شامل سبزیجات، گردو و انواعی از میوه‌های درختی است

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:8 | نظر بدهید

استان مرکزی : شازند , غرق آباد ,فرمهین , کرهرود , بازنه , محلات ...

شازَند

یکی از شهرهای استان مرکزیدر کشور ایران است. در لغت‌نامهٔ دهخدا در شرح این شهر

آمده است: «همان ادریس آباد سابق است. نام ایستگاه راه‌آهن میان سمنگان و نورآباد است که در ۳۵۴هزارگزی ایستگاه راه‌آهن اراک واقع است. کارخانهٔ قند شاهی به سال۱۳۱۵ه.ش به علت مساعد بودن آن ناحیه برای کشت چغندر به این محل منتقل شد.» که این نشان می‌دهد در حال نوشته شدن این مطلب تنها از ایستگاه راه‌آهنی در کنار روستای ادریس آباد سخن رفته است. و نام شازند به شهر اطلاق نمی‌شده است اما بعدها هنگامی که این روستا به شهر تبدیل شد نام آن به شازند تغییر یافت. در اوایل انقلاب به دلیل حساسیت روی کلمه شاه که نام شازند از آن برگرفت شده بود نام آن به سربند که در حقیقت دهستانی از آن شهرستان است تغییر یافت که بعد از ۲۵ سال دوباره در صحن علنی مجلس و در اعتراض نمایندهٔ آن آقای «عزیزی» به شازند برگردانده شد. شازند شهری صنعتی است و در مسیر راه‌آهن سراسری ایران قرار دارد. این شهر در ۳۷ کیلومتری جنوب غربی اراک واقع شده‌است. تا ۱۳۱۶ ادریس‌آباد نام داشت.

علت نامگذاری این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان عقیده داشته‌اند کیخسروبه‌همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. از این رو این کوه را شاه زنده یا شاه زند نامیده‌اند. و شهر شازند هم که در ابتدا ادریس‌آباد بوده‌است از روی این کوه نامگذاری کرده‌اند. سراب عباس آباد، سراب بلاغ، پارک تپه سنگی محلهٔ ازنا و پیست اسکیهندودراز گردشگاه‌های شازند هستند. سایر مناطق دیدنی این شهر را می‌توان مقبره ارمنیان و کلیسای آنان و همچنین ب

قعه سهل بن علی (ع) است که زیارتگاه این منطقه است نام برد.

شراب شازند که در گذشته توسط ارامنه درست می شد ( شخصی به نام آبنوس ارمنی در عباس آباد شازند) بسیار خوش مزه و معروف بود که به خاطر آن از اراک وشهرهای اطراف به شازند می آمدند ولی در اول انقلاب مردم به خانه آبنوس حمله بردند و خانه وی همراه با شرابهای چند ده ساله اش را خراب کردند .

شهر شازند دارای سه منطقهٔ اصلی است که شازند، ازنا و کلاوه نام دارند. با توسعه بیشتر شعر مناطق جدیدی نیز به آن افزوده شده اند. مردم شازند بیشتر به زبان فارسی گفتگو می‌کنند. ترکینیز در برخی روستاهای منطقه رایج است.

از مشاهیر این شهر که درگذشته می‌توان به شیخ عباس مدرس (مشیدی یا ادریس آبادی )اشاره کرد که از بنیان گزاران حوزه علمیه اراک بوده و امام خمینی هم از شاگردان ایشان در حوزه علمیه اراک بوده است .

غَرق‌آباد       

. غرق‌آباد در بخش نوبران

غرق‌آباد در فاصله ۵۵ کیلومتری جاده ساوه به همدان واقع شده و دارای آب وهوایی معتدل و مطبوع است.این شهر کوچک بعد از انقلاب ۵۷ از نظر تقسیمات سیاسی از روستا به شهر تبدیل شدو به لحاظ اینکه در انتهای استان مرکزی به سمت غرب واقع شده همواره بدان کم‌توجهی شده‌است. غرق آباد با توجه به شرایط مناسب اقلیمی وجغرافیایی خود مانند قابلیتهای خوب کشاورزی، داشتن زمینهای مناسب برای احداث کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولیدی، واقع شدن در مسیر جاده ترانزیتی و مرکزیت روستاهای مجاور و همچنین وجود نیروی انسانی جوان از پتانسیل‌های بالای رشد و توسعه برخوردار است.

فَرمَهین

 یکی از شهرهای استان مرکزیدر ایراناست. این شهر در سال ۱۳۸۹ ازجدا شد و مرکز شهرستان فراهان شد.این شهر از پیوند دو روستای کهن فرمهین که تاسیسش به زمان یورش تازیان بر میګردد وشاه آباد پدید آمد این شهر در نزدیکی خرابه های شهر کرج ابودلف قرار دارد

  • نام فرمهین بر ګرفته از دو واژه فر ومهین است فر به چم شکوه و مهین به چم بزرګ برخی نیز آن را برګرفته از نام سرداری تازی می دانند که فراهان را تسخیر کرد فرمهین
  • با جاده ای دو بانده به اراک متصل است و در آینده در مسیر راهی دو بانده به همدان وراه آهن است روند رشد این شهر در دوران اخیر به شدت سریع بوده است ګمان می رود در آینده تبدیل به یکی از مراکز مهم سکونتی استان شود فرمهین دارا 4 مسجد اصلی است که از برزګ به کوچک عبارتند از1قمر بنی هاشم 2 شاه آباد 3 جامع 4 ابوالفضل فرمهین امروزه در شرف در بر ګرفتن روستا هایی چند است که ګمان میرود تا چند سال دیګر تبدیل به محلاتی از این شهر شوند که عبارتند از برز آباد مجد آباد کهنه مجد آباد نو ومشهد ذلف آباد

قورچی‌باشی

شهری است در بخش کمره استان مرکزی ایران

شهرستان خمین. این شهر تا شهرستان خمین ۱۸ کیلومتر فاصله دارد.

نام قورچی‌باشی از زمان مغول‌ها بر روی این شهر مانده‌است.[نیازمند منبع] در قدیم گروهی از ساکنان قورچی‌باشی را ارمنیان تشکیل می‌دادند.[۱]

این شهردرسال 1382ازتجمیع دوروستای قورچی باشی وسیبک تبدیل به شهر شد .در سال ۱۳۸۶ گازکشی شده.ساخت میدان بزرگ امام، بلوار امام وبیش 30خیابان جدید، اسفالت کوچه ها، ساخت دوپارک از اقدامات مهم این شهر است. پمپ بنزین، سالن ورزشی، کتابخانه ای عمومی، کانون پرورش فکری، مرکز قرآنی، ساختمان جدید شهرداری وبخشداری، اینترنت پرسرعت وشبکه ایرانسل در دو سال اخیر افتتاح شده وخانه عالم، پایگاه مقاومت، باز سازی گلزار شهدا، دوبانده شدن محور خمین قورچی باشی، طرح آبرسانی جدید، زمینی شدن شبکه مخابرات در حال اجرا می باشد.همچنین کانون بانوان،

 

زمین چمن، دانشگاه آزاد، نمایندگی ادارات، مسکن مهر، شبانه روزی شدن درمانگاه، گورستان جدید، نوسازی مدارس راهنمایی ومتوسطه دخترانه، ایستگاه امداد جاده ای، نیروگاه برق، طرح فاضلاب شهری در حال پیگیری می باشد .منبع علی معینی سخنگوی شورا اسلامی شهر .ف کتاب

بازنه

بازنه شهری است در شهرستان شازنداستان مرکزیایران. بازنه در بخش قره کهریزاین شهرستان و در مسیر جاده ازنابه اراکقرار دارد.

بازنه در فاصله ۱۵ کیلومتری شازندبه خمینواقع شده و دارای آب وهوایی معتدل و مطبوع

است.این شهر در سال ۱۳۸۹ از نظر تقسیمات سیاسی از روستا به شهر تبدیل شدو به لحاظ اینکه در انتهای استان مرکزیبه سمت جنوب واقع شده همواره بدان کم‌توجهی شده‌است. بازنه با توجه به شرایط مناسب اقلیمی وجغرافیایی خود مانند قابلیتهای خوب کشاورزی، داشتن زمینهای مناسب برای احداث کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولیدی، واقع شدن در مسیر جاده های ترانزیتی و مرکزیت روستاهای مجاور و همچنین وجود ناحیه صنعتی شهید بابائی بازنهو وجود نیروی انسانی جوان از پتانسیل‌های بالای رشد و توسعه برخوردار است.

کَرَهْرود

 شهری است در بخش مرکزی شهرستان اراکاستان مرکزی ایران.[۱]

این ده با دو ده دیگر به‌نام سنجانو فیجانمتصل به یکدیگر و هر سه به نام سه ده پیوسته به شهر فعلی اراک و در طرف جنوب آن واقع است - قریه کرهرود از قرای قدیمی و گاهی هم جنبه شهری داشته‌است . فضلا و دانشمندان زیادی به این شهرک منتسب بوده‌اند (۳) و در این اواخر هم مردانی فاضل در مهد تربیت‌خود پرورانده و آنان هم بر حسب موقعیت زمان، خدمتی به این آب و خاک کرده‌اند.

وجه تسمیه

کرهرود اسم بوده از برای رودی که از کرج سابق می‌گذشته و اکنون هم آن رود به نام رودخانه آستانه که لغت دوم کرج است معروف می‌باشد و رودخانه کرهرود هم از ناحیه قره کهریز یعنی سرزمین کرج سابق منشا می‌گیرد [لذا] آن را کرهرود یعنی رود کرج خوانده‌اند و ده واقع در کنار آن رود را هم کرهرود نامیده‌اند.[۲]
در لغت نامه دهخدا در باره این شهر آمده قصبه‌ای است میان اصفهان و همدان و ظاهراًکرج ابودلف همین قصبه‌است. (یادداشت مولف ). مغولان آن را ترکان موران گویند.[۳]

در نواحی کره رود آن دو لشکر (لشکر ملک ارسلان عزالدین قیماز والی اصفهان و حسام الدین اینانج حاکم ری ) به یکدیگر رسیدند و مانند بحر اخضر در جوش و خروش آمدند.[۴]چون از قنقر اولانک بگذشت و به کره رود رسید که مغول ترکان موران گویند...[۵]

این شهر که در گذشته کرج نام داشته مرکز حکومت آل ابی دلفبوده و ساخت آن را به ابودلف نسبت می‌دهند.به نظر میرسد که ابودلف در واقع مترادف خود نام کرج به معنی مساکن واقع در دامنه بالایی کوه بوده است که به غلط سازنده اساطیری آن محسوب شده است.

کُمِیجان

شهرستان کمیجان.

کمیجان شهری در 95 کیلومتری شهر اراک است. این شهرستان دارای دانشگاه آزاد و پیام نور می باشد.اکثر مردم این شهر کشاورز می باشند این شهر جاذبه هایی مانند بازار، قلعه خاندان بهادری، و خانه شاعر معروف فخرالدین عراقی می باشد.از جاذبه تاریخی مانند تپه چرگزی باغ

های حسن آباد و شیخ دیل، محمود بلاغی، قوش دره و ... می باشد

مأمونیه

شهری است در بخش مرکزی استان مرکزی ایر نشهرستان زرندیها

 

محلات

یکی از خوش آب و هواترین شهرهای ایران است. این شهر در جنوب باختری تهران و در فاصله ۲۶۲ کیلومتری آن قرار داشته و یکی از شهرستان‌های استان مرکزیمحسوب می‌شود که در جنوب شرقی آن واقع گردیده‌ است. شهر محلات که به «شهر گل‌ها» نیز شهرت یافته از طرف شمال به قمو آشتیان، از طرف جنوب به اصفهانو گلپایگان، از طرف غرب به خمینو اراکو از طرف شرق به دلیجانمحدود می‌باشد

شهرمحلاتیکرصدخانهدارایتلسکوپدرمجموعهدانشگاهآزاداسلامیدارد

شهر محلات دارای یکی از بزرگترین پیست‌های اسبسواری استان مرکزی است.

آثار باستانی و گردشگری

۱-پارک زیبای سرچشمه محلات واقع در شمال شهر محلات

۲- چنار۱۱۵۰ساله شهر محلات واقع در میدان چنار شهر محلات

۳- یخچال طبیعینیم‌ور واقع در شهر نیم‌ور

۴-انواع باغ‌های پرورش گل محلات واقع در مزارع گل جنوب محلات

۵-مجتمع آب درمانی و آبگرمطبیعی محلات واقع در روستای آبگرم محلات

۶- آتشکدهآتشکوهمیل میلونه متعلق به زمان ساسانیاندر نیم‌ور.

۷ - ستون‌های سنگی شهر باستانی خورههاز دوران اشکانیان.

۸-امامزاده یحیی و فضل‌الله محلات واقع در خیابان قندی محلات

۹-کوچه‌باغ‌های پولگان محلات واقع در میدان فرمانداری (منطقهٔ پولگان)

۱۰-سد ساسانی نیم‌ور واقع در رودخانه قمرود

۱۱-پل قدیمی باقرآباد واقع در روستای باقرآباد محلات

۱۲-غار آزاد خان واقع در روستای سنجی‌باشی محلات

۱۳-غار سوراخ گاو واقع در خورهه محلات

۱۴-غار چال‌شغال در روستای آتش کوه نیم‌ور

۱۵-غار یکه‌چاه واقع در روستای یکه‌چاه محلات

۱۶-غار باباجابر واقع در روستای جودان محلات

۱۷-غار شاه‌بلبل واقع در خورهه محلات

۱۸-حمام قدیمی عرش محلات (مکان فعلی اداره گردشگری و میراث فرهنگی)واقع در خیابان سرچشمه

۱۹-منطقهٔ حفاظت شدهٔ هفتادقله واقع در شمال شهرستان محلات

۲۰- منطقه حفاظت شده موته واقع در روستای گل‌چشمه محلات

میلاجرد

شهریاستدربخشمیلاجردشهرستانکمیجاناستانمرکزیایران

تاریخچه

طبق مطالعات انجام شده بر روی تپه‌های باستانی قلعه تپه تاریخچه میلاجرد به ۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح یعنی دوره حکومت مادهادر محدوده هگمتانهبر می‌گردد.

قلعه تپه میلاجرد در مجاورت شهر میلاجرد و در ۱۱۰ کیلومتری شمال غربی اراک بر روی تلی

بزرگ قرار گرفته که از سوی اهالی به «قلعه تپه میله گرد»که نام محلی شهر میلاجرد است، معروف است. حسن بن محمد قمی در کتاب تاریخ قم بانی این شهر را میلاد گرگینمی‌داند که به امر شاه کیخسرو آن را بنا نهاده‌است. این آبادی یک بار در حمله مغول و بار دیگر در فتنه افغانویران شده‌است. خرابه‌های آبادی قدیم و آثار برج و بارو و علایم خندق اطراف کاملاً نمایان است. ضمن حفریات اشیاء قدیمی در آن مشاهده می‌شود.[۲]

زبان مردم میلاجرد

زبان مردم میلاجرد ترکی می‌باشد ولی قبل از حکومت اقوام ترک زبان سلجوقیان، غزنویان، خوارزمشاهیان، و حمله مغولها و گسیل شدن ترکهای ماورءالنهر و آسیای میانه به ایران به زبان تاتی که فارسی اصیل می‌باشد تکلم می‌کردند، که هنوز هم تعدادی از روستاهای منطقه مانند وفس، چهرقان، گورچان، به دلیل واقع شدن در منطقه کوهستانی و دور از دسترس بودن این زبان را حفظ کرده‌اند و با این زبان صحبت می‌کنند.(زبان مردم تاکستان در قزوین)

داستان بنای شهر میلاجرد

حکیم ابوالقاسم فردوسیدر داستان بیژن و منیژهدرشاهنامهچنین آورده‌است که در زمان عدالت دارنده فره ایزدی کیخسروفرزند گرانمایه سیاوشاز ولایت آذربایجان خبر رسید که گرازهایوحشی امان از دل مردم آن دیار گرفته و جان مردم را به خطر انداخته‌اند.

کیخسرو شاهزاده پهلوان بیژن را ماموربازگردانیدن امنیت به آذربایجانکرد تا گرازهای وحشی را از بین مردم دفع کند، اما چون بیژن جوانی بی تجربه بوده و راه آذربایجان را بلد نبوده پهلوانی پیر و جهان دیده به نام میلادگرگینیا گرگین میلادراراهنمای بیژن کردو به آن دیار فرستاد، گرگین میلاد و بیژن پس از سرکوبی گرازهاو امن نمودن شهر به گشت و گذار در سرزمین ایران پرداختند و به اشتباه وارد سرزمین توران که پادشاهش دشمن ایرانیان بود شدند و بعد از شکارهای فراوان بیژن را به دلیل خستگی خواب ربود و میلاد گرگین در آن احوال به گشت و گذار پرداخت.

در این احوال میلاد گرگین متوجه حضور گروه بزرگی شد که در میان او و محلی که بیژن در خواب بود در حرکتند، دختران را مشکر از پیش و پس به نوازندگی و خوانندگی مشغول و سربازان به حراست ماه پاره‌ای در بالای تخت مشغول می‌باشند.

میلاد گرگین بلا فاصله رهبر گروه را شناخت او منیژه دختر افراسیابپادشاه توراندشمن خونی ایرانوایرانی بود.

دیگر فرصتی برای بیدار کردن بیژن نبود، به ناچار به امید این که خوابگاه بیژن از گشت و گذار منیژه دور بماند و او بعداً خود را نجات دهد پا به فرار گذاشت، اما سربازان او را تا مرز ایران تعقیب کردند ولی او وارد خاک ایران شد.

اما منیژه از بالای تخت متوجه بیژن شده و از اطرافیان نام و نشان او را پرسید، و آنها نخست او را چوپانی بیابان گرد معرفی کردند، اما لباسهای فاخر و چهره زیبای بیژن نشان از شاهزاده بودن او داشت.

پس منیژه دستور داد تا او را بیدار کنند تا این که علت حضورش در تنهایی صحرا را جویا شود از قیافه او فهمیده بود که او تورانی نیست.

از سخنان و حرکات منیژه می‌شد فهمید که او در همان نگاه اول دلباخته جوان رشید و شاهزاده ایرانی شده، پس حسودان در گوش او زمزمه کردند که این شخص دشمن شماست که اگر اجازه بدهید او را در خواب بکشیم، چون اگر بیدار شود کسی حریف او نیست، اما عشق منیژه جان بیژن را نجات داد، به دستور منیژه بیژن در خواب طناب پیچ کردند و بی سر و صدا به قصر منیژه بردند.

بیژن هنگامی که بیدار شد میلاد گرگین را صدا کرد، اما به جای او زیبا رخی را در کنار خود یافت و خود را در قصری نا شناس.

منیژه تمام ماجرا را برای بیژن تعریف کرد و بخصوص از عشق و علاقه خود سخن به میان آورد و بیژن هم به این عشق الهی جواب مثبت داد و دو دلداده در قصر منیژه همنیشین هم گردیدند.

خبر به افراسیاب پدر منیژه رسید گه چه نشسته‌ای که دخترت دشمنت را به قصر خویش آورده و در نهایت عشق و احترام پذیرای اوست.

افراسیاب منیزه را خواست و مورد عتاب قرار داد و سرزنشها نمود اما دل منیژه چیز دیگری می‌گفت، اطرافیان افراسیاب به این حیله دست زدند که بیژن را چندی از چشم منیژه دور کنیم، شاید فراموش کند به همین جهت بیژن را در چاهی انداختند و سنگ بزرگی که منیژه نتواند تکان دهد بر سر چاه گذاشتند.

اما منیژه به قدرت عشق با پنجه‌های لطیف تر از گل آنقدر زیر سنگ را کند تا محل عبور هوایی را برای بیژن را باز کرد و از همان جا آب و غذا برای او می‌فرستاد، تا در نهایت افراسیاب نتوانست این ننگ را تحمل کند و دستور داد که منیژه را نیز به همان چاه کنار بیژن انداختند.

اما خبر از این طرف که میلاد گرگرگین بدون بیژن بازگشت و به دیدار کیخسرو آمد وقتی از او درباره بیژن پرسیدند به حالت غمگین و گرفته به دروغ گفت هنگام جنگیدن با گرازها، گرازهای خشمگین زره بیژن را دریدند و تکه پاره اش کردند.

با این خبر شوم دربار شاه پر از غم و اندوه و عزا شد و چندین روز به سر و سینه کوبیدند، اما کیخسرو دلش به زنده بودن بیژن گواهی داده بود و به همین خاطر جام جم را طلب کردوقتی جام را نگریست بیژن را داخل چاهی در توران زمین دید که دختری پرستاریش می‌کند پس مرد مردان رستمدستان را ماموریت داد که بیژن و پرستارش را بدون جنگ خونریزی به ایران بیاورند.

تهمتن نیز با تنی چند از بازرگانان به توران رفته و هر دو را شبانه از چاه به در آورده و به ایران باز گشتند و برنامه به ازدواج دو شاهزاده ختم شد.

اما در ایران باستان دروغ بزرگترین گناه محسوب می‌شد که سزای گوینده آن فقط مرگ بود و حکم مرگ میلاد گرگین صادر شد، ولی با پا در میانی پهلوان رستم دستان که این دروغ باعث پیوند دو شاهزاده گردید و همین مسئله موجب آن خواهد شد که افراسیاب به خاطر دخترش منیژه شاید دست از کینه بردارد؛ پس به پاس خدمات چندیم ساله میلاد گرگین از گشتن او صرف نظر کنیم و اگر شاه عدالت پرور تحمل دیدن او را ندارند او را به جایی دور از پایتخت تبعید کنیم و چنین گردید که میلاد گرد از پایتخت که نزدیک دماوندبود به طرف جنوب تبعید شد و

در بین راه از کنار دریاچه ساوهراهش را به طرف جنوب غربی ادامه داد و از طرف تفرشکنونی گذشت و کوههای وفسرا پشت سر گذاشت و در کنار رود خانه قره چای سرزمینی آباد یافت و خیمه‌هایش را آنجا بر پا کرد و رحل اقامت افکند. محل اقامت او و فرزندانش کم کم به روستایی تبدیل شد که کاروانیان آن را میلاد گرد نام نهادند.

این روستا هر ساله به علت طغیان رودخانه قره چای مقداری به طرف سراشیبی شرقی کشیده می‌شد و هر ساختمانی که از غرب روستا تخریب می‌شد به جای آن ساختمانی در طرف شرق که کمی بالاتر از سطح غربی بود بنا می‌گردید. واین عمل هنوز هم ادامه دارد اما میلاد گرد به میلاگرد(نام ترکی هم اکنون) تغییر نام داد و بعد از ظهور اسلام و غلبه اعراب به ایران میلاگرد به میلاجرد تبدیل شد. مشتاقان کامل را به خواندن داستان بیژن و منیژه و سرنوشت میلاد گرگین از شاهنامه فردوسی دعوت می‌نماییم و در این چکیده چون هدفمان بدست آوردن تاریخ بنای شهر

میلاجرد بود داستان را کاملاً خلاصه نمودیم، امیدوارم که اهل فن بر ما ببخشایند. [۳]

نَراق

 شهری است در استان مرکزیایران.

شهر کوچک نراق از نظر تقسیمات کشوری بخشی از شهرستان دلیجانو در محدوده استان مرکزی است. این شهر، حد فاصل شهرستانهای قم، کاشان و دلیجان قرار دارد و از مناطق کوهستانی و سردسیر می‌باشد.[۱]
شهر نراق در ۱۵ کیلومتری مسیر دلیجانبه کاشانواقع شده دارای طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۴۰ ثانیه و عرض ۳۳ درجه و ۵۹ ثانیه و ارتفاع یکهزار وششصدو پنجاه متری ۱۶۵۰ از سطح دریا می‌باشد از سال ۱۳۳۹به بعد با تأسیس شهرداری از نظر تقسیمات کشوری شهر محسوب گردید. شهر به علت محاصره از سه طرف توسط کوهها دارای آب و هوای کوهستانی است از طرف شمال ب

ه کوه ال و از سوی باختر در ۱۸ کیلومتری به شهر دلیجان و از طرف جنوب به روستای سینقانو از سوی خاور در ۲۲ کیلومتری به مشهد اردهال، ۴۰ کیلومتری به نیاسر و در ۷۰کیلومتری به کاشان منتهی می‌گردد وسعت شهر حدود هفتاد کیلومتر مربع و میزان بارندگی در سال تقریباً ۲۰۰ میلی‌لیتر می‌باشد.
آب انبارهای شهر نراق یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجار هستند. این آب‌انبارها در هر سه محله نراق یعنی محله بالا، محله پائین و محله بازار دیده می‌شوند.[۲] [[غار چالنخجیر]] در ۵

کیلومتری باختر نراق از نقاط دیدنی آن است.[۱]

در سال ۱۹۷۴ یک شهاب‌سنگ۲٫۷کیلوگرمی در نراق به زمین افتاد. این شهاب‌سنگ از سقف آزمایشگاه مدرسه‌ای در نراق گذشت.[۳]

در مورد نام نراق گروهی بر این باورند که نام نراق از ستاره‌ای گرفته شده‌است و گروهی دیگر معتقدند که: نراق به معنای «نر» یا «نره» که به معنای برآمدگی و بلندی زمین است. شاید به لحاظ اینکه سلطان‌آباد (اراک) را به نام عراق می‌شناختند و شهر نراق در بلندترین نقطه عراق (اراک) قرار داشت آن را «نر عراق» یا نره عراق» نام نهادند و به مرور زمان، «نر عراق» به «نراق» تغییر نام یافت

پیشینه

این شهر کوچک در گذشته از موقعیتی خاص برخوردار بود، زیرا در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و دارای موقعیت راهبردی اقتصادی و تجاری بود و از دیرباز مورد توجه مردم شهرهای اطراف قرار گرفته بود.

نراق از شهرهای قدیمی و تاریخی کشور ایران به شمار می‌رود. ابن بطوطه قدمت این شهر را به ۷۰۰ سال گفته‌است. صاحب «بستان السیاحه» یکصد و ده سال پیش درباره این شهر گفت: نراق بر وزن عراق قریه‌ای است قصبه مانند و محلی است خاطرپسند از توابع کاشان، آبش کم و باغاتش فراوان. آن قریه در دامن کوه اتفاق افتاد و سه طرفش فی الجمله گرفته و سمت مغربش به غایت گشتاده‌است. قرب هزار باب خانه در اوست و چند مزرعه مضافات اوست و مردمش شیعی مذهب و... مولانا مهدی صاحب تصانیف مفیده از آنجا بوده‌است.[۲]

نراق امروزی پس از اسلام و توسط شخصی به نام «ریش‌بلند» بنا شده و بلندترین منطقه عراق عجمبوده‌است.[۳]

در فرهنگنامه ویکیپدیا در باب نراق مطالبی نوشته شده است که اندکی دقت در آنها ما را به پیدایی ریشه اوستایی و پارسی نام نراق رهنمون میگردد. این نام در اساس مرکب است از اجزاء اوستایی نی (پایین) و رَغ (پهن و آسان و سبک و دلشاد) چون تنها سمت پایینی و غربی این قریه است که به گشادگی و دلگشایی متصف شده است.

بناهای تاریخی

نراق بناهای تاریخی بسیاری دارد از جمله آن بنای مسجد جامع، بنای ساختمان و بقعه امامزاده یحیی و امامزاده سلیمان که از فرزندان امام علی به شمار می‌روند و ساختمان و بقعه امامزاده زبیده خاتون که دختر امام جواد می‌باشد و همچنین بنای ساختمان و بقعه امامزاده سلطان علی که فرزند امام محمدباقر می‌باشد.قنات وقفی حاج الله داد، موزه آب شهر نراقدر محل آب انبار حاج عبد الباقی، کاروانسرا و بازار شمس‌السلطنهو کاروانسرای حاج مهدیاز دیگر بناهای دیدنی نراق هستند.[۴]دره آبشتا و آبشار گیسواز نقاط دیدنی طبیعی نراق هستند.

نوبَران

شهری است در بخش نوبرانشهرستان ساوهاستان مرکزی ایران. جمعیت این شهر در سرشماری ۱۳۷۵ برابر با ۱۴۷۹ نفر بوده‌است.

شهرک صنعتی نوبران به فاصله حدوداً ۳ کیلومتری از شهر نوبران واقع شده و مساحت آن معادل ۱۰۰ هکتار و سطح کاربری اراضی صنعتی آن تقریباً ۵۶ هکتار می‌باشد. این شهرک در مجاورت جاده اصلی ساوه -همدان واقع و فاصله آن با ساوه۶۵کیلومتر، غرق‌آباد۱۳کیلومتر، همدان ۱۲۵ کیلومتر، اراک ۲۲۵ کیلومتر و تهران ۱۸۵ کیلومتر می‌باشد همچنین این شهرک در فاصله ۵۵ کیلومتری از خط راه‌آهن سراسری و ایستگاه راه‌آهن شهر صنعتی کاوه، ۱۳۵کیلومتری فرودگاه

همدان و ۶۵ کیلومتری گمرکساوه قرار گرفته‌است.[۱]

در قدیم

فرهنگ جغرافیایی ایران جلد یک می‌نویسد: نوبران قصبه مرکزی بخش مزلقانچای شهرستان ساوه، در ۶۰ هزار گزی غرب ساوه بر سر راه ساوه به همدان در منطقه کوهستانی سردسیری واقع است و ۲۴۶۹ تن سکنه دارد. آب قصبه از ۱۰ رشته قنات کوچک و یک قنات بزرگ تامین می‌شود. محصول عمده آن غلات و بنشنو سیب زمینی و میوه‌های سردسیری و شغل مردم آن زراعت و قالیچه‌بافی و کارگری است. مزارع مادآباد، علی کوسج، مرسعلی‌بلاغی، دوقان، قره‌گل جزء این قصبه‌است.[۲]روستای جلکبر یکی از روستاهای تابعه این بخش می‌باشد.

گردو از محصولات این شهر است. روستای قلعتین یکی از روستاهای همجوار نوبران می باشد نوبران مردمانی بسیار مهمان نواز و خونگرم دارد و دارای مناظر طبیعی فوق العاده زیبا و تاریخی میباشد که نشان دهنده زحمات گذشتگان میباشد از قبیل : حفر کانال عظیم با دست از زیر روستای اراقلعه که آب مزارع قصبه و مزرعه های دوغان و ... از آن کانال استفاده میکند. مسیر رودخانه که در فصل بهار بسیار پر آب و تغیانگر بوده به طوری که برای عبور بعضی روستاها مانند دربند، طاهره خاتون مشکل آفرین بوده است . چون در وحله اول پل احداثی را سیل از بین میبرد.اکنون هم آن آبها تغیان گر کم شده و پلهای محکمتری هم احداث شده است.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:4 | نظر بدهید

استان مرکزی : نیم ور , هزاوه ...

نیم‌وَر

یا نیمه‌ور شهری است تاریخی [۱۰]، که در بخش مرکزی شهرستان محلاتاستان مرکزیایرانقرار دارد. نیم‌ور در ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهرانو مابین راه مواصلاتی شهرهای دلیجانو محلاتقرار گرفته‌است. قدمت این شهر به دوران ساسانیان[۱۱]و اشکانیانباز می‌گردد. شواهد و مدارکی نیز با قدمتی که به ۲٬۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیحباز می‌گردد نیز در این منطقه کشف

شده‌است.[۱۲]این شهر دارای آثار تاریخی متعدد و کوه‌هایسنگی دارای معادنسنگغنی

تراورتن، فلوئورینو سنگ‌های تزیینی است[۱۳]. از این رو صنعت غالب در این شهر مربوط به سنگاست.[۹]بر پایه اطلاعات مرکز آمار ایران، این شهر با داشتن جمعیتی بالغ بر ۵٬۷۳۱ نفر[۳]هجدهمین شهر استان مرکزی است.[۱۴]

نیم‌ور در جنوبشرقی استان مرکزیقرار دارد. در شمال آن قم‌رودو در جنوب آن کوه‌های آتشکوهقرار دارند.

نام نیم‌ور در کتاب‌ها و اسناد تاریخی تحت نام‌های مختلفی نظیر آوَرد، نیم‌آوَرد، مَمنور، نَیسور و تَیمور[۱]به ثبت رسیده‌است. اوج شکوفایی نیم‌ور در دوران ساسانیانو بعد از احداث سدیبر روی رودخانه قمرودبوده است[۱۵]که امروز بقایای این سد قدیمی با نام بند نیم‌وردر کنار شهر قرار دارد[۱۶].

در دوران معاصر، این شهر با رکود مواجه شده اما با پیوستن دهستان باقرآبادبه این شهر و احداث شهرک صنعتی[۱۷]، دانشگاه علمی کاربردی نیم‌ور[۱۸]و نمایشگاه بین الملی سنگ ایران در این شهر[۱۹]، از رونق اقتصادی برخوردار شده‌ا

مناطق باستانی

 

درب چوبی خانه‌ای قدیمی در قسمت قدیمی شهر

علیرغم تبدیل روستای نیم‌ور به شهر نیم‌ور، هنوز قسمت‌های شمالی این شهر بافت قدیمی خود را حفظ کرده‌اند. خانه‌ها، مسجد جامع قدیمی، حمام عمومی و... نمونه‌هایی هستند که از خشت و گل ساخته شده‌اند و هنوز پابرجا هستند. در کتاب مختصرالبلدان[۶۴]مربوط به حدود ۲۹۰ هجری قمری در باره زیبایی بناهای خشت و گلی نیم‌ور آمده‌است[۶۵]:

«

هیچ بنایی از خشت و گل، خوش منظرتر از بنای نیم‌ور روستایی از اصفهان نیست و در این بنا تصویرها و اخبار و پندهای شگفت انگیزی است.

 »

وجود سنگ نگاره‌هایی بر روی صخره‌ها و سنگ‌ها در منطقه تیمرهکه[۶۶][۶۷][۶۸]قدمت بعضی به ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نیز می‌رسد،[۶۹][۱۲]گواه قدمت بسیار زیاد این منطقه‌است. مجموعه شگفت انگیر سنگ نگاره‌های تیمره، شامل هزاران تک نگاره، چند نگاره، تابلوهای پر

نگاره، یک کتیبه پهلوی، چند کتیبه عربی و فارسی و بسیاری علایم و نشانه‌های نمادین است.[۷۰]همچنین وجود بناهای تاریخی مربوط به دوره‌های ساسانیانبیانگر قدمت و عظمت تاریخی این منطقه‌است.[۷۱]
از مهم‌ترین بناهای داخل شهر می‌توان به قلعهٔ جمشیدیمنتصب به جمشیدپیشدادی، قلعهٔ نایبی، مسجد جامعشهر منتصب به دوران صفویه[۶۳]، پل تاریخی باقرآبادو ستون‌های تاریخی میل میلونهاشاره کرد.

همچنین از مهم‌ترین بناهای خارج شهر نیز می‌توان به سنگ‌نبشته خورهه[۷۲]و آتشکده آتشکوه[۷۳][۱۱]اشاره کرد که در ۱۰ کیلومتری شهر و در دامنهٔ کوهآتشکوهقرار دارد [۷۴]. آندره گداردر کتاب آثار ایران دربارهٔ بنای آتشکده آتشکوه گفته‌است:[۷۵][۷۶]

«

ترکیب این بنا به نظر عجیب می‌رسد. شبستان بزرگ گنبددار خیلی بازی وجود دارد که گنبد آن بر پایه‌هایی با ستون‌های جاسازی شده در دیوار نهاده شده‌است.

 »

در گذشته قبرستانی در کنار شهر وجود داشته که معروف به قبرستان بیت‌المقدس بوده‌است.

باستان‌شناسان در این قبرستان اکتشافاتی انجام داده‌اند و ظروف سفالیمتعلق به قرون گذشته در

آن کشف گردیده‌است.[۷۷]

قلعه جمشیدی

 

قلعه جمشیدییا قلعه گبری

تاریخ‌نگاران قدمت این بنای باستانی را به زمان پادشاهی جمشیدنسبت داده‌اند. مردم این شهر در زمان حمله آزادخان افغانبه این منطقه در این قلعه پناه گرفته بودند و نیروهای آزادخان افغانی بعد از مدت‌ها محاصره نتوانستند وارد این قلعه شوند.[۷۸]

میل میلونه

 

 

بازمانده‌های بنای میل میلونه

باقیماندهٔ بنایی عجیب در شهرنیم‌ور است، که باقیماندهٔ یک بنای سنگی بسیار عظیم و باستانی است که ازسنگو ساروجساخته شده‌است.[۱]به احتما قوی، این بنا باقیمانده‌ای از آتشکده‌ای به نام ورنه (سرزمین محروسه پایینی) است[۷۹]که در تاریخ به آن اشاره شده‌است.

مسجد جامع

مسجد جامع نیم‌ور که نام اصلی آن مسجد حاج عبدالمحمد نیموری است، از بناهای ثبت شده این شهر است. این مسجد دارای ستون‌هایی به شکل مربعی است. کتیبه‌هایگچ بری شده در کناره سقف، بر روی ستون‌ها قرار دارد. ساخت این بنا منسوب به دوره صفویهو قاجاریهاست.[۶۳][۸۰]

به دلیل تعمیرات فراوان انجام گرفته بر روی بنا، مسجد کمی از حالت اولیه و سنتی خود خارج شده‌است.[۸۱]

یخچال نیم‌ور

 

یخچال نیم‌ور

بنایی است که در قدیم از آن برای ساختن یخ در فصل زمستانو استفاده از آن در فصل فصل تابستاناستفاده می‌شده‌است.[۱]ساخت این بنا به دورهٔقاجاریهنسبت داده شده‌است.[۶۳]مردم شهر از این یخچال باری تهیه یخ در فصل تابستان استفاده می‌کرده‌اند. میراب‌هاکه مسئول و

مباشر و ناظر بر تقسیم آب‌ها هستند،[۸۲]در فصل زمستان، برای تهیه یخ آب قناتو یا نهرها را

به حفره‌ها و گودال‌هایی که در نزدیک بنای یخچال بوده هدایت می‌کردند. بعد از آماده‌شدن یخ، با کمک مردم یخ‌ها را خرد می‌کردند و روی بستری از کاهدر چالهٔ یخچال می‌ریختند. پس از پر شدن چاهٔ یخچال، در آن را باگِلمی‌بستند و عایق‌کاری می‌کردند. مردم شهر، در فصل تابستاندرب یخچال را گشوده و از یخموجود در آن استفاده می‌کردند.[۸۳]

در حال حاضر فضای داخلی این مکان تبدیل به گالری شده و در آن نمایشگاه‌های مختلف از قبیل نمایشگاه عکس نیم‌ور برگزار می‌شود.[۸۴]

جاذبه‌های طبیعی

 

طبیعت نیم‌ور در بهار

کوه‌های بلند اسور، زرد قلعه، دز، شیری چال، عباس آباد در نواحی شمالی شهر، رودخانه لعل‌بارو حاشیه دیدنی آن، و همچنین مزارع مختلف در قسمت جنوبی و در ارتفاعات و دامنه کوه زرده قلعه که تفرجگاه‌های طبیعی و تفریحی است، از دیدنی‌های شهر نیم‌ور می‌باشد.

بند نیم‌ور

بر روی رودخانه لعل‌بارکه در شمال منطقه نیم‌ور جاری است، سدیزده[۸۵]شده که مربوط به دوران ساسانیاناست.[۸۶][۸۷][۸۸]در قسمتی از بند، دهانه‌ای به نام چاگوروجود دارد که آبدر آن به سرعت می‌چرخد و پایین می‌رود. بنا بر افسانه‌های این شهر، در داخل چاگور چرخی به نام

چرخ الماس کار گذاشته‌است که هرچه از دهانه چاگور پایین برود، از آن طرف خرد و متلاشی بیرون می‌آید. مردم این منطقه دلیل ساخت چاگور را تضمینی برای این می‌دانند که هیچ‌چیز نتواند جلوی جریان آب را در کانال سد کند.[۱]

رودخانه لعل‌بار

این رودخانه یکی از زیرشاخه‌های اصلی قم‌روداست و از دشت‌های شمال شهر می‌گذرد.[۸۹]این رود به عنوان یکی از منابع اصلی آبیاری اراضی کشاورزی در منطقه‌است. این رود بعد از پیوستن به قم‌رودبه رود قره چایمی‌ریزد.[۹۰]

غار گدار چشمه

نوشتار اصلی: غار گدار چشمه

این غار در کوه اردهو در جنوب نیم‌ور قرار دارد.

هندودَر یکی از شهرهای استان مرکزیایران است.

اماکن گردشی

در نزدیکی این شهر پیست اسکی پاکلو در شمال هندودر سدی به نام سد هندودرقرار دارد. این سد در جنوب باختری کوه سیب تلخساخته شده‌است.[۱]سد هندودر از مناطق مهم پرورش ماهی و ماهی‌گیری در استان مرکزی است[۲]ولی در دوره‌ای تمام ماهیان این سد به بیماری مبتلا شدند.[۳]هندودر دارای آب وهوایی نسبتا گرم در فصل تابستان و در زمستان دارای آب وهوایی نسبتا سرد وخشک و در فصل پاییز دارای آب و هوایی ملایم و کمی سرد همراه با وزش باد و گرد و غبار است. به همت نماینده زحمتکش شهرستان شازند حاج محمود احمدی بیغش، تمام مدیریت های اجرائی منطقه به افراد بومی منطقه هندودر واگذار شده که این مهم زمینه را برای خدمت صادقانه تر و دلسوزانه تر افراد منتخب فراهم می آورد (4)http://fa.wikipedia.org

هزاوه

 یکی از روستاهای شهرستان اراکدر استان مرکزیایران است. این روستا در ۱۸ کیلومتری غرب اراکجای دارد. هزاوه دارای بافت روستایی کوهستانی و آب و هوای مناسب برای باغداری و دارای مزارع وسیع انگور است.

روستای هزاوه زادگاه امیرکبیر، میرزا بزرگ قائم مقامو میرزا ابوالقاسم قائم مقاماست.

هزاوه علاوه بر ویژگی‌های تاریخی دارای ذخایر آب فراوان، آب و هوای کوهستانی و چشم‌اندازهای طبیعی و معماری است.

تاریخ

قدمت هزاوه با توجه به سفال‌های پیدا شده و مطالعات باستان‌شناسی برروی تپه تاریخی هزش قرن پنجم هجری را به ما نشان می‌دهد. مقبره شاهزاده احمد برروی بلندترین قسمت روستا واقع در محله بالا ازدیگر آثار تاریخی هزاوه می‌باشد. بنیان این مقبره به دوره ایلخانان می‌رسد اما دردوره صفویه تغییر وتحول بنیادین درآن ایجاد شده تا به شکل کنونی در آمده است.

اقتصاد

هزاوه یکی از بزرگ‌ترین تولید کنندگان انگور و دیگر فراورده‌های کشاورزی نظیر باسلوق و شیره انگوردر استان مرکزی می‌باشد.

معماری هزاوه

این روستا دارای بافت پیچیده‌ای است که ازخانه‌های سنگی، گلی به صورت پلکانی، بردامنه شیب کوه‌ها قرار گرفته، این خانه‌ها اکثراًاز گل، سنگ و چوب ساخته شده ودارای سقف‌های مسطح هستند. معماری ساخت روستا تحت تأثیر عوامل جغرافیایی، وجود آب درمناطق محله درچهارقسمت عمده متمرکز شده اند. نام محله‌ها به ترتیب ده به سمت بالا عبارت‌اند از

  • کیورمیان دهمحله پایینمحله چالهسرآسیابتره زارده بالا

دیدنی‌ها

علاوه بر معماری زیبای روستای هزاوه آثار دیگری دراین روستا یافت می‌شود که ارزش تاریخی و فر هنگی دارد. این آثار عبارت‌اند ازمسجد شبستان دار، درخت سرو کهنسال و حمام قدیمی روستای هزاوه

سد پانزده خرداد

دپانزدهخرداددرشمالشرقیشهرستاندلیجانودرفاصله ۵ کیلومتریآنقراردارد.

محتویات

مشخصاتسد

سدازنوعخاکیغیرهمگنباهستهرسیباحداکثرارتفاعازکفرودخانه ۳۰/۵۴ مترمی‌باشد. ارتفاعازرویپی ۹۶ متر،طولتاج ۳۲۰ متروعرضآندرتاج ۱۰ متراست. حجمآبمفیدآن ۱۶۵ میلیونمترمکعبمی‌باشد. اینسدبهوسیلهرودخانهٔقم‌رودوهمچنینبارندگی‌هایفصلی

کوهستان‌هایاطرافشهرستان‌هایدلیجان،نراقوجاسبتغذیهمی‌گردد.

اینسدآبموردنیازشهرستاندلیجان،نیموروتوابعآنهاوهمچنینبخشیازآبشهرقمراتامینمی‌کند. همچنینمقداریازآبسدنیزبهکشاورزاناینمنطقهاختصاصپیدامی‌کند.

گونه‌هایجانوریمنطقه

گونه‌هایجانوریمنطقهشاملپستانداران،پرندگان،خزندگان،دوزیستانوماهی‌هامی‌باشندکهبهمعرفیآنهابهاختصارمی‌پردازیم:

 پستانداران:

 پستاندارانیکهدراینمنطقهشناساییشده‌اندعبارتنداز: روباه،شغال،کفتار،گرگ،موشصحرایی،خرگوشوجوجه‌تیغی.

پرندگان:

 اینمنطقهمکانمناسبیبرایگذرانزمستانیبرخیازپرندگانمهاجرمی‌باشد. کهازآنجملهمی‌توانبه : اردکسبز،اردکزیره‌ای،چنگر،حواصیل،انواعمرغابی،انواعغاز،مرغکرمخواروغیرهاشارهکرد.

همچنینپرندگانیدرحواشیسدزندگیمی‌کنندکهعبارتنداز: کبک،تیهو،قرقی،کبوتر،انواعگنجشک،زاغ،کلاغوهدهد.

خزندگان:

 گونه‌هایخزنده‌ایکهدرمنطقهمشاهدهشده‌استعبارتنداز: انواعمارمولک،مارآبی،بزمجهومار.

آبزیان:

 عمده‌ترینساکنانایندریاچهماهی‌هامی‌باشند. کپورمعمولیوحشی،کاراس،سوفوماهیسفیدرودخانهازعمده‌ترینگونه‌هایماهیایندریاچههستند.

نقاطدیدنی

درکنارایندریاچهغارچال‌نخجیرقرارداردکهازمناطقبکراینمنطقهمحسوبمی‌گردد.

دریاچهٔسدازنقاطتفریحیودیدنیاینشهرستاناست. ازویژگی‌هایاینسدنزدیکآنبه

آبگرممحلاتاستکهچشم‌اندازیزیباازسدازآنمکاننمایاناست

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:3 | یک نظر

استان مرکزی : جاذبه های توریستی , چشمه ها , غارها ,ذلف آباد , موزه ...

جاذبه های توریستی

چشمه‌ها

  • چشمه چپقلی
  • چشمه کیخسرو (سراب حک)
  • چشمه دوروزن آب روستای چناس (چشمه‌ای فصلی بوده وتا اواخر بهار آب دارد وشدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است. این چشمه و چشمه‌های دیگر این روستا سرچشمه اصلی رودخانه اراک می‌باشند.)
  • چشمه سراب چناس (چشمه‌ای دایمی بوده و فقط در خشکسالی‌های شدید بی آب می‌شود)
  • چشمه سیلی چناس (چشمه‌ای فصلی بوده و تا اواسط بهار آب دارد و شدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است)
  • چشمه دره چناس (این چشمه در میانهٔ کوه غربی دشت دربند چناس قرار دارد که در تمامی فصول سال آب دارد. عجیب است که در بالای کوه همیشه آب دارد.)
  •  
  • چشمه آب رضا آباد در امامزاده سهل ابن علی
  • چشمه آب عمارت واقع در ۴۰ کیلومتری اراک بعد ازروستای هفته که در تمام فصول سال آب دارد
  • امامزاده شاهزاده محمد حصار بعد از روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک
  • باغ اربابی واقع در روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک

چشمه کیخسرو واقع در روستای حک بالا

غارها

شهرستان اراک به خاطر گسترش سازنده‌های آهکی و دولومیتی، محل تشکیل غارهای بسیاری بوده‌است:

  • غارقلعه جوقو مقبره اسرارآمیز آن
  • غار سفید خانی
  • غار انجدان
  • غار آسیلی
  • غار کلچناس (این غار ورودی کوچکی دارد که ده متر نشسته باید رفت سپس به تونل بزرگ شیبداری می‌رسد در انتهای سمت چپ راه باریکی دارد که به قسمت اصلی غار می‌رسد.این غار تا اوایل بهار آب دارد. ازحیوانات این غار خفاش را می‌توان نام برد)
  • ایوان غارکل چناس (این یک غار کوچک است که به علت ارتباط با غار کل به ایوان غار کل معروف است. شکارچیان در زمستان در این ایوان استراحت می‌کنند.)
  • غار برآفتابروستای چناس (این غار در بالای کوه برآفتاب قرار دارد.این کوه سه غار دارد که یکی از اینها درون صخره‌های نوک کوه‌است)

ذلف‌آباد

 

 

در۲۲ کیلومتری شمال اراک از توابع فراهان آثاری دیده می‌شود که به آن شهر قدیمی ذلف‌آباد می‌گویند، خرابه موجود نشان می‌دهد که در گذشته این شهر، آباد و بزرگ بوده است؛ ولی در حال حاضر به جزء چند اثر تخریب شده این منطقه چیزی ملاحظه نمی‌گردد. برخی از اشیای بدست آمده از کاوشهای این منطقه در گنجینه حمام چهارفصلاراک نگهداری شده که برای بازدید همگان به نمایش در آمده‌است.

پیر مرادآباد

در روستای مرادآباددر ۱۴ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک، بقعه‌ایبه نام پیر مرادآباد وجود دارد. بنابر اعتقاد عامه مردم دستور ساخت این بقعه را شاهپور ذوالکتافداده‌است که بعدها این بنا از بین می‌رود لیکن در دوره سلجوقیبقعه‌ای مجدد بنا می‌گردد.

کاروانسرای اراک

اروانسرای اراک بنایی مربوط به دوران صفویهاست که در مشک آبادو در فاصله ۴۰ کیلومتری شرق اراک، نزدیک روستای انجدانو امان آبادقرار دارد این کاروانسرا مربع شکل در مسیر اصفهانبه غرب ایران ساخته شده است.

قلعه حاج وکیل

قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اراک، خیابان شهید دکتر چمران ـ کوچه وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

پل دوآب

پل دوآب در منطقه سوق الجیشیدوآب بنا شده و رابط مکان‌های باستانی بین دشت کزاز در جنوب، دره شرا در شمال، منطقه لرستان در غرب و هم چنین ناحیه اراک در شرق است .

در مجموع طول پل ۱۳۰ متر و عرض آن بین ۵/۵ تا ۷/۵ متر نوسان دارد و بلندترین نقطه پل از کف رودخانه ۵/۷ متر ارتفاع دارد .

این پل دارای هشت چشمه بزرگ و کوچک با طاق‌های تیزه دار است . هر پایه از جلو دارای موج شکن تیز و از پشت دارای پشتیان است . مصالح ساختمانی به کار رفته در پل عبارتنداز : سنگ، آجر و گل آهک . بنای پل از پایین به بالا به ارتفاع حدود ۲/۱ متر سنگ کاری شده و فاقد عناصر تزیینی است . امروزه از این پل جهت عبور احشام و عبور و مرور مردم استفاده می‌شود.

آتشکده آتشکوه یکی از مهم‌ترین آثار بجا مانده از دوران باستان در سرزمین کهن ایران

است که در نزدیکی نیم‌ور قرار دارد.[۱] مورخان قدمت این بنا را به دوره ساسانیان مربوط می‌دانند.[۲] بنای چهار طاقی آن شامل ستون‌های سنگی استوانه‌ای شکل است که بر روی هم استوار شده‌اند. این بنا دارای اتاق‌های سرپوشیده و محلی برای برافروختی آتش بوده‌است. محلی که این آتشکده قرار دارد دارای طبیعت سبزی است، اما اکنون این بنا در حال تخریب است.

تاریخچه

به گفته ابن‌فقیه همدانیاین بنا تا قرن چهارم هجری برپا و سالم بوده‌است. همچنین او این بنا را هم‌طراز ایوان کسریو معبد آناهیتادر کنگاوردانسته‌است.

حکیم محمدتقی خاندر کتاب گنج دانشدرباره بنای آتشکده آورده‌است:[۳]

«

گویند جاسب، از بناهای یکی از امرای عسکریه، همایدختر بهمنبن اسفندیار مشهور به نیمور است و این امیر در نراق و دلیجان و دهات پشت گدار، حکومت داشته و امیر مزبور آتشکده‌ای در دوفرسخی نیمور در کوه آتشکوه ساخته و به وضع چهار صفحه بنا شده‌است. هنوز پایه‌هایش برقرار است و در آن سنگ‌های عریض و طویل به کار برده‌اند که هر قطعه سنگی از آن، یک زرع و نیم عرض و سهزرع طول دارد و ۱۲گره، کلفتی هر پارچه سنگ می‌شود.

 »

هوتوم شیندلرو آندره گداردر دهه ۱۳۱۰ خورشیدی نیز به ببرسی این بنا پرداخته اند. گدار ابتدا از بنا با عنوان آتشگاه یاد می‌کند و نقشه‌ای از دیوار محاطی و دهلیزهای احتمالی آن بر اساس تصوراتی که می‌کرده است، رسم می‌کند؛ اما سپس با توجه به قرائن موجود، نقشهٔ مفروض خود را رد می‌کند و از بنا به عنوان یک علامت راه‌یابی یاد می‌کند[۴]. آندره گدارهمچنین در توصیه بنا می گوید:[۵]:

«

ترکیب این بنا به نظر عجیب می‌رسد. شبستان بزرگ گنبددار خیلی بازی وجود دارد که گنبد آن بر پایه‌هایی با ستون‌های جاسازی شده در دیوار نهاده شده است

 »

اما به اعتقاد رضا مرادی غیاث‌آبادی، اینجا نه آتشکده که "چارتاقی" بوده‌است، مانند چارتاقیِ نیاسر کاشان.[۶]

موقعیت جغرافیایی

این آتشکدهٔ خاموش در ۵ کیلومتری راه نیم‌ور به دلیجان و در نزدیکی روستای آتشکوه‌است. با شهر محلات نزدیک به ۱۳ کیلومتر فاصله دارد.

آتشکده در دامنهٔ کوه آتشکوه و در کنار رودخانه‌ای به همین نام در گستره‌ای نزدیک به ۶۰۰ مترمربع ساخته شده‌است. در ازای آن ۴۰ متر و ۲۸ سانتی‌متر و پهنایش در بخش خاوری(:شرقی)۶۰ متر و ۱۲ سانتی‌متر و در بخش باختری(:غربی) ۲۵متر است. روستای آتشکوه با کمتر از ۱۰ خانوار ده ضلع شمالی این بنا قرار گرفته است.

درخت چنار

در کنار این آتشکده درخت چناری وج.د دارد که قدمت بسیاری دارد و ارتفاع بسیاری دارد[۷].

معادن سنگ

کوه‌های سنگی این منطقه منبع بزرگ درآمد برای اهالی بومی و یکی از بزرگترین معادن سنگ تراورتندر جهان است[۸].

ویژگی‌های ساختاری

ریزه‌کاری‌های به‌کار رفته در بهره‌گیری از سنگ‌های پاستون‌ها و ستون‌ها به اندازه‌ای است که هیچ‌گاه دوبند سنگ روی هم قرار نگرفته‌است. در ساخت بنا از آجرهای چهارگوش با نمای سنگ

استفاده شده و برای استواری بیشتر بنا در درون دیوارها، تیرچه چوبی به کار رفته‌است.

آتشکده خورهه

خرابه‌های یک معبد (خورهه)مربوط به دوره اشکانیاناست و در شهرستان محلات، روستای خورهه واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت۱۳۱به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.[

تپه تاریخی آوه

تپه تاریخی آوه در کنار روستای آوه از توابع شهرستان ساوه قرار دارد.

تاکنون از این مکان سفالینه‌های بسیاری استخراج شده است که عمدتاً به دوره‌های پیش از اسلام و نیز برخی هم به دورهٔ بعد از اسلام تعلق دارند.

روستای آوه در 10 کیلومتری شهر ساوه قرار گرفته است.

حمام چهارفصل

حمام چهار فصل از آثار باستانی شهر اراکو مربوط به اواخر دوره قاجاراست. این بنا توسط "حاج محمدابراهیم خوانساری" در زمان احمد شاه قاجاربنا نهاده شده است. این حمام در خیابان شهید دکتر بهشتی واقع شده و در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت۱۳۳۹به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.[۱]وجود نقاشی ها و نگاره هایی از چهار فصل سال که در چهار گوشه این حمام وجود دارد علت نامگذاری این حمام بوده است. [۲]

معماری

ساختمان این حمامبه لحاظ معماری بسیار منحصر بوده و بیشتر از هزار و ششصد متر مربع مساحت داشته و به عنوان بزرگترین حمام ایران شناخته می شود. این بنا از بخشهای راهروی ورودی، سر بینه مردانه و زنانه، گرمخانه خصوصی و عمومی، هشتی بین گرمخانه، خزینه و آب انبارتشکیل شده است. سطح کف معماریاین بنا نزدیک به سه متر پایین تر از کف خیابان بوده، از این رو آب کهریز براحتی و با اتلاف کمتری از حرارت به خزینه انتقال می یافته است.[۳]

سربینه زنانه از زیباترین قسمتهای این بنا می باشد که دارای گنبدی یکپارچه و بدون ستون است. [۴]بخش حمام زنانه و بخش اقلیت های مذهبی دارای یک سربینه زنانه بوده که گرمخانه آن دارای دو بخش خصوصی و عمومی است. سقف تمامی بخش‌های حمامدارای سقف به طرح «گنبد طاقی» است که توسط آجر، ملات گچوآهک ساخته شده است.

کف حمام نیز با سنگ‌های سیاه، ملات آهکو ساروجکف سازی شده است. حوضی صلیبی شکل در کف سربینه قرار گرفته که با سنگ سیاه ساخته شده و به منظور پاشویی افرادی که از حمام گرم بیرون می‌آیند مورد استفاده قرار می گرفته است. سربینه دارای چهار سکو است که هر کدام از آنها از یک طرف به گرمخانه و از طرف دیگر و با پله هایی قوس‌دار به خیابان می رسند. یک ورقه مسی بصورت یکپارچه کف خزینهاصلی آب گرم را فرا گرفته و در زیر آن نیز گلخن حمام واقع شده است. گلخن با هیزم و بوته‌های "وَرَک" سوزانده می شده و آب گرم و سرد با توجه به قانون ظروف مرتبطه به وسیله تنبوشه‌های سفالی به تمام نقاط حمام می‌رسید. قرار گرفتن مخزن‌های بزرگ ذخیره ی آب، گلخن و انبارهای سوخت در وسط این بنا باعث شده که همه

گرمابه ها براحتی امکان استفاده را داشته باشند.

طراحی داخلی

کاشی هفت رنگی، کاشی معرق و کاشی معقلی از مهمترین تزیینهای بکار گرفته شده در حمام است. این طرحها که بسیار هنرمندانه کاشی کاریو اجرا شده اند دارای نقشهای بسیار زیبای انسان، حیوان و گیاه هان مختلف است.[۵]موضوعها و طرحهای به کار گرفته شده در کاشی های حمامشامل انواع گل و بوته، پیچک ها، درختان انگور، سروو صنوبربه همراه مناظری از رودخانه ها، چشمه ها، گیاهان وحشی و پرندگانی بر روی شاخه های آن، مبارزه شیربا اژدهای چند سر، مبارزه شیرو گاوو همچنین طرحهایی از افراد نظامی با پوشش دوره قاجاراست.[۶]رنگهای به کار رفته در کاشی ها بیشتر زرد، لاجوردی، فیروزه ای، سفید، سبز، خاکستری، قرمزو نارنجیاست.[۷]

گنجینه

در حال حاضر اشیایی باستانی متفاوتی از دوران پیش از اسلام و پس از اسلام همانند: سکه‌های دوره‌های مختلف تاریخی، عقدنامه‌های دوره قاجار، کتاب‌ها و نسخه‌های خطی، ظروف مسی و قلمزنی، خمره‌های سفالی، لوازم ریسندگی، اسباب قدیمی حمام، دهها پیکره مربوط به مردم شناسیدر این حمام نگهداری می شود.[۸]اشیای بدست آمده کاوشهای منطقه باستانی ذلف آبادفراهاناز آن جمله است. بازدید از این حمامکه در سالهای اخیر به گنجینه تبدیل شده است برای همگان آزاد می باشد.

سد الغدیر

بر روی رود قره‌چایدر ۲۵ کیلومتری جنوب غربی شهرستان ساوه در سال ۱۳۷۲ ساخته شده‌است.[۱][۲]سد الغدیر از نوع بتونی دو قوسی با طول تاج ۲۶۵ متر[۳][۴]و ارتفاع ۱۲۸ متر[۵]برروی بند شاه عباسی سابق به مساحت 850 هکتار احداث شده‌است.[۶]

این سد با هدف تامین برق و آب کشاورزی ۲۳هزار هکتار از اراضی این شهرستان احداث شده.[۷]

همچنین این سد به دلیل خشک‌سالی‌های متوالی دچار افت سطح آب ذخیره شده گردیده به طوری که حجم آب ذخیره شده در آن از 63 میلیون متر مکعب در اردیبهشت سال ۱۳۸۹[۸]به 96/48 در فرودین ۱۳۹۰ رسیده‌است.

موزه سلطان‌آباد

موزه سلطان آباد چهارمین موزه شهر اراک می باشد. این موزه به مناسب بیستم خرداد ماه سال ۱۳۸۵ که روز صنایع دستی نامیده شده گشایش یافت. سلطان آباد نام قدیمی اراک بوده که بر آن نامگذاری شده و این موزه در سرای کاشانی بازار اراک واقع شده است.[۱] این سرا دارای معماری سقف و رسمی بندی های هفت چشمه ای زیبایی است. ساختمان موزه نیز در بنایی که قدمت و معماری زیبایی داشته ایجاد شده که به جاذبه های دیدنی موزه افزوده است. موزه سلطان آباد توسط «محمد مهدی باباخانی» و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بنیانگذاری شده و به صورت خصوصی اداره می شود

گنجینه

این موزه دارای مساحت ۱۳۰ متر مربع و تشکیل شده از ۳ تالار است. گنجینه این موزه دارای یکصد اثر صنایع دستی ایران است که از استانهای مختلف گردآوری شده اند. فعالیت موزه به صورت تخصصی در زمینه خشنویسی و صنایع فلزی محسوب می شود. در این موزه آثار برجسته خوشنویسی، سوزن دوزی، لباس های قاجاری، خاتم کاری، قلمزنی، فلزکاریو کتیبه های مختلف به همراه تابلوهای هنری و اشیا قدیمی جای گرفته اند.[۳]

بخش خوشنویسی موزه بسیار غنی است بطوریکه آثاری از خوشنویسان دوره های مختلف را در خود جای داده است. قدیمی ترین اثر خوشنویسی موزه مربوط به سده هفتم هجری است. در این موزه آثار ارزشمندی از خوشنویسان مشهور ایرانی همانند: درویش عبدالمجید طالقانی، میرعماد حسنی، میر علی هروی، میرزا فتحعلی حجابشیرازی، میرزا غلامرضا اصفهانی، یاقوت مستعصمی، محمد هاشم لولو اصفهانی، میرزا کاظم، میر علی هروی، ظل السلطان محمد باقر خان، محمد جعفر تبریزی، میرزا رضا خان فراهانی، فتحعلی تنکابنی، میرزا اسدالله شیرازی، کیخسرو خروش و فتحعلی واشقانیفراهانی وجود دارد.[۴][۵]

همچنین در بخش نقاشی نیز اثری از کمال الملکوجود دارد. در این بخش آثاری از سبک نقاشی قهوه خانهبه ویژه آثاری از محمد مدبرو عباس بلوکی فربه نمایش در آمده است.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:1 | نظر بدهید

استان مرکزی : بازارها , هتل ها ...

بازارهای استان مرکزی؛ از راه ابریشم تا آخرین اثر معماری ایرانی

اراک - خبرگزاری مهر: بازار شهرهای استان مرکزی شامل قدیمی ترین و نوسازترین بازارها با معماری ایرانی و اسلامی است. به گزارش خبرنگار مهر در اراک، تاریخ استان مرکزی و آثار تاریخی آن جلوه های متضادی دارد و همین جلوه هاست که آدمی را وا می دارد نگاه ژرفتر به استان داشته باشد و بازارهای استان مرکزی یکی از این جلوه هاست.
در حالیکه بازار شهر هزارساله نراق متعلق به دوره راه ابریشم و رونق اقتصادی آن زمان است. بازار اراک آخرین اثر معماری ایرانی اسلامی است که در 200 سال پیش به دستور یوسف خان گرجی ساخته شد و اکنون اثری زیبا و جزو بازاهای دینی کشور است که سالم ترین معماری ایرانی و اسلامی نیز به شمار می رود.
اکثر شهرهای استان شامل ساوه، تفرش، آشتیان دارای بازار هستند و انواع سوغاتها و خوراکی های خوشمزه استان در این بازارها به فروش می رسد و همین عامل منجر به استقبال گردشگران از این بازارهاست.

بازارها در دوره های اسلامی و قبل از آن و اکنون مهمترین محل خرید، تولید، مبادلات تجاری و

فرهنگی و بافت مرکزی هر شهر و منطقه محسوب می شدند اما اکنون تنها مکانی برای عبور و بازدید علاقه مندان محسوب می شوند.

گرچه بازارها اکنون بخشی ازرونق گذشته خود را از دست داده اند و اقبال مردم برای خرید به سمت پاساژها و مراکز خرید جدید سوق داده شده است. با این حال بازارهایی که دارای معماری و زیبایی در ساخت هستند دارای جاذبه هستند و هنوز مورد نظر مردم بوده و از این اماکن برای دیدن، خرید سوغاتی و رفع برخی نیازها استفاده می شود.
رونق بازارها در اعیاد بیشتر از زمان های گذشته به چشم می خورد و مردم مهمترین خریدهای خود را از بازار تامین می کنند.
بازارها دو گونه سرپوشیده و سرباز هستند و اهمیت معماری بیشتر مربوط به بازارهای سرپوشیده است.
بازار اراک، بازار ساوه و بازار نراق از جمله بازارهای دیدنی و زنده استان مرکزی است.
بازار اراک با ستون های برافراشته واقع در قلب اراک

بازار اراک به عنوان آخرین اثر معماری ایرانی و اسلامی در مرکز شهر اراک قد برافراشته و همچنان از محل های تجاری پررونق شهر است.
این بازار که به بازار سرپوشیده نیز معروف است کمتر از یک کیلومتر طول دارد و دارای طاق هایی بلند و دیوارهای مرتفع است. طول دیوارهای بازار اراک به حدود هفت متر می رسد و شامل انواع

واحدهای تجاری متعدد است و با ورود به بازار می توان انواع مایحتاج از اجناس لوکس و زیورآلات گرفته تا سوغاتی های استان و لباس را تهیه کرد.

بازارها در گذشته نه تنها دارای امکانات تجاری بودند بلکه، مجموعه بوده اند و دارای امکاناتی چون مسجد، بارانداز، کاروانسرا، آب انبار، سقاخانه، حمام و ... بودند که بازار اراک نیز از این امر مستثنی نبوده با این حال بسیاری از امکانات جانبی بازار اراک در گذشته، ویران و تخریب شده است و اکنون تنها مسجد، سقاخانه و بارانداز در بازار به چشم می خورد
بازار اراک، مجموعه دیدنی است که در 200 سال گذشته و در سال 1228 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار در بافت مرکزی سلطان آباد عراق عجم (اراک) توسط یوسف خان گرجی بنا شد.

ای بنای با ارزش تاریخی، تلفیقی از معماری مدرن و سنتی ایران لست که در چهار جهت شمال

به جنوب و شرق به غرب احداث شده است. از شمال به جنوب 750 متر و از شرق به غرب 200 متر است این جهت ها در محلی به نام چهار سوق در هم تلاقی می شود.
بازار اراک گذرها و سراهای متعددی دارد که به با سقف های گنبدی شکل ساخته شده و در دادن نقش و نگار به داخل گنبدها چنان مهارت و زیبایی به کار گرفته شده که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند.
هوای بازار اراک در تابستان خنک و در زمستان گرم است و در ساخت آن از ملات گچ، آهک، خاک رس، تیرچه های چوبی و ورق ها و صفحات فلزی منجمد مسی و سربی و کاهگل استفاده شده است و با وجود تغییر در پایه های برخی از حجره ها تا به امروز استواری خود را حفظ کرده است.
گنبد چهارسوق بازار بلندترین بخش بازار است که در مرکز آن قرار دارد در مرکز این گنبد آبخوری و در اطراف آن حجره های مختلف صنایع دستی به چشم می خورد که می تواند سوغاتی برای مسافران باشد.

سراهای بازار به فاصله 50 متری از هم ساخته شده است. سرای کاشانی، گلشن و نوزری از جمله سراهای زیبای این بازار است که همچنان ساختار اولیه خود را حفظ کرده است.

در جنب بازار اراک، مسجد و مدرسه سپهداری قرار دارد که اکنون با نام حوزه علمیه امام خمینی فعال است و دارای زیبایی های معماری منحصر به فرد است.

بازار اراک در سال 1355 به شماره 1285 به ثبت آثار ملی کشور رسیده و از آثار تاریخی و گردشگری استان مرکزی است و کمتر مسافری است که به اراک بیاید و ساعاتی متمادی را در بازار اراک سپری نکند.

بازار ساوه از دیگر بازارهای دیدنی استان مرکزی است که شامل مسجد سرخ، موزه چهارسوق،

مسجد حضرت معصومه، آب انبار، تکیه، آرامگاه سید یحیی و امامزاده سید ابورضا است و در خیابان انقلاب ساوه قرار دارد.
این بازار دارای 12 گذر یا راسته است و معماری آن به شیوه آجری است و در بنای آن از چوب، گچ و آهک استفاده شده است.

این بازار در سال 1378 به شماره 2526 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

بازار نراق، خاطره رونق راه ابریشم

بازار نراق از دیگر بازارهای دیدنی استان مرکزی است که همچنان زیبایی خود را حفظ کرده است و حضور در آن حس دلنشینی را به انسان منتقل می کند.
این بازار که در روزگاران گذشته یکی از مسیرهای اصلی راه ابریشم بوده است اکنون در مرکز شهر تاریخی نراق جنب خیابان امام خمینی این شهر و در شهرستان دلیجان قرار دارد.
بازار نراق در گذشته به بازار شمس السلطنه معروف بوده و طول آن به 200 متر می رسد. این بازار با توجه به مرکزیت خود در مسیر شهرهای، اصفهان، کاشان، نطنز، دلیجان و اراک قرار داشته و دارای رونق تجاری بوده است.

درهای چوبی این بازار نشان از تاریخ گذشته است و در ساخت آن از آجر، گچ، آهک و سنگ استفاده شده و بخش قابل توجهی از تزئینات آن دست نخورده باقی مانده است.


بازار نراق دارای سقف گنبدی و اشکال هندسی است که با مهارت معماران و مهندسان گذشته این سرزمین طراحی و ساخته شده است.
این اثر تاریخی و دیدنی استان مرکزی در سال 1362 به شماره 1645 به ثبت ملی رسیده ا

http://forum.iranvij.

هتل‌ها و مراکز اقامتی

  • هتل امیر کبیر (پنج ستاره) جنب شهر بازی لاله
  • هتل زاگرس (۴ ستاره) واقع در خیابان شهید قدوسی
  • هتل شهرداری واقع در شهر صنعتی
  • مجتمع اقامتی آفتاب جنب پارک کلاله (در حال ساخت)
  • هتل پیام واقع در شهرک شهید بهشت

g/http://fa.wikipedia.org/

استان مرکزی

/086122498813

اراک میدان ولی عصر

رستوران ولی عصر

08612222266

اراک دروازه تهران مجتمع پارس

رستوران پارس

02552200010

ساوه خیابان امام خمینی روبروی درب دارایی

فست فود و کافی شاپ گل سرخ

08613123338

اراک خیابان شهید شیرودی روبروی بانک صادرات

فست فود برگر تین

2294320409

جاده ساوه بعد از میدان قائم نرسیده به سبزدشت بین کوچه انقلاب و پیروزی روبروی انبار شاهدی

رستوران ستنی هزاردستان

2552251245

ساوه روبروی دانشگاه آزاد اسلامی بالاتر از اداره بازرگانی

فست فود قبیله

 

پانویس

1.     ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ وزارت امور خارجه، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.

2.     [http://markazi.farhang.gov.ir/introduction-offices-officekomejan-fa.html اداره فرهنگ وارشاد اسلامی شهرستان کمیجان | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

3.     ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، ص ۱۸۰ (=صفحات کتاب)

4. «جدول تعداد عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری اردیبهشت ۱۳۹۰». وبگاه وزارت کشور. بازبینی‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۰ خورشیدی.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 22:57 | یک نظر

 

علی جوانمرد ; ٢:۳۱ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٩ تیر ،۱۳٩٢

 

استان مرکزی : تاریخچه , گویش ,آداب رسوم , بازی های محلی ...

مرکز

اراک

 

 

 

 

 

 

شهرستان‌ها

آشتیان • اراک • تفرش • خمین • خنداب • دلیجان • زرندیه • ساوه • شازند • کمیجان • محلات

 

 

شهرها

اراک • آستانه • آشتیان • پرندک • تفرش • توره • خمین • خنداب • داودآباد • دلیجان • رازقان • زاویه • ساوه • سنجان • شازند • غرق‌آباد • فرمهین • قورچی‌باشی • بازنه • کرهرود • کمیجان • مأمونیه • محلات • میلاجرد • نراق • نوبران • نیم‌ور • هندودر

 

 

جای‌های دیدنی

آتشکده آتشکوه • آتشکده خورهه • آرامگاه محمود حسابی • بازار اراک • گلستان‌های محلات • تپه تاریخی آوه • حمام چهارفصل • خانه روح‌الله خمینی • روستای هزاوه • سد پانزده خرداد • سد الغدیر  • سراب عمارت • غار آزادخان • غار چال‌نخجیر • قلعه مستوفی‌الممالک  • قلعه دختر ساوه  • کاروانسرای دودهک • مسجد جامع نراق • مدرسه سپهدار • مسجد شش‌ناو  • عمارت حسن‌پور  • مسجد جامع ساوه

 

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.»

موقعیت جغرافیایی

تقریباً در مرکز ایران قرار دارد.در روزگار کهن این استان عراق نام داشت که در زمان تسلط اعراب بر ایران عراق عجم نامیده می شد که شامل بسیاری از استانهای همجوار امروزی می شد. این استان از شمال به استان‌های تهران، البرز و قزوین، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان‌های لرستان و اصفهان و از شرق به استان‌های تهران، قم و اصفهان محدود است. این استان با مساحتی معادل ۲۹٬۵۳۰ کیلومتر مربع حدود ۱،۸۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده‌است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، استان مرکزی دارای ۱۲ شهرستان، ۲۳ بخش، ۳۲ شهر، ۶۶ دهستان و ۱٬۳۹۴ آبادی دارای سکنه و ۴۶ آبادی خالی از سکنه‌است۲۹[۱][۲]

 گویش

در دلیجان مردم به زبان راجی حرف می‌زنند

که ریشه در زبان مادی دارد.[۲]

در کنار فارسی گویش‌هایی مانند لری و لکی و وفسی و همچنین در بسیاری از روستاهای اطراف مناطقی مانند اراک، سربند و ساوه و شهرهایی مثل شازند و خنداب، ترکی آذربایجانی و ترکی خلجی نیز رواج دارد. زبان کردی در این استان در میان ایل کلهر دیده می‌شود و زبان راجی نیز در مناطقی از دلیجان و محلات و نراق استفاده می‌شود. زبان تاتی نیز در برخی قسمتها مانند شرا، کزاز و سربند صحبت می‌شود.همچنین اقلیت‌های مذهبی مانند ارامنه و زرتشتیان و تعداد کمی از یهودیان نیز در استان موجود هستند که اکثرا در شهرستان زرندیه اقامت دارند و به زبان خویش سخن می‌گویند. [۳] شمار روستاهای فارسی‌نشین در استان بیشتر از روستاهای ترک‌نشین است و در زبان ایشان ته لهجه‌ای دیده می‌شود.[۲

تاریخچه

قبل از ورود اسلام به ایران اهالی این منطقه پیرو دین زرتشتی بودند و وجود آتشکده‌های گوناگون مانند آتشکوه وره در آشتیان و آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد شاهد این مدعاست.هم اکنون اهالی استان مرکزی اکثرا مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عده‌ای کم از کلیمیان از اقلیتهای مذهبی این استان هستند.[۳]

فرهنگ

مشاهیر

 

امیر کبیر

از مشاهیر و علمای دینی که در اراک تحصیل کرده‏ اند یا در استان مرکزی متولد شده‌اند می‌توان به آیت الله روح‌الله خمینیبنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران، آیت الله اراکی، آیت الله آقا نورالدین حسینی عراقی، ملا احمد نراقی، ملا مهدی نراقیاشاره کرد، همچنین اسامی تعدادی از مورخین، سیاستمداران، فرهنگیان، هنرمندان و اندیشمندان اراک و استان مرکزی به شرح زیر می‌باشد:

 

http://fa.wikipedia.org

 

شهرهای خواهرخوانده

آداب ورسوم

مراسم کوسه ناقالی

(جشن چوپانان برای شکر گزاری) یکی از رسومات مردم استان مرکزی - به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران؛گویند حضرت موسی (ع) در چهلمین روز از زمستان به گله گوسفندان خود سر می زند و با حیرت مشاهده می کند که تمامی آن ها دو قلو زاییده اند. آن گاه به آغل خود می رود و به رقص و پایکوبی می پردازد و شکر خدای را به جای می آورد. از آن پس هر سال حضرت موسی (ع) و مردم این روز میمون را جشن می گیرند و به رقص و پایکوبی مشغول می شوند. - این جشن سال ها بعد به جشن «چوپانان» معروف شد. - چهل روز از زمستان گذشته و پنجاه روز مانده به فصل بهار و نوروز.

ttp://khabarfarsi.co/

آیین دو هزار ساله بیل گردانی، جشن کار و تلاش

جشن بیل گردانی به عنوان نمادی از تلاش و همدلی همه ساله در بهار و در آستانه فصل آبیاری مزارع با حضور خود جوش گروههای مختلف مردم در شهر نیم ور محلات استان مرکزی برگزار می شود.

این جشن با قدمت حدود دوهزار ساله به عنوان نمادی برای تشکر الهه آب بوده و ریشه در فرهنگ آب و آبیاری و نمادی برای نشان‌دادن زور و پهلوانی به دشمنان بوده‌ و به اعتقاد مردم منطقه نیم‌ور این بازی آیینی، به برکت و زیادی آب کمک می‌کند.

مردم منطقه برای حفظ این رسم معنوی هر سال در مواقعی که مسیر جوی های آب توسط گل و لای و یا رشد گیاهان و علفهای هرز در ماه اسفند و اوایل فصل بهار مسدود می شده و آبرسانی به مزارع این شهر به کندی انجام می گرفته، با اعلام بزرگان شهر، مردم با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. 

 حضور پهلوانان در جشن بیل گردانی

پس ازلایروبی جویهای آب، بیل گردانان شامل ورزشکاران منطقه به نوبت، هفت بیل مخصوص اسبار باغ را در دو دسته چهار و سه تایی به یکدیگر بسته و بیل گردانان این بیلها را با مهارت و قدرت در دو جهت مخالف به صورت ضربدری بالای می چرخانند.

ورزشکاران یا بیل گردانان باید دو دسته بیل به وزن 32 کیلو گرم را بین پنج تا 30 بار بالای سر خود بچرخانند و در این هنگام با دعا و نیت به حرکت در آمدن هفت آسمان و نزول رحمت الهی قدرتمندی خود را برای مردم این منطقه به نمایش می گذارند
این جشن چندین روز طول می‌کشد، و قبل از شروع مراسم بیل گردانی، لایروبان همراه با بیل‌های خود رژه رفتن تا محل برگزاری جشن که بر روی سکویی مخصوصی در مرکز نیمور است، انجام میدادند.

ثبت بیل گردانی به عنوان اثر ملی

جشن بیل گردانی هم اکنون از جمله ورزشهای بومی محلی استان مرکزی و امسال به عنوان اثر معنوی استان در میراث معنوی کشور ثبت شده است.

این مراسم سنتی که نوعی ورزش باستانی و پهلوانی نیز محسوب می شود در شهر نیمور برگزار می شود . این مراسم در میدان اصلی نیمور برگزار می شود

جشن ازدواج در استان
این قبیل جشن ها اغلب به صورت جشن عروسی و خواستگاری در مراحل مختلف برگزار می شود. شیوه برگزاری این نوع مراسم در قیاس با سایر نقاط کشور تفاوتهایی دارد، به ویژه در مناطق روستایی که شامل خواستگاری، شیرینی خوران، عقدکنان، حنابندان و شب عروسی است.

در گذشته در کنار برگزاری عروسی برخی بازیهای محلی اجرا می شده که اکنون به مرور زمان این نوع شادی جای خود را به سرگرمی های نادرست و شادی های زودگذر داده است

http://www.mehrnews.com/fa

با توجه به قدمت بسیار زیاد این شهر، مردم این منطقه دارای آداب و رسوم ویژه به خود هستند. مرتضی فرهادیدر این باره می‌گوید:[۱۳]

«

نیم‌ور امروز برای خود شهری است، اما از آنجا که همه شهرهای امروز ما در حال تبدیل به قالبی یک شکل یک قواره‌اند... و همیشه نیز از هویت غنی فرهنگی بدور می‌افتند... دوست تر دارم نیم‌ور را به سیاق سنتی، قصبه‌ای بزرگ بنامم، چرا که هنوز چه در ساخت و مورفولوژیآن، چه ارزش‌ها و هنجارهای مردمان‌اش، چه در تولید کشاورزیو باغداری پر رونقش و چه در تأسیسات کهن آبیاری، جوی روبی شگفت آور، جشن آب (جشن پایان لایروبی) و بیل گردانیپهلوانانه و باستانی‌اش، رگه‌ها و رنگ و بویی از هویت فرهنگ بومی می‌توان یافت.

 »

 

آبرسانی و لایروبی

 

تصویری قدیمی از مراسم لایروبی مردم نیم‌ور

برخی از مورخان براین باورند که این رسوم نیم‏وری‏ها، نشات گرفته از اعتقادان زرتشتیان به اهورامزدا و تقدس آب است و این آیین را نوعی از آیین‌های ایزد آب‌ها می‌دانند.[۴۶]

از آنجا که این منطقه آب و هوایی گرم و نیمه کویری دارد، آب به عنوان عنصر اساسی برای کشاورزی در این منطقه مطرح است. فردی که به او میرنهر یا میراب گفته می‌شود، مسئول تقسیم آب نهرهای منشعب از رودخانه لعل بارمیان اراضی کشاورزی است.[۴۷]

روش تقسیم آب، طبق اسناد بسیار قدیمی روستا که به سند مادر معروف است تعیین می‌گردد. از اسناد آب همیشه سه نسخه در سه مکان مختلف، تهیه و نگهداری می‌شود تا امکان هیچ نوع دخل و تصرف در آن نباشد و مفقود نشود.[۴۷]طبق این سند، هر روز به ۲۴ قسمت تقسیم شده و به هر کدام از کشاورزان به اندازه وسعت زمین زراعی و میزان نیاز به آب، به صورت تصادفی یک ساعت خاص در روز و در هفته تعلق می‌گیرد که به صورت چرخشی تغییر می‌کند.

هر سال در مواقعی که گل و لای مسیر رودخانهٔلعل‌باررا مسدود می‌کند و یا در اواخر اسفند ماهو اوایل فصل بهارکه رشد گیاهان و علف‌های هرز باعث سختی آبرسانی به مزارع این شهر می‌شود، با تصمیم بزرگان شهر و اعلام همگانی دستیار میرآّب، مردم در مسجد جامعجمع شده و از آنجا به دشت‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌روند و با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. کشاورزانی که در مراسم لایروبی شرکت نمی‌کردند، برایشان جریمه در نظر گرفته می‌شده تا این انسجام و نظم دقیق حفظ شود.[۴۷]

سپس بعد از اتمام کار، همگی به برپایی جشن آب در میدان روستا[۴۸]می‌پردازند.[۴۹][۵۰]در این مراسم، کشاورزان روستا به صورت ارتشیمجهز به بیلو الاغبه رژهٔ نمایشی می‌پردازد.[۵۱]این جشن مخصوص اهالی که به صورت طنز و هجو برگزار می‌شود،[۵۱]همراه با نوای سرناو سنجدر برابر زنان روستا و ارباب روستا اجرا می‌شده‌است.[۴۷][۵۱]

امروزه در نیم‌ور دیگر این مراسم با این کیفیت برگزار نمی‌شود، زیرا کف نهر در سال‌های اخیر بتون شده‌است و دیگر لایروبی سالانه‌ای در کار نیست.[۴۷]امروزه این مراسم فقط در مواقعی که رشد گیاهان مانع آبرسانی شود انجام می‌شود.

عزاداری محرم و نخل برداری

عزاداری سنتی در نیم‌ور؛ مردی در لباس یک شیرپارچه‌ای رفته و به عنوان نمادی از همدردی همه موجودات زنده با کاروان اسیران و خاندان حسین ابن علیبعد از کشته شدن در کربلاهمراه با کاروان نمادین حرکت می‌کند و بچه‌ها را نوازش می‌کند.

در ماه محرممردم این شهر که عمدتا شیعههستند اقدام به برپایی عزاداری می‌کنند. ظهر عاشورا با تجمع در امامزاده صالح بر سر آرامگاه شهدای جنگ تحمیلی حاضر می‌شوند.[۶۲]در عصر روز عاشوراو با حضور عزاداران، مراسم نخل برداریو تعزیه خوانیبرگزار می‌شود. این نخل نشانه تابوت حسین پسر علیاست و قدمت آن به دوران صفویهباز می‌گردد.[۶۳]

جیغون

از دیرباز در این شهر کسانی بودند که اخبار هر روزه را از روی پشت بام و با صدای بلند به اطلاع

مردم می‌رسانند. این اخبار شامل، مرگ اهالی شهر، برگزاری مراسم و نظیر اینها بوده‌است. به این افراد، «جیغون» می‌گویند. یعنی کسی که با جیغ و با صدای بلند اخبار را به اطلاع مردم می‌رساند.[۴۷]

بازی های محلی

رئیس هیات ورزشهای بومی و محلی و روستایی استان مرکزی از شناسایی ۱۶۰بازی بومی و محلی در این استان خبر داد.

" محمد رسول کلهر " روز یکشنبه در گفتگو با ایرنا افزود: این بازیها در انجام یک تحقیقات شش ماهه این هیات شناسایی شدند.

وی، "الک دولک"، "حمام کمرمک"، " کمربندبازی"، " قیش بازی"، "زو(کبدی)" ، " لنگی (الختر) "، " کلاه پران"، " کوشک"، " کوشک ملاقی"، " دوغ دوغ "، " چوب گل "، " گورو خوشو"، " خورس پران " و " خروس گیران" را از بازیهای بومی و محلی استان مرکزی نام برد.

وی، "توماقه " شال بازی"، " بیل گردانی"، " دست به چاله"، " بدو"، "هفت سنگ"، " جو در

غوبیل"، " سوار سوار پیاده سوار"، " کشتی محلی"، "دستمال بازی" و " چوب بازی" را از دیگر بازیهای بومی این استان عنوان کرد.

کلهر افزود: این بازیها در فصلهای مختلف سال توسط روستائیان برای پرورش روح و جسم انجام شده و استقبال از آنان نیز رضایت بودده است.

وی گفت: این هیات در نظر دارد با مشارکت روستائیان این بازیها را احیاء کند و ویژگیهای آنان به صورت علمی بیان شودکه که درتحقق آن حمایت مسوولان به ویژه رسانه‌های جمعی ضروری است.

http://hajirezvan.blogfa.com

ازى‌هاى استان مرکزى عبارتند از:
اره تیشه، اَقبول‌بازی، بازى مخصوص ماه رمضان، تندور گرمه (تنور گرم)، تو (توپ‌بازی)، تیل وازی، چارتقی، خاله رورو، داد دارک وازی، دوز وازی، قایم قایمک، کلاوَردارَک، کمربندبازی، گام وردار، گوى چفته، گوى چفته، لوس‌بازی، وینه‌کبودو ...

چارتقیان( آشتیان)

بازیکنان به دو گروه پنج نفرى تقسیم مى‌شوند. چهار نفر از بازیکنان یک گروه خم شده و هریک از آنها با دست‌هاى خود کمر دو بازیکن پهلوئى خود را مى‌گیرد. نفر پنجم هم محافظ آنها مى‌شود. افراد گروه دیگر مى‌کوشند که بر پشت آنها سوار شوند ولى محافظ آنها (گروه خم‌شده) سعى مى‌کند با پا آنها را زده و مانع شود و اگر بتواند یکى از افراد گروه مهاجم را با پا بزند، جاى دو گروه عوض مى‌شود. اگر آن پنج نفر بتوانند بدون ضربه خوردن سوار خم‌شدگان بشوند، استاد مراقب است که اگر پاى یکى از آنها به زمین برسد، او را با پا بزند . در چنین صورتى نیز جاى دو گروه عوض مى‌شود .

خاله رورو (اراک)

داستان معروف زنى است که باردار است و در مورد دوران باردارى او با خاله که محرم اسرار او است دردل مى‌کند و در این درد‌دل‌ها ماه‌هاى باردارى خود را مى‌شمارد تا زمان وضع حمل مى‌رسد و ماما مى‌آید و بچه را به‌دنیا مى‌آورد. در اغلب روایت‌ها از اینجا به‌بعد شعرها جنبه ٔ سرگرم‌کننده پیدا مى‌کند و نشان مى‌دهد که اصلاً بچه‌اى در کار نبوده است. ولى در روایت اراک بچه قنداق مى‌شود و دور گردانده مى‌شود و از شباهت او به پدر وى سئوال مى‌شود . '

غضنفر بگونه، برنج دونه دونه، تو بگى به کى مى‌مونه؟ به عمه ٔ کورش مى‌مونه '

گندم گل گندم  اراک

بازیگر، نقش کشاورزى را ایفاء مى‌کند که از ابتداى کاشت تا مراحل داشت و برداشت محصول گندم را همراه با شعر، ضرب و رقص مجسم مى‌نماید. سپس گندم‌ها را کیسه کرده، به آسیاب برده و آنها را آراد مى‌کند. جمعیت حاضر در مجلس در مراحل خاصى که بازیگر اصلى همکارى آنها را طلب مى‌کند با او همراهى مى‌کنند به‌خصوص در تکرار بند: 'گندم گل گندم گل گندم ' .

http://www.rasekhoon.net/forum

ش‌های محلی استان مرکزی        

آش جو (ترخینه جو):

از آش‌های مرسوم، یکی آش جو است که با کمی ‌تغییر در بیشتر شهرستان‌های استان تهیه می‌ شود. مواد اصلی آن جو به صورت پوست کنده یا نیم کوب یا بلغور آن است و حبوبات که شامل نخود ، لوبیا و عدس است. در بعضی مناطق سبزی هم دارد که شامل تره، جعفری، اسفناج، گشنیز و شوید است و به دلخواه، چغندر نیز اضافه می ‌کنند.

روش پخت این آش به این صورت است که یک روز قبل، حبوبات و جو را در آب خیس می کنند. سپس صبح روز بعد حبوبات و جو را بار می‌ گذارند و در صورتی که از سیرابی استفاده کنند، سیرابی را هم به آنها اضافه می‌ کنند. بعد از مدتی سبزی و چغندر را اضافه ‌کرده و در آخر کشک و پیاز داغ و گاه پونه یا نعناع داغ را اضافه می ‌کنند. نمک و زردچوبه را در هنگام پخت داخل آش می ‌ریزند.

آش شیر (ترخینه شیر): 

این آش از ترخینه شیر (گندم نیم‌کوب که در شیر پخته شده و بعد خشک شده است) تهیه می ‌شود. مواد دیگر آن، سیب زمینی ، پیاز داغ، نمک و زردچوبه است. این خوراک بیشتر به عنوان صبحانه مصرف می ‌شود و با نان خورده می‌ شود.

آش حلیم:

این غذا با حلیم متفاوت است و خاص شهرستان دلیجان است. حلیم شامل بلغور و گوشت است، در حالی ‌که آش حلیم، حبوبات نیز دارد، یعنی از بلغور، حبوبات (نخود، لوبیا و عدس) و گوشت

تهیه می ‌شود که خوب می ‌پزند و بعد آن را می‌ کوبند. وقتی آش، حالتی به هم آمیخته و سفت به‌ خود گرفت، آن را روی نان می ‌ریزند و می ‌خورند.

آش انار:

این آش از بلغوری تهیه می ‌شود که یک روز در آب انار خیسانده شده و بعد در آن جوشانده می‌ شود. حبوبات را جدا می ‌پزند و بعد سبزی آش را به آن اضافه ‌کرده و در آخر بلغور با آب انار پخته شده را داخل آش می‌ ریزند.

نوع دیگر آش انار که در تفت پخته می‌ شود، همان آش رشته یا آش جو است که قاتق آن به ‌جای کشک ساییده شده، انار به ‌صورت دانه انار خشک شده یا رب انار است.

آش بی‌بی‌ سه‌شنبه:

این آش بیشتر جنبه نذری دارد. به ‌طوری‌ که یک داستان نیز پشتوانه آن است و طبق این داستان زنان این آش را نذر می‌ کنند و حاجت می ‌گیرند.

مواد آش عبارتند از: نخود، لوبیا، عدس، بلغور و گوشت که البته بیشتر در اراک رایج است و در مناطق دیگر آشی به این نام نیست، بلکه برای نذر سفره بی‌بی‌سه شنبه، کاچی می‌ پزند و حداکثر آش رشته هم سر سفره می ‌گذارند.

آش خیار:

این آش در شهریور ماه که فصل خیار چمبر است، تهیه می‌ شود. مواد آن شامل بلغور، نخود، لوبیا و خیار چمبر است که آن را خرد می‌ کنند و داخل حبوبات پخته شده می ‌ریزند. این آش را با

کشک، نعناع، سیر و پیاز داغ می‌ خورن http://www.tebyan.net/indeپاسخ تبیان :

پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : Bottom of Form

غذا

تتالی٬ (ته تالی)٬ غذای بسیارخوشمزه اراکی
موادلازم: گوشت چرخ کرده 250 گرم٬ پیازمتوسط رنده شده 2عدد٬ گل پونه یک قاشق غذاخوری٬گوجه فرنگی 3عدد٬ نمک وفلفل وزردچوبه به اندازه کافی
طرزتهیه: موادفوق راباستثنای گوجه فرنگی باهم مخلوط کرده خوب ورزمیدهیم . بعدتاوه مناسبی راکه گنجایش این مقدارگوشت راداشته باشدفقط کمی چرب میکنیم ومخلوط فوق رامثل کوکو کف تاوه ریخته وآنرابادقت صاف ومرتب میکنیم ٬ حالا آنراروی شعله ملایم گازگذاشته ودرتاوه رانیزمی بندیم .چنددقیقه صبرمیکنیم تایکطرف آن خوب خودش رابگیردوآب بیاندازد سپس دررابرداشته واگردوست داشتیم آنرامثل کوکوبرش میدهیم وبرمیگردانیم تاطرف دیگرنیز خودش رابگیرد (یاهمانطوریک تکه آنرابرمیگردانیم ) .بعدگوجه ها رانصف کرده وروی گوشت می چینیم ودولیوان آب اضافه میکنیم ودرآنرامیگذاریم تاخوب بپزدوجابیفتد درحدودنیمساعت .درانتها باسلیقه خودتان میتوانیدآب آنرازیاد وکم ویاحتی بدون آب تهیه کنید.
نکات:
- میتوانیدازهمان ابتداگوشت رامثل کتلت تهیه کرده وته تاوه بچینید.
- ازسبزی های معطردیگری مثل آویشن ٬ سوسنبر٬کاکوتی ویاجعفری خردشده نیزمیتوانیداستفاده کنید.
- اگرازگوجه استفاده نکردید بجای آن از2قاشق رب وزعفران هم میتوانیداستفاده کنید.
- این غذادرواقع نوعی کباب تاوه ای فعلی است که میتواندباکته نیزمصرف شود.

** این نام ازآن جهت برای این غذاانتخاب گردیده که درگذشته به ماهی تابه ( تالی )می گفته اندوچون

http://www.ashpazonline.com گوشت راته تالی می خوابانده اندبه آن تتالی میگویند

آبـگوشــت کشـک (غذای محـلی شـهر اراک)

مواد اولیه :

 

  • گوشت گوسفند – نیم کیلو
  • نخود – نصف لیوان
  • پیاز بزرگ – دو عدد
  • سیب‌زمینی متوسط – سه عدد
  • کشک ساییده – ۲۵۰گرم
  • آب – ۵/۱لیتر
  • نعنا داغ – به میزان لازم
  • زردچوبه – به میزان لازم
  • گل زرد – جهت تزئین
  • نمک و فلفل – به میزان لازم

طرز تهیه :

گوشت را به همراه نخود، پیاز ، زردچوبه و نمک و فلفل در آب می‌پزیم. سپس سیب‌زمینی‌ها را اضافه کرده و نیم ساعت دیگر پخت را ادامه می‌دهیم. در ظرف دیگری روغن را داغ کرده، نعنا را به آن اضافه می‌کنیم (مقداری از این نعناداغ را برای تزئین کنار می‌گذاریم کشک را که قبلا آب کرده‌ایم درون ظرف نعنا داغ می‌ریزیم.

وقتی یک جوش زد آن را از روی حرارت برمی‌داریم و به ظرف آبگوشت اضافه می‌کنیم. آنگاه با باقی‌مانده نعنا داغ و گل زرد تزئین می‌نماییم.

برای تهیه کوبیده می‌توان گوشت را همراه سیب‌زمینی کوبید یا آنها را جدا میل کرد.

http://www.noorsabet.com

موقعیت اقتصادی

بخشهای خدمات، صنعت و کشاورزی به ترتیب اهمیت اساس اقتصاد استان را تشکیل می‌دهد. از جمله صنایع مهم این استان می‌توان به صنعت ماشین‌سازی، هپکو، کابل‌سازی، آلومینیم سازی، واگن‌سازی، قند، صنایع دستی و شهرک صنعتی کاوه اشاره کرد

صنایع دستی

در اکثر شهرستان‌های استان مرکزی صنایع مختلف دستی وجود دارند که عمدتاً خاص عشایر منطقه‌اند. عشایری که در محدوده استان زندگی می‌کنند، بومی منطقه نیستند و اکثر آنها از نواحی دیگر به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده‌اند. مهم‌ترین گروه‌های ایلی استان شامل شاهسون‌ها، ایل کله‌کویی، ایل میش مس (مست)، ایل خلج، ایل راوه و ایل کرد (کلهر) هستند که به ویژه زنان و دختران انواع صنایع دستی را در آن‌ها تولید می‌کنند. مهم‌ترین صنعت دستی استان فرش است که فرش ساروق از شهرتی جهانی برخوردار است.

علاوه بر آن گیوه که نوعی پاپوش دست‌دوز تولید شده از نخ‌های قالی‌ست، از جمله صنایع

دستی در خور توجه این استان است که در سنجان و وفس تولید می‌شود

سوغات

.فتیر -ترخینه   -باسلوق  -کشمش سبز  -صابون محلی  -شیره انگور  -گوش فیل

محصولات کشاورزی

 

·         غلات شامل گندم، جو، ذرت دانه‌ای و...

·         حبوبات

·         پنبه

·         چغندرقند

·         محصولات جالیزی مانند خربزه، هندوانه، خیار و...

·         نباتات علوفه‌ای

·         میوه مانند انار ٬ سیب، به، هلو، شلیل، آلو، توت درختی و فرنگی و...

·         گیاهان دارویی [۴]

نقات دیدنی

 

بازار اراک

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

شهرستان آشتیان: قلعه تاریخی مستوفی الممالک، دفترخانه تاریخی معتمدالایاله

شهر اراک: مدرسه و مسجد سپهدار، روستای تاریخی هزاوه (زادگاه امیرکبیر)، حمام تیخی و موزه چهارفصل، بازار اراک، چشمه چپقلی، مقبره شاه قلندر انجدان و...

شهرستان تفرش:آرامگاه پروفسور حسابی، امامزاده در بی بی، مقبره ابوالعلی، مسجد شش ناوه، چشمه‌های آب معدنی گراب، آب انبار بلور، تکیه زاغرم تفرش و..

·         شهرستان خمین: منزل امام خمینی، قلعه سالار محتشم، امامزاده ابوطالب، مسجد جامع خمین و...

·         شهرستان ساوه: مناره و مسجد جامع ساوه ٫ قلعه دختر (ساوه)، پل سرخده، کاروانسرای باغ شیخ، تپه تاریخی آوه، قاعه الویر، امامزاده سید اسحاق

·         شهرستان محلات:سرستون‌های آتشکده خورهه، غار آزادخان، چشمه وزوان، مسجد جامع محلات، امامزاده ابوالفضل، مجتمع آب گرم محلات و مراکز تهیه گل و گیاه.    

·         شهرستان کمیجان: غار قلعه جوق (وف

·         شهرستان دلیجان: غار چال نخجیر، کاروانسرا و پل شاه عباسی (دوهک)، سد پانزده خرداد، مجموعه تاریخی نراق، امامزاده یحیی نراق و...   

·         شهرستان زرندیه (مامونیه): یخچال مهدی آباد، مسجد اعظم چلسبان، آبشار چناقچی علیا، امامزاده منصور ابن موسی بن جعفر، مقبره اشموعیل نبی، امامزادگان اهلعلی و سهلعلی(سید باوقار)،کلیسای حضرت مریم چناقچی و ...  

·         شهرستان شازند: چشمه بلاغ حک، سراب عمارت [۴]

شهرستان فراهان دارای تکیه تاریخی و امزادهاحمد ابن علی

http://fa.wikipedia.org/wiki

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:24 | نظر بدهید

استان مرکزی : شهرستان ها , اراک , تاریخچه , جاذبه ها , صنایع ...

شهرستان ها

اراک

اَراک به عنوان پایتخت صنعتی ایران یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان مرکزی است. سرزمین های اطراف اراک در روزگار کهن عراق نام داشت که در بعد از تسلط اعراب بر ایران در ۶۵۱ میلادی عراق عجم نامیده شد. این منقطه بخش پهناوری از نواحی مرکزی فلات ایران را در بر می گرفت. اراک با جمعیتی برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر[۱] قطب جمعیتی استان و پانزدهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.[۲]شهرستان اراک در جنوب غربی تهران و در فاصله ۲۸۸ کیلومتری آن قرار دارد. این شهر از شمال به شهرستان فرمهین، از شمال غربی به همدان و از مغرب به شهرستان ملایر، بروجرد، و الیگودرز، از شرق به محلات و از شمال شرقی به تفرش و آشتیان محدود می‌باشد.[۳] اراک زادگاه مشاهیر بزرگی

همچون امیرکبیر است. این شهر که در گذشته سلطان آباد نام داشته نسبت به بسیاری از شهرهای ایران شهر جوانی محسوب می شود، بطوریکه تاریخ بنیانش به دوران قاجار باز می‌گردد.

نام گذاری

اراک در گذشته سلطان‌آباد نام داشت.[۴][۵]یکی از اهداف بنای شهر، ایجاد مرکزی نظامی و

قلعه‌ای جنگی در بین بخشهای، فراهان، دولاخور، کزاز، سربند، چرا و کاپله با چاپلق بوده‌است؛ از اینرو نخست نام شهر یا قلعه نو بنیاد «

قلعه سلطان آبادٍ» گذاشتند و پس از چندی واژه «قلعه» حذف گردیده و این شهر فقط با نام

سلطان آباد نامیده می‌شد. در قرون اولیه اسلامی پس از تسلط بر حکومت ساسانیان، تیسفونو دیگر بخشهایی از ایران که اطراف پایتخت ساسانی بودند یعنی نواحی بین دو رود دجلهو فراترا عراقنام نهادند و در قرن دوم اسلامی هم ناحیه بین همدان، ریو اصفهانرا عراق عجم می‌نامیدند. بمرور زمان «سلطان آباد عراق» به شهر عراق تبدیل گردیده تمام اسناد موجود تا سال ۱۳۱۷ خورشیدی که در دست است نام این شهر عراق بوده‌است. این شهر در دوره رضاشاهاراک نام گرفت. درسال ۱۳۱۷ هنگام بهره برداری راه آهن سراسری ایرانو اتصال راه آهن شمال و جنوب بود که کلیه ایستگاههای راه آهن شمال تا جنوب را با نام شهرها و روستاهای کنار آنها نامگذاری نمودند، که از آن سال نام این شهر از عراق به اراک تبدیل شده‌است.

برای واژه «اراک» معانی گوناگونی ذکر گردیده ‌است که تعدادی از آن‌ها عبارت‌اند از: پایتخت، باغستان، نخلستان و شهرستان. بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک که معرب آن کلمه عراق است، دانسته‌اند. زیرا در دوره‌های باستان به مرکز فلات ایران، ایرانستان و ایرانک گفته می‌شده و در دوره اسلامی و بخصوص از قرن یازدهم میلادی مسالک و ممالک نویسان و جغرافی نویسان مسلمان منطقه یا سرزمین اراک را بصورت معرب و عربی شده آن عراقتبدیل کردند.ولایت اراک منطقه وسیعی را شامل می‌شد جفرافیا نویسان عرب بخش غربی را که منطبق با مناطق صحرایی (فلات)عراق امروزی بغیر از کردستان بود را اراک عرب(عراق عرب)نامیده و بخش شرقی را اراک عجم (عراق عجم)نام گذاری نمودند که شامل استانهای فعلی اصفهان - اراک- همدان و مناطق شرق سلسله جبال زاگرس می شود. در دوره رضا شاه نام قدیمی را برگرداندند اما این نام صرفا به بخش سلطان آباد اطلاق می شد. حدود ۷۰۰ سال ادبیات فارسی تحت تاثیر تلفظ عربی بود و حروف پ. ژ. گ. ک چ و.. حذف و دگرگون می‌کردند.[۶]

تاریخچه

بنیان شهر اراک به دوره قاجارو پادشاهی فتحعلی شاهمی‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار وسعت و جمعیت منطقه عراق عجم همواره باعث بروز ناامنی و اختلافات محلی می‌شد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی مشکل ایجاد می‌کرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق و سپهداری یوسف خان گرجیتشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۲۳ خورشیدی (۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید. اراک از معدود شهرهای ایران است که طبق نقشه ساخته شده است. تریزر، مهندس فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئونبه ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیسفرانسهطراحی کرد.

اهمیت شهر با تکمیل راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال ۱۹۳۸ افزایش می‌یابد که در طول دوره جنگ جهانی آب و سوخت در اینجا انبار می‌شده است.[۷]شهر قدیم اراک دارای چهار دروازه بوده بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه‌ها بود و راه‌های اصلی و خارجی از این دروازه‌ها آغاز می‌شد. این دروازه‌ها عبارتند از:

 

باغ ملی اراک، سال ۱۳۴۸

  • دروازه شهرجرد در مشرق  -دروازه رازان در شما ل -دروازه حاج علینقی در غرب -دروازه قبله در جنوب

با عبور راه آهن از اراک و احداث خیابان و گذرگاه‌های جدید توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربی آغاز شد. براساس آمار کتاب ایرانشهر در سال ۱۳۲۰ ش، جمعیت اراک ۵۱۰۰۰ نفر بود. از این تاریخ اراک نیز مانند سایر شهرهای کشور توسعه یافت. در سال‌های صلح و آرامش دیوارهای حفاظتی شهر برداشته شد و شهر اراک و نقشه منظم اولیه آن بی رویه رو به توسعه نهاد. موقعیت ترابری اراک از مهمترین عوامل توسعه شهر در سال‌های اخیر بوده ‌است.

آب و هوا

 

 

کوه سرخه، اراک

آب و هوای اراک خصوصیات اقلیمی فلات مرکزی ایرانرا داراست با زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک کوههای اطراف اراک و دریاچه میقانو دشت فراهاندر آب و هوای این منطقه اثر کرده و ویژگیهای به آن بخشیده‌است. ابرها و جریانات غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در ارتفاعات مغرب منطقه به خصوص رشته زاگرس از دست می‌دهد یک جبهه هوای سرد که در زمستان هوای اراک را اشغال می‌کند و بر اثر ارتفاعات اطراف وشاید فشار زیادی که دریاچه میقان ایجاد می‌کند مدت زیادی میهمان این منطقه خواهد بود.

آب و هوای اراک متغیر است زمستان‌ها، اکثراً طولانی و از ۴ تا ۶ ماه به درازا می‌کشد وبهار و پاییز فصول کوتاهی هستند تابستان در تیر و مرداد ظاهر می‌شود مدت روزهای یخبندان از ۶۵ تا ۱۲۰ روز در سال‌های مختلف متغیر است میزان بارندگی در سال‌های مختلف متفاوت است و بین ۲۳۰تا ۶۳۸ میلی متر در سال می‌باشد متوسط بارندگی حدود ۳۰۰ میلی متر بوده‌است

گویش

اهالی اراک به فارسیو برخی به لهجه اراکیصحبت می‌کنند

سایر جاذبه‌های تاریخی

جاذبه‌های مذهبی

اقتصاد و صنعت

بخشی از خط تولید در کارخانه واگن پارساراک

استان مرکزی از جمله استانهای صنعتی کشور محسوب می‌شود، وجود صنایع مادر در اراک این شهر را به یکی از قطبهای صنعتی کشور مبدل کرده‌است. تاریخچه ایجاد صنعت با فناوری ماشینی دراستان مرکزی به‌اوایل دهه ۴۰ باز می‌گردد، نخستین کارخانه صنعتی استان، کارخانه قند شازنداست که بیش از نیم قرن سابقه دارد.[۱۷]شهر اراک دارای صنایع گوناگون فلزی، شیمیایی، نساجی، ساختمانی و غذایی است که برخی از این واحدها( مانند نورد آلومینیم، ماشین سازی، کمباین سازی و کارخانه واگن پارس ) از صنایع اساسی کشور به شمار می روند[۱۲]برخی از مهمترین مناطق و کارخانه‌های صنعتی استان عبارتند از:

 

:// www.psnco.com

معادن

در استان مرکزی ۱۱۲ معدن محتلف وجود دارد که بیشترین آن مربوط به مصالح ساختمانی است، از مهمترین معادن استان مرکزی می‌توان از: سنگ آهن در شمس آباد اراک، معادن سرب، روی، منگنز، بارتیتین، سنگ تراورتن، گچو سنگ نمکرا می‌توان یاد کرد. در اطراف شهر نیمورمحلات معادن تراورتنبسیار زیاد است

میدان باغ ملی در شب

اراک دارای یک فرودگاه بین المللی می‌باشد اما تاکنون این فرودگاه تنها ویژه پروازهای داخلی و هواپیماهای متوسط و ترابری و نظامی بوده‌است و امکان نشستن هواپیماهای پهن پیکر را ندارد.[۱۸][۱۹]

راه آهن

اراک از دیرباز در مسیر راه آهن سراسری شمال به جنوب ایران قرار گرفته ‌است و راه آهن نقش مهمی را در ایجاد شهر اراک داشته‌است.این اداره سرپرستی بیست ایستگاه و خط راه آهن را که از ایستگاه محمدیه تا دورود به طول ۳۶۰ کیلومتر در سه استان مرکزی، قمو لرستانقرار گرفته است را بر عهده دارد.

راه آهن اراک-ملایر به طول 90 کیلومتر و هزینه اعتباری بالغ بر یک هزار و 250 میلیارد ریال در مهر سال 1390 افتتاح شده است که بخشی از پروژه راه آهن غرب کشور به شمار می رود.

پروژه راه آهن غرب کشور از اراک شروع شده است و شهرهای نهاوندو ملایراز استان همدانرا به شبکه ریلی متصل می‌کند. ادامه این مسیر ریلی در استان کرمانشاهاز شهرهای صحنه، کرمانشاهو اسلام آباد غربعبور کرده و در مرز خسروی به کشور عراقوصل می شود.[۲۰][۲۱][۲۲]

پایانه مسافربری

اراک دارای سه پایانه به سراسر کشور و استان مرکزی می‌باشد. مرکزی:که در مجاورت هتل 5 ستاره امیرکبیر است. شمال(فراهان):که واقع در شمال شهر اراک و در مجاورت میدان فراهان است. جنوب(غدیر):که واقع در جنوب شهر اراک و در مجاورت میدان انقلاب است.[۲۳]

جاذبه‌های تفریحی

شهربازی لاله

شهربازی و پارک لاله یکی از جاذبه‌های اراک است. این شهربازی که در سال ۶۹با سرمایه بخش خصوصی افتتاح گردید دارای سه لونا پارک، رستوران و سایر خدمات تفریحی و رفاهی است. این مکان در ساعت‌های اوج شلوغی پذیرای تا ۲۰ هزار نفر بازدید کننده‌است.[۲۷]

مجموعه طوفان

این مجموعه بزرگترین شهربازی سرپوشیده خاورمیانه در کیلومتر هفت بزرگراه امام خمینی اراک است که در حال ساخت و تکمیل شدن است. این شهربازی در زمینی به مساحت ۱۱۰ هزار متر مربع و زیر بنای ۲۲۰۰۰ متر و در دو فاز دارای بخشهایی مانند پیست کارتینگ، رستوران، سوئیت اقامتی، استخر، هتل، سینما و غیره خواهد بود.[۲۸][۲۹]

پارک‌ها

 

منطقه گردو در زمستان

  • پارک امیر کیبر - پارک لاله-پارک الغدیر-پارک شقایق-پارک کلاله-پارک آزادی-پارک جنگلی شهید باهنر-پارک دانشجو-بوستان بهاران-پارک پائیزان-بوستان دانش آموز-پارک ماشین سازی-پارک پونه-بوستان رنگین کمان-بوستان سوم خردادبوستان بارا-بوستان ولایت-پارک شهدای گمنام-ارک ایرالکو-پارک شهر-پارک ملت-پارک جنگلی شهید رجایی-پارک جنت-پارک گلبرگ

جای‌های فرهنگی

سینما

بزرگترین سینمای کشور با نام سینما استقلال در شهر اراک قرار دارد. این سینما که ظرفیت مناسب آن به بیش از 900 صندلی می رسد، پس از هشت سال تعطیلی، به مرکز فرهنگی، هنری و سینمایی تبدیل شده است.[۳۰][۳۱]علاوه بر سینما استقلال، این شهر دارای 3 سینمای دیگر است که از بین آنها 2 سینمای «فرهنگ» و «عصرجدید» فعال هستند و سینمای شهرصنعتی تعطیل شده است. سینما فرهنگ یکی از سه سینمای فعال اراک قدمتی بیش از ۵۰ سال دارد.[۳۲]

صدا و سیما

صدا و سیمای مرکز اراک در سال ۱۳۶۲ به عنوان یک دفتر خبری آغاز کرد. در آبان ماه سال ۱۳۶۵ فعالیت رسمی مرکز با نصب و بهره برداری از یک فرستنده یک کیلو وات رادیویی با پخش برنامه‌های خبری توسط واحد اطلاعات و اخبار آغاز شد. در سال ۱۳۷۹ با بهره برداری از شبکه صدای استان مرکزی با سه استودیوی تولید و پخش روزانه ۱۸ ساعت برنامه تهیه و پخش می‌شود که این برنامه‌ها با یک فرستنده یکصد کیلو وات در تمام مناطق استان مرکزی و قسمتی از استانها هم جوار قابل دریافت است. در سال ۱۳۸۲ شبکه استانی سیما (شبکه آفتاب) به عنوان بیستمین شبکه استانی ایران شروع به کار کرد. این شبکه هم اکنون روزانه 15ساعت برنامه پخش می‌کند.[۳۳]

نشریه‌ها

در اراک و استان مرکزی دو روزنامه، ۱۱ هفته نامه و ۷ ماه‌نامه منتشر می‌شود. روزنامه‌های مانند روزنامه سرچشمه، روزنامه نوید، هفته‌نامه‌های عطر یاس [۳۴]شهاب، لاله سرخ، آوای خمین، راوی،

شمس استان مرکزی، صبح خمین، نامه امیر، مجنون، آرمان جوان، چشم براه، گل یاس، مدینه گفتگو، دو هفته نامه یاقوت سرخ ساوه و ماهنامه‌هایی چون گلهای ساوه، عهد جاوید، وهم سبز، آشتیان، بصیرت، راه دانش و صحیفه پاکدلان در استان مرکزی یا اراک منتشر می‌شوند

پیست اسکی شازند

در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی اراک و ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، دامنه های شرقی زاگرس این پیست را در دامن خود جای داده است. این پیست دارای مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر و دارای سه دستگاه تله سیژ، رستوران، تجهیزات برفروبی و ساختمان اداری است.[۴۴]

صنایع دستی

قالیدر اراک به گفته سیسیل ادوارز زمانی از اهمیت و اعتبار و فراوانی برخوردار بود و رقیب قالی کرمان بود از انواع قالی مشهور اراک می توان به قالی ساروق اراک اشاره نمود که از لحاظ استحکام و نقشه های منحصر به فرد و نوع خامه(پشم) استفاده شده، شهرت جهانی دارد. از دیگر صنایع دستی اراک می‌توان به گیوه دوز اشاره کرد

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:21 | نظر بدهید

استان مرکزی : آشتیان ...


آشتیان

 آشتیان یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران است آشتیان از شهرهای تاریخی ایران است چنان که نام این شهر که در واقع تغییر یافته آتشدان است در زمان زرتشتیان و ایران باستان نامگذاری شده‌است. این شهر در موقعیت جفرافیایی به طول ۳۴ و عرض ۳۳ قرار دارد. جمعیت‌شناسی جمعیت این شهر در سال ۱۳۷۵، ۸۰۰۰ نفر گزارش شد. اما اکنون جمعیت آن گسترش یافته‌است. عمده دلیل این افزایش جمعیت سیر جمعیت دانشجویان از سرتاسر کشور به دانشگاه آزاد این شهر است. آب وهوای آشتیان در زمستان‌ها سرد وخشک ودر تابسان‌ها معتدل و مطبوع است. از محصولات کشاورزی این منطقه میتوان به گردو، بادام، انگور، توت، سیب، گندم و.... اشاره کرد.محصولی که به سبب آن آشتیان معروف شده‌است صابون سنتی این شهر است که کماکان به همان نحو تولید میگردد. محلات معروف این شهر عبارتند از: صادق بیک، مازری، باغچه حلاری، اقازیارت، محنت آباد، بازار، دشت، گلشن، حسن آباد، شهرک سجادیه، شهرک جوادیه، لاقه وکله پشته میباشد. این شهر جزو قدیمی‌ترین شهرهای ایران می‌باشد که از تاریخ کهنی بهره می‌برد و در زمان پیش از اسلام نیز منطقه معمور وآبادی بوده‌است. ولی متاسفانه به دلیل بی توجهی مردم ومسئولین وقت بسیاری از بناهای قدیمی این شهر شامل ۱۵ آتشکده و۷ قلعه آب‌انبارهای قدیمی سردرهای منقش و زیبا حمامی معروف به حمام آقا در طول سالیان مختلف ویران شدند تا تنها از آن همه تاریخ فقط نامی در کتابها موجود باشد. اهالی شهر آشتیان فارسی‌زبان می باشند اما گویش آشتیانی که از گروه زبان‌های ایران مرکزی است تا چند دهه پیش متداول بوده و امروزه به ندرت توسط کهنسالان به‌کار می‌رود.[۲] نام شهر آشتیان در آغاز ابرشتگان و بعد ابرشتجان نام داشته. همین نام بعدها به صورت آشتیان درآمده‌است.[۳] نام ناحیه‌ای که آشتیان در آن قرار دارد در قدیم وَرَه (وَرَّه) بوده‌است.[۴] جغرافیا شهر آشتیان در منطقه‌ای سردسیر در حاشیه کوههای تفرش و مشرف به ارتفاعات زاگرس از طرف غرب واقع گشته و به همین خاطر دارای آب و هوای نسبتاً سرد و کوهستانی در زمستان است و در تابستان ییلاق خوبی برای گردشگران است. یکی از روستاهای آن به نام آهو بوده که ییلاق آشتیان می‌باشد. آب آشامیدنی شهرستان آشتیان سالهای زیادی از مسائل مهم و بغرنج شهرستان آشتیان به حساب می‌آمد که در سالهای اخیر برطرف شد. علت عمده این مشکل ارتفاع زیاد آشتیان از سطح دریا(۲۱۲۰ متر) وپایین بودن سفره‌های آب زیر زمینی می‌باشد کهباعث دسترسی مشکل به این منابع آب میباشد سرشناسان میرزا محسن آشتیانی محمدحسن آشتیانی، از روحانیون بزرگ شیعه میرزا حسن آشتیانی، از علمای موثر در تحریم تنباکو عباس اقبال آشتیانی، مورخ، ادیب و نویسندهٔ معاصر ایرانی عبدالعظیم قریب گرکانی، ادیب معاصر ایرانی و بنیان‌گذار دستور زبان فارسی نوین محمد قریب، از اولین پزشکان متخصص طب اطفال در ایران و بنیان‏گذار طب نوین اطفال در ایران عبدالکریم قریب گرکانی، پدر علم زمین‌شناسیایران سعید کاظمی آشتیانی، رئیس پژوهشکده رویان میرزا مهدی آشتیانی، عارف و روحانی شیعه(فیلسوف شرق) پروین اعتصامی، شاعر معاصر ایرانی فرزند یوسف اعتصام الملک محمد مصدق نخست وزیر نامدار ایران فرزند میرزا هدایت‌الله آشتیانی وزیر دفتر ابوالحسن اعتصامی، نقاش، معمار، خطاط، و نویسنده یوسف اعتصامی، نویسنده، ناشر، و مترجم میرزا احمد آشتیانی، فقیه و فیلسوف سید جلال‌الدین آشتیانی، فیلسوف، عارف و نوازندهٔ صاحب‏سبک دوتار احمد قوام نخست وزیر دوره پهلوی مکانهای گردشگری آشتیان دارای دانشگاهی بزرگ و تازه تأسیس(۱۳۶۸) است که آرامگاه پدر علم زمین‌شناسی ایران دکتر عبدالکریم قریب گرکانیدر ورودی دانشگاه جای گرفته‌است. چنانچه در سالگرد فوت دکتر قریب، تعداد زیادی از دانشجویان و اساتید زمین شناسی کشور جهت مراسم یاد بود به آشتیان سفر می کنند همچنین از جمله مکانهای گردشگری که افراد زیادی از شهرهای اطراف نظیر قم، تفرش، فراهان...جهت زیارت و گردش می آیند زیازتگاه و مرقد مطهر امام زاده بی بی فاطمه صغری است که در روستای سیاوشان در نزدیکی آشتیان قرار دارد. موزه و خانه پدری دکتر مصدق نخست وزیر نامدار دوره پهلوی بازار سنتی و قدیمی آشتیان آستانه   عکسی از امامزاده سهل بن علی آستانه توسط عکاس ناصرالدین شاه گرفته شده‌است، در سفر شاه به آستانه در سال ۱۳۰۹ (قمری) (۱۲۶۷ یا ۱۲۶۸ خورشیدی). این به احتمال زیاد قدیمی‌ترین عکس از آستانه‌است و در حال حاضر در «میراث فرهنگی استان مرکزی» نگهداری می‌شود. آستانه شهری است در بخش مرکزیشهرستان شازند در استان مرکزی ایران.[۱] در ۷ کیلومتری این شهر یک پیست اسکی واقع شده‌است.[۱] تاریخچه این شهر در قدیم کرج نام داشت. از مهم‌ترین اماکن مذهبی این شهر از قدیم امامزاده سهل بن علی بوده‌است. شاه اسماعیل صفوی بیش از ۵۰۰ سال پیش دستور داد تا این آرامگاه (آستانه) را تعمیر کنند و پس از آن کرج را آستانه نامیدند.[۲] پرندک پَرَندَک از شهرهای استان مرکزی ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان زرندیه در مسیر آزادراه تهران-ساوهو راه‌آهن تهران-جنوبقرار گرفته است.[۱] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۶٫۱۸۸ نفر بوده است [۲]. رودخانه شوراز نزدیکی جنوب این شهر می‌گذرد و در اطراف آن ناحیه صنعتی پرندک قرار دارد.[۱]شهرک صنعتی پرندک بیش از ۱۲۰ واحد صنعتی دارد.[۳] نام ایستگاه راه‌آهن پرندک، در قدیم رحیم‌آباد بود که این نام به تصویب فرهنگستان به خاطر نزدیکی به روستای پرندک، به نام ایستگاه پرندک نامیده شد.[۴]لغتنامه دهخدا واژه پرندک را «پشته و کوه کوچک در میان دشت» معنی می‌کند. تفرش تَفرِش یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران و مرکز شهرستان تفرش است. در دوران کهن استان مرکزی عراق نام داشت در زمان حمله اعراب و تسلط آنان بر ایران این استان پهناور را عراق عجم می‌خواندند نظامی شاعر نامدار ایران در وصف استان عراق ابیات زیادی سروده‌است. در دوران بعد از قاجار عراق به اراک تغییر نام پیدا کرده‌است. تفرش در شمال شرقی اراک واقع و در بین رشته کوههایی محصور است و اب و هوایی بسیار مطبوع دارد. شهر تفرش، مرکز شهرستان. در ارتفاع حدود ۸۷۸، ۱ متری، در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک و در مسیر جادة اراک ـ آشتیان قرار دارد. کوه‏های قشلاق و گندم کوه از شمال و منار و نقره کمر از جنوب شرقی شهر را محصور می‏کنند؛ به این دلیل گاهی از تفرش با نام «چال تفرش» نیز یاد می‏شود. این شهر حدوداً در ۲۲۰ کیلومتری تهران و ۸۵ کیلومتری شمال شرقیاراک و در مسیر جادهٔاراک-آشتیان قرار دارد[۲]. دیرینگی این شهر به پیش از اسلام می‌رسد و اغلب نام نخستین آن را «گبرش» می‏دانند که از «گبر» به معنی زرتشتی می‌آید. در دوران بعد از ورود اسلام و حاکمیت اعراب و زبان عربی بر ایران تفرش، طبرس نیز گفته شده‌است. روستاهای پیشین فَم و تَرخوران محله‌های اصلی شهر تفرش را تشکیل می‌دهند. دیگر روستاها که اکنون محله‌های این شهر هستند عبارت‌اند از: دادمرز، کهک، کوکان، دینجرد، طاد، آلویجان، قلعه محی الدین، طراران (بالا و پایین)، معین‌آباد، زاغَر و کوهین[۳]. میدان‌های اصلی شهر عبارتند از میدان فم (باغ ملی)، میدان آزادی، میدان مطهری و میدان شهرک. آرامگاه پرفسور محمود حسابی، بقعهٔ شاهزاده احمد (روستای کوهین)، و دانشگاه آزاد تفرش (در راه معین‌آباد) و دانشگاه صنعتی امیر کبیر، مسجد شش ناو از نقاط مهم شهر هستند. پیشینه محدوده فعلی تفرش جز متصرفات مادها، هخامنشیانو اشکانیانبوده از دوره ساسانیانقبور حوض گونه زرتشتیانو بعض قلاع به یادمانده‌است و بعد از آن در زمان طاهریانو صفاریانو سامانیانو آل بویهو غزنویاننیز با وجود عدم وجود آثار، جزو متصرفات آن به شمار می‌رفته در دورهٔساسانیانجزئی از حصهٔقبادبوده‏است. در دورهٔ خلافتعمرو همزمان با فتح اصفهان، کاشانو قمشهر تفرش نیز گشوده می‏شود. اما تا سالیان بعد، عدهٔزرتشتیاندر تفرش بسیار بوده‏اند. در دوره سلجوقیاننام تفرش به صورت طبرس رواج پیدا کرده وبرخی از بزرگان و علما خود رابه آن منسوب و مقلب نموده‌اند به طور مثال کنیه طبرسی ویژه رجال شیعه بوده و مورد اصلی آن نیز کتب امامیهاست و این انتساب با این که از عدد انگشتان دست تجاوز نمی‌کند، مشخص کننده نفوذ امامیهدر تفرش و رواج آن از دیرباز است. پس از رحلت حضرت معصومهدر قمو تبدیل شدن قمبه یکی از مراکز مهم شیعه، تشیعبه تفرش راه می‏یابد. چنان‏که حمدالله مستوفیدر سدهٔ هشتم، آن را شهری شیعه‏نشین معرفی می‏کند[۲]. در دوره خوارزمشاهتفرش دهستان در محدوده اقلیم عراق عجم (اراک)بوده‌است و در فاصله سال‌های ۷۴۰-۸۳۸ در حدود متصرفات آل جلایرمحسوب می‌شده‌است. از مغولانو تیموریانهیچ اثری در تفرش دیده نمی‌شود در اوایل دورهٔصفویهتفرش از شکارگاه‏های سلطنتی شاهان صفویشمرده می‏شده‏است. در زمان حکومت شاه عباس اولعده‏ای از سادات تفرشبه دربار صفویراه‏یافتند. این شاخه از سادات که به سبب در دست داشتن مهر حضرت سجادمعروف به میر مُهرداربودند، تا اواخر دورهٔصفویو تا زمان شاه سلطان حسینمنصب مُهرداری شاهان صفویرا حفظ کردند. تفرش در روزگار صفویهبویژه پادشاهی شاه عباس بزرگرو به آبادانی نهاده‌است ومردم تفرش با انجام خدمات برجسته در دستگاههای حکومت صفوی نفوذ نمود تفرش در ایام سلطنت افشاریانتا سال ۱۲۱۸ جزو متصرفات ایشان بوده‌است تختگاه زندیانشیرازو خاک تفرش در آن روزگار جزء متصرفات آنان بوده‌است. و در این زمان مکتب خانه‌های متعددی در تفرش تاسیس شده که نوجوانان در آن ه به فرا گرفتن مقدمات فارسی و تعلم قرا، می‌پرداخته‌اند در دوران قاجاریهاست که مردانی از تفرش در کار سیاست مملکت وارد می‌شوند و در راه خدمت به ایران حتی از بذل جان خود نیز دریغ نمی‌ورزند باز در همین دوره‌است کهبه سبب توجه پادشاهان قاجاربه منطقه روحانیان و علمای مذهب عده‌ای از ساداتبنی فاطمهتفرش در دستگاه حکومت رشد کرده تا جایی که به مناصب بزرگ گمارده می‌شوند و یکی از ویژگی‌های دوره قاجاریه گسترش مکتب خانه‌ها و تکثیر و فراوانی میرزاها در تفرش آشتیانو فراهاناست ولی روی هم رفته جامعه تفرش در دوره قاجاریه دهقانی ولی غیر متحجر بوده‌است. در دورهٔ قاجاریه تعداد زیادی از اهالی تفرش به سبب سواد و خوش‏خطی به مشاغل دیوانی و منشی‏گری گمارده شدند. ابن مقفعبنای آن را به «طبرش بن همدان» نسبت داده‌است (قمی، ص ۷۸ـ ۷۹). ظاهراً در دورة ساسانیانجزو حصة قباد، که آن را «خورة قباد» می‌گفتند، بوده است؛ چنانکه حسن بن محمد قمیدر تاریخ قم (ص ۹۱) به تپه‌ای در قممشرف بر تفرش به نام «تلّمآستر»، که یکی از سیزده تفریحگاه «مملکت قباد» بوده، اشاره کرده‌است. ظاهراً در دورة خلافتعمربن خطاب (۱۳ـ۲۳) هم زمان با فتح قمو اصفهانو کاشان، تفرش نیز فتح شد (رجوع کنید به بلاذری، ص ۳۰۵ـ۳۰۶). در قرن دوم تفرش یکی از رستاقهایقمبود (رجوع کنید به قمی، ص ۲۶۳). در زمان هارون الرشید (۱۷۰ـ۱۹۳) سلمة بن سلمه همدانیرستاقتفرش و مزارع آن را به مهاجران عرب اشعریواگذار کرد (همان، ص ۲۶۳). در قرن سوم، یعقوبی (همانجا) نیز تفرش را یکی از رستاقهای قمضبط کرده‌است. پس از رحلت حضرت معصومهدر ۲۰۱، قمبه یکی از مراکز مهم شیعهتبدیل شد و مذهب شیعهاز آنجا به ناحیة تفرش راه یافت. به نوشتة راوندی (ص ۳۹۵)، تفرش و آوه (آبه) و قمو کاشاندر دوران وی، قرن ششم، از مکانهای رافضیانبوده‌است. در قرن هشتم، حمداللّه مستوفی (ص ۶۸) آن را ولایتی با سیزده دیه، هوای معتدل، غله، میوه و شش هزار دینار حقوق دیوانی خوانده و اهالی تفرش را شیعه و فم و طرخوران را از روستاهای بزرگ آن ذکر کرده‌است. از این دوره دستِکم تا قرن دهم مطلب چندانی در بارة تفرش دیده نشده‌است. ظاهراً تفرش در دورة صفوی (ح ۹۰۶ـ ۱۱۳۵) و حتی پس از آن برای شکار موقعیت مطلوبی داشته و از شکارگاههای شاه اسماعیل اول (حک:۹۰۵ـ۹۳۰) محسوب می‌شده‌است (جهانگشای خاقان، ص ۴۱۲). در دورة صفوی، بویژه در زمان حکومت شاه عباس اول (۹۹۶ـ ۱۰۳۸)، تفرش آباد شد و بزرگان آن توانستند به دربار راه یابند (سیفی فمی تفرشی، ص ۱۲۱؛ نیز رجوع کنید به اسکندر منشی، ج ۲، ص ۷۵۶). در اوایل قرن یازدهم، امین احمد رازی(ج ۲، ص ۴۹۰) تفرش را ولایتی در اقلیم چهارم، با آب و هوای معتدل و میوه‌های خوب وصف کرده و نوشته که آب آنجا از چشمه و کاریز تأمین می‌شود (همان، ج ۲، ص ۴۹۱). وی در بارة غار گاوخور نیز سخن گفته‌است. میرزا یحیی سرخوش (ص ۱۰ـ۱۱)در دورة ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴ـ۱۳۱۳) تفرش را ییلاق ممتاز عراق (اراک) خوانده و گفته‌است که خشکبار آن به خارج از کشور صادر می‌شود. وی (ص ۱۲) اهالی آنجارا خوش سیما و صاحب ذوق و هنر و دانش وصف کرده‌است. اعتمادالسلطنه (ج ۱، ص ۷۵۶) نیز در همین دوره، به شکارگاه خوبی در حوالی تفرش که در آن ارغالی (قوچ کوهی) و کبک بسیار بوده و نیز به قلعه‌ای در آبادی خرازانو قناتی قدیمی در طرخورانبه نام خرزنویهو امامزاده‌ای به نام احمدبن موسی علیه السلام اشاره کرده‌است. وجه تسمیه برخی نام شهر تفرش را، به سبب آنکه در سده‌های قبل از اسلام و حتی پس از آن زردشتیان گبردر آن سکونت داشتند، «گَبْرِش» به معنای «جایگاه آتش» می‌دانند [۲]. و برخی نیز گفته‌اند که نام آن از نام بانی تفرش، طبرش بن همدانیا به گفتة بعضی آرش کمانگیرگرفته شده‌است [۲].(نوبان، ص ۱۴۷؛ قمی، ص ۷۸ـ۷۹). نام تفرش در منابع به صورتهای طیرس، طَبْرَش، طبرس، تبرس، طبرتو، تپرش، تبرش و طفرش آمده‌است (یعقوبی، ص ۲۷۴؛ قمی، ص ۷۸؛ جوینی، ج ۲، ص ۱۹۱؛ دهگان و هدائی، ج ۱، ص ۱۴۵؛ وصاف الحضره، ص ۱۰۶؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۳). نام تفرش در منابع به شکل‏های تپرش، تبرش، تبرس، طبرس و طفرش آمده‏است[۲]. نام‏داران تفرش در گذشته شامل سرزمینی وسیعی که شامل فمو طرخوران، آشتیانو فراهانوحدود ۸۰۰ روستای کوچک و بزرگ می‌شد. با افزایش جمعیت و بزرگ شدن شهرها و تقسیمات جدید کشوری این شهرستان تجزیه و شهرهای آشتیان و فراهان از تفرش جدا و مستقل شدند. ولی از جهت رفت و آمد در فاصله زمانی بسیار کمی نسبت به تفرش قرار دارند؛ بنابراین بسیاری از بزرگان و نامداران که تفرشی خوانده می‌شوند مربوط به این شهرستانها می‌باشند. به نقل از اسناد و مدارک موجود و دست‌نوشته‌ها و میراث به‌جامانده، تفرش خاستگاه اندیشمندان،   کاتبان و بزرگان بسیاری بوده‌است. تفرش به داشتن میرزاهاو افراد باسواد معروف بوده و هنر خوش‌نویسی و منشی‌گری در آن رواج زیادی داشته‌است. در دورهٔقاجارخط و سیاق‌نویسیرا منحصر مردم این ولایت دانسته‌اند که میرزاو منشیبه سراسر ایران به‌ویژه تهرانو تبریزگسیل می‌داشتند.[۴] نظامی گنجویرا به استناد اشعارش متولد روستای تادر تفرش می‏دانند. نظامی خود می‏سراید: زمانیست در خاک گنجه گمم / ولی از قهستان شهر قمم**** به تفرش دهی هست تانامِ او/ نـــظامــی از آنـــجا شــده نامجو شیخ بهایینیز در اشعار خود به‏این انتساب اشاره و شهادت می‌دهد: ز اهل تفرش است آن گوهر پاک|ولی در گنجه چون گنج است در خاک
لطفعلی آذر بیگدلینیز درمقدمه یوسف وزلیخای خود گفته‌است: دگرسرودیار قم نظامی کزو ملک سخن دارد تمامی ** زخاک تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه مدفونست در خاک دیگر نامداران: ·         قادر عبدالله، حسین سجادی قائم‌مقامی فراهانی با نام نویسندگی قادر عبدالله یکی از نویسنگان ایرانی است که از سال ۱۹۸۸ میلادی به کشور هلند مهاجرت کرده و پس از آموختن زبان هلندی در مدتی کوتاه، یکی از نویسندگان سرشناس هلند شده‌است. او یکی از نواده‌های «میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی» است. ·         نبوی تفرشی ·         نظامیشاعرو داستان‌سرایپارسی‌گوی سدهٔ ششخورشیدی ·           ·         شیخ طبرسی، فقیهو مفسر قرآنسدهٔ پنج و ششخورشیدی ·         میرعلام تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرشرعیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         امیر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرعقلیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیمعروف به دبیر، استاد بی نظیر تاریخ و صاحب کتاب نُخَبتُه التواریخ ·         سیدالوزراء میرزا عیسی، وزیر عباس میرزا ·         قائم‌مقام فراهانی، خطاط، نویسندهو صدراعظمایراندر دورهٔمحمد شاه ·         امیر کبیر، صدراعظمناصرالدین شاه قاجار ·         میرزا مهدی بدایع نگار، دولتمرد و ادیب دورة قاجار؛ ·         علی منصور، سیاست‌مدارو دو دوره نخست وزیرایران ·         عبدالحسین هژیر، سیاست‌مدارو نخست وزیرایراناز خرداد۱۳۲۷تا آبان۱۳۲۷ ·         آقاعلی‌اکبر خان فراهانی، معروف به جناب میرزا، از نوازندگان برجستهٔ دربارناصرالدین شاهو استاد نواختن تار ·         آقا غلامحسین، نوازندهٔتار ·         آقا حسینقلی، نوازندهٔتار ·         میرزا عبدالله فراهانی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         احمد عبادی، نوازندهٔتار ·         علی اکبر شهنازی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         عبدالله دوامی، موسیقی‏دانو استاد تصنیف ·         حسینعلی نکیسا، و ردیفدانخوانندهٔ عصرقاجارو پهلوی ·         مؤذن تفرشی ·         ابوالقاسم سحاب ·         محمود حسابی، فیزیکدانو بنیان‏گذار دانش فیزیک نوین در ایران ·         عباس سحاب، جغرافی‏دانو کارتوگراف، بنیان‏گذار دانش نقشه‌نگاری نوین در ایران ·         احمد پارسا، بنیان‏گذار دانش گیاه‌شناسیدر ایران ·         ابوالقاسم بهرامی، بنیان‏گذار دانش میکروب‌شناسیدر ایران ·         علیرضا افضلی‌پور، بنیان‏گذار دانشگاه شهید باهنر کرمان ·         فروغ فرخزاد، شاعرمعاصر ·         پوران فرخزاد، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، روزنامه‌نگارو پژوهشگر ·         غلامحسین ابتهاج، سیاست‏مدارو نمایندهٔمجلس شورای ملی ·         ابوالحسن ابتهاج، مدیر عامل سازمان برنامهو بانک ملی ایراندر دههٔ بیست و سیخورشیدی ·         ژاله قائم‌مقامی، شاعر، مادر حسین پژمان بختیاری ·         میرزا مهدی بدایع‌نگار، دولت‏مرد و ادیبدورهٔ قاجاریه ·         مظاهر مصفا، استاد دانشگاه، شاعرو مصحح نسخ خطی ·           ·         محمد قریب، پدر طب اطفال ایران ·         آیت الله سید محمود میرسپاسینماینده آیت الله سید محمد گلپایگانی مرجع تقلید، در تفرش. آثار تاریخی مقبره میرعلام تفرشیو اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیدرقبرستان قدیمی بنام سماق بنه درمحله استادیوم مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه بقعهٔ ابوالعلی مهدی بن محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ ایلخانی) بقعهٔ امام‏زاده محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ خوارزمشاهیان) مسجدجامع ششناو (دورهٔ سلجوقی)که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد، که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده، ششناو خوانده شده‌است. مقصورة ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دورة سلجوقی دارد. به روایتی این مقصوره بر روی قبر محمد محدّث، از صحابة امام حسن عسکری علیه السلام، ساخته شده‌است. در سمت شمالی مقصوره، ایوانی متعلق به دورة صفوی دیده می‌شود (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۹۲ـ ۹۵، ۱۰۰، تصاویر بین ص ۱۲۰ـ۱۲۱، ۲۰۰). بقعهٔ شاهزاده احمدو بقعهٔ امام‏زاده قاسم (دورهٔ صفویه)   مسجدجامع فَمدر مرکز شهر تفرش   بقعهٔ آقامؤمن تفرشی (داعی انجدانی)، حکیم و عارف و شاعر سدهٔ یازدهم و دوازدهم تکیهٔ زاغرم (دورهٔ قاجار) ویرانه‌های برج آقابیک در بازرجان قلعة مراد سلطان متعلق به دورة زندیه در بازرجان بقایای قبرهای قدیمی با سنگ قبرهای سفالی در آبادی کبوران (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲، ۱۳۹؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۵) آب انبار بلور (دورهٔ قاجار) خانهٔ میرفخرایی (دورهٔ قاجار) خانهٔ ضیایی (دورهٔ قاجار) خانه و محل تولد محمود حسابی[۵] قلعه باغکه (دوره قاجار)   از دوران پیش از اسلام نیز یادگارهایی در منطقهٔ تفرش به جا مانده‌است، از جمله: از قلعه‌های گبری، سنگ‏نگاره‌هایی در مناطقی از نقاط بیابانی تفرش و گورهای نشسته بر فراز روستای کبوران (گبران). از دیگر بناهای باستانی تفرش، آتشکده‏ای است که بر فراز روستای کبوران جای گرفته و به چهار طاقی معروف است صنایع دستی محصولات تزیینی وهنری ساخته شده از مس، مهم‌ترین فعالیتهای صنایع دستی است که یکی از سوغات اصلی تفرش را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌ها و فعالیتهای دیگر مردم، قالی‌بافی، گیوه‌دوزی، صنایع دستی مسی، خشکبار، زنبورداری، دامداری و مرغداری است

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:19 | نظر بدهید

استان مرکزی : توره , خمین , خنداب , داود آباد , دلیجان ...

توره

 شهری است در بخش زالیانشهرستان شازند استان مرکزی ایران.

این شهر در بزرگ‌راه اراک به کرمانشاه پس از رودخانهٔ شراء قرار گرفته‌است

. کوه آلاداغ (۳۲۱۰متر) نیز در باختر این شهر قرار گرفته‌است.[۱]

از آن‌جا که کاروانسرای قدیمی این شهر در مسیر کاروانرو قدیم، به «توی راه» شهرت داشته نام این شهر را برگفته از همین لقب می‌دانند.

شهرداران توره از آغاز تأسیس تا کنون احمد الیاسی، مرتضی میرزاجانی، علی حیدری و محرم قربانی هستند.

گردشگاه‌ها

تفرجگاه و پارک سراب پنجعلی از نقاط دیدنی این شهر است. غار صادق‌علینیز در رشته‌کوه غازکدر نزدیکی توره (پشت پلیس راه توره) و در جنوب غربی اراک واقع شده‌است.[۱]

از اماکن زیارتی این شهر میتوان به قدمگاه نوادگاه علی بن ابیطالب نام برد. در جوار مزار شهدای توره

خمین

خُمِیْن یکی از شهرهای استان مرکزیاست که در جنوبی‌ترین قسمت این استان و در همسایگی شهرهای اراک، محلات، گلپایگان، الیگودرزو ازناواقع شده‌است.

این شهر زادگاه روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب سال ۱۳۵۷ایران است.

ریشهٔ نام

خُمین را برخی عربی‌شده هُمایون می‌دانند. بر پایهٔاسطوره‌های ایرانیاین شهر به دست همای دختر بهمنساخته شد

خنداب

ُنداب شهری است در شهرستان خنداباستان مرکزی ایران.[۱]

جمعیت شهر خنداب طبق آمار گیری جامع سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۶۹۸۲ نفر بوده‌است.[۲]

این بخش در سال ۱۳۸۶ به شهرستان ارتقا یافت وهم اکنون یازدهمین شهرستان استان مرکزی به حساب می‌آید.[نیازمند منبع]شغل اصلی ساکنان این منطقه کشاورزی وباغداری می‌باشد کارخانه

تولید آب سنگین خنداب در ۵ کیلومتری این شهرستان واقع شده‌است. در گذشته ای نچندان دور یک رود خانه به نام قره چای از میان این شهر عبور می کرده که به دلیل استفاده های بیش از حد روستاییان و آب سنگین، سطح آب زیر زمینی کاهش یافته و به یک رود خانه فصلی تبدیل شده است .

خنداب از سه محله تشکیل شده‌است خنداب، قلعه خنداب و حصار خنداب که اکثراً به زبان ترکی تکلم می‌کنند منطقه شراء که وجه تسمیه آن به معنی شاه راه وچراء به معنی چراگاه وچهار راه می باشد که در گذشته جاده‌ای از شرق به غرب این بخش وجود داشته که جاده عراق و کربلا

بوده‌است.[۳]

مهمترین محصول این منطقه انگور می باشد که به صورت کشمش فراوری شده و به کشور های دیگر صادر می شود.باغات سیب وهلواز دیگر محصولات این منطقه است . همچنین لوبیا، گندمو یونجه کشت می شود.

این ناحیه در منطقه کوهستانی قرار گرفته و دارای زمستان‌های سرد و تابستانهای معتدل است. نام‌های قبلی آن خندق، خندان، خون‌آب بوده‌است که بعداً تبدیل به خنداب شده‌است. علت نامگذاری خنداب را این دانسته‌اند که در روستا خندق می‌کندند که مانع نفوذ دشمنان شود و بعد به نام خندان معروف می‌شود.بر اساس روایت‌های عامیانه که در زمان های قدیم یک امام زاده ای در آنجا زندگی می کرده است که به دست یک شخص کشته شده و خون این امام زاده در آب رود خانه می ریزد به همین دلیل آن شهر را به نام خون در آب نام نهادن که بعد از گذشت زمان آن را خنداب نهادند. تنها ترمینال مسافربری این شهر به میریت احمدرضا قاسمی در خیابان امام خمینی این شهر واقع است

داودآباد

 در بخش مرکزی شهرستان اراک در استان مرکزی ایران شهری است.

داودآباد در ۳۲ کیلومتری شمال غربی اراک این شهر دارای جمعیتی حدود 10۰۰۰ نفر است. این شهر در دوره ۸ساله دفاع مقدس مردم ایران با تقدیم ۱۰۰تن شهید و صدها مجروح و جانبازسهم قابل توجهی در دفاع از دین و میهن اسلامی داشته‌است. از جمله شهید غضنفر (ابوالفضل) داودآبادی و حاج حبیب داودآبادی فرماندهان شجاع جبهه‌ها یاد کرد. کنگره ۱۰۰ شهید که خرداد ۸۷ برگزار شد موید این مدعاست

دِلیجان

 دلیجان بر سر راه اصلی تهران به اصفهان قرار دارد و آب و هوای نیمه کویری دارد.

دلیجان یکی از شهرهای استان مرکزی واقع در جاده ارتباطی قم _ اصفهان می‌باشد. جمعیت دلیجان نزدیک به ۴۰ هزار نفر است. در این شهر کوچک تعداد قابل توجهی کارخانجات بزرگ و کوچک تولید عایق‌های رطوبتی حاصل از قیر (ایزوگام) مشغول فعالیت هستند . علاوه بر صنعت ایزوگام، صنایع دیگری نظیر کارخانجات فرش بافی و تولید پودرهای معدنی، کشتارگاههای صنعتی طیور و تعدادی صنایع سبک نیز در اطراف این شهر وجود دارند. به لحاظ وجود صنایع و کارخانجات متعدد، دلیجان یکی از مناطق مهاجر پذیر و کارگرنشین ایران می‌باشد . به علت فعالیت صنایع آلاینده ایزوگام و پودرسازی، دلیجان یکی از شهرهای آلوده استان مرکزی محسوب می‌گردد. مردم بومی دلیجان گویش محلی خاصی (راجی) دارند که ریشه در زبان پهلوی میانه دارد و در سالهای اخیر رو به فراموشی است. تعدادی از جاذبه‌های گردشگری اطراف دلیجان شهر تاریخی نراق و روستای ییلاقی و سرسبز جاسب(دره جاسب)و غار تازه کشف شده و توریستی نخجیر (واقع در جاده دلیجان- نراق) می‌باشد.

رازقان

شهری است در بخش خرقان

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. از جنوب طی جاده‌ای به غرق‌آبادمتصل می‌شود

زاویه

 شهری است در بخش مرکزی

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. شهر زاویه شهری کوچک اما با قدمت بسیار بالا که در مرکز ایران یعنی استان مرکزی واقع شده است.این شهر دارای مردمی متدین و مهمانواز است که در هشت سال دفاع مقدس نیز جوانان زیادی را در راه حفظ میهن فدا کرده است. شغل اکثر مردم این شهر در گذشته کشاورزی و دامداری بوده است اما امروزه با وجود شهرک‌های صنعتی در

حوالی این شهر دیگر کشاورزی مثل گذشته در این شهر رونق ندارد. از مشاهیر زاویه میتوان به ناطق المله زرندی اشاره کرد که از مبارزین مشروطه میباشد . از دیگر افراد سرشناس میتوان از آیت الله میرمحمدی نماینده استان مرکزی در مجلس خبرگان نام برد. شهر زاویه در استان مرکزی ، ۴۵ کیلومتری شهر زاویه و تقریبا ۷۰ کیلومتری تهران بزرگ واقع شده است از این رو شهرک صنعتی این شهر مکان مناسبی برای سرمایه گذاری و اشتغال زایی میباشد.شهرک صنعتی بزرگی که کارخانه هایی مثل اتوبوس سازی و آمبولانس سازی در آن فعالیت میکنند

ساوه

میدان سرداران ساوه

ساوه از شهرهای استان مرکزی در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۰ برابر با ۱۹۴۵۴۵ نفر است.[۱] ساوه شهری کهن است که نام آن در پارسی میانه ساوگ بوده‌است.[۲] زبان مردم ساوه فارسی است.[۳]

پیشینه تاریخی

ساوه یکی از شهرهای باستانی ایران به شمار می‌رود.[۴] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلان‌ترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۵] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمان‌های سرزمین ماد به شمار می‌رفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمین‌شناسی از آن دوران سوم و چهارم زمین‌شناسی می‌باشد.[۵] ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانه‌های نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژه‌ای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمان‌ها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شده‌اند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس سلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۶]

ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند. کتابخانه‌های بزرگ و موزه‌های ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.[۴]

حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته :در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بوده‌است و بر آن زمین شهری

ساختند.بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب می‌شود.[۶]

ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشته‌های خود از ساوه یاد کرده‌اند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاه‌های آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مراد عثمانیهمدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیره‌های گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت. ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسی

زبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.

نام ساوه

برای ساوه معانی چندی آورده‌اند:

·         ساوه بر وزن، کاوه نام پهلوانی است ایرانی که در جنگ رستم کشته شده او را ساوه شاه هم می‌گفتند .

·          

·         ساوه تغییریافته واژه سه‌آبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شده‌است.

·         ساوه در زبان فارسی به معنای خرده‌طلا است، نام بخش‌هایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوه‌است.

·         نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچه‌ای در آن جا بود که هر سال یک کسی را در آن غرق می‌کردند تا از سیلاب ایمن می‌بودند و در شب ولادت سرور کاینات آن دریاچه خشک شد.[۷]

·         در زمان ساسانیان زمین به هفت کشور تقسیم می‌شده از این قرار ارزه، ساوه، فردوفش، وروگرست و .. .

·         گروهی نام آن را ماخوذ از واژه اوستایی "سوا" Sava و یا واژه پهلوی "سوکا" Savaka دانسته‌اند.[۶]

آثار تاریخی

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

 

نمایی از ضریح و کاشی‌کاری‌های داخلی امامزاده سید اسحاق

نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتا زیاد می‌بوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید.

  • مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق
  • مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه‍.ق
  • مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی۴۵۳ ه.ق
  • قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان
  • امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه.ق
  • بقعه امام‌زاده سید حمزه - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده فضل بن سلیمان - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • آرامگاه فاطمه بنت شجاع - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بند شاه عباس - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده سید هارون - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده یونس - قدمت تاریخی اواخر قرن نهم
  • مسجد بازار شهر ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • بقعه امام‌زاده اسماییل - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده نوح بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده سید منصور بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • حمام کلبعلی‌خان - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای عبدالغفار - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای خشک رود وهجب - قدمت تاریخی دوره صفویه[۱۱]

مشاهیر ساوه

مصطفی چمران

محسن محسنی‌نسب: کارگردان و فیلم‌نامه‌نویس سینما

  • سینِجان

 که در متون به صورت سنیجان و سینجان نیز مشاهده شده‌است شهریست در۵ کیلومتری جنوب غربی اراک واقع در استان مرکزی. معنای لفظی نام این شهر آشیانه عقاب عنوان شده‌است [۱]

جمعیت این شهر (با احتساب شهرک نبئی که یک شهرک جدیدالاحداث زیرمجموعه این شهر است) بالغ بر ده هزار نفر است و مردمان آن به زبان فارسی با لهجه خاص خود سخن می‌گویند (مشابه لهجه بومیان اراک). این منطقه در سالهای نه چندان دور یکی از مناطق عمدهٔ تجمع یهودیان ساکن استان مرکزی به حساب می‌آمده و بخش عمده‌ای از ساکنان آن را بومیان کلیمی مذهب تشکیل می‌داده‌اند که امروزه همگی به سرزمینهای اشغالی مهاجرت کرده‌اند [۲]. سنجان با این حال که فاصله کمی با اراک دارد ولی از لحاظ آب وهوایی اختلاف قابل ملاحظه‌ای با اراک دارد به طوری که دارای زمستان‌های سرد و برفی و تابستان‌های خنک است.این شهر قبل از تبدیل شدن به شهر مرکز دهستان قره کهریز به حساب می‌آمد که شامل خود این منطقه و چندین روستای اطراف آن می‌شد. قدمت این شهر با توجه به کشف سکه‌های تاریخی (مربوط به دوره قراقویونلوها) در آن [۳] و وجود دو امامزاده قدیمی در آن بیش از هزار سال تخمین زده می‌شود. روستاها و شهرهای مجاور این شهر غیر از اراک عبارت‌اند از کرهرود (شمال شرقی)، ضامنجان (جنوب)، گوار و عقیل آباد (جنوب شرقی) و قانیارق (غرب). سنجان امروزی حاصل اتصال دو روستای مجاور سنجان و فیجان می‌باشد که پیش از این به همراه شهر امروزی کرهرود به «سه ده» معروف بوده‌اند. خط راه آهن کشوری نیز از مجاورت این شهر عبور می‌کند و این شهر در کناره جاده بین شهر اراک-شازند واقع شده‌است. در هر محله سنجان و فیجان حداقل یک مسجد و یک حمام عمومی وجود دارد. محلات سنجان عبارت‌اند از محل بالا، محل پایین، قلعه، سرچغا، باغ

شیب، سرجو، پاچمن، امامزاده و محلات فیجان عبارت‌اند از فیجان بالا، فیجان پایین (سر لرزنه)، سرکمر، کوچه ترقی هاواقع در فیجان بالا، درگوشه و قلعه. کوه قصبه واقع در شرق این شهر مشرف به مزارع و باغهای زیبایی است که نمای طبیعی این شهر را فوق العاده زیبا ساخته‌است. پارک کلاله واقع در غرب این شهر و محل تفریحی سلاله واقع در درختستانهای شرق این شهر از مراکز تفریحی و دیدنی این منطقه از استان مرکزی می‌باشد. مسجد شبستان این شهر دارای قدمت ۲۰۰ ساله‌است. صنایع دستی این شهر شامل گیوه از نوع صادراتی و قالی است. محصولات زراعی عمده این شهر شامل سبزیجات، گردو و انواعی از میوه‌های درختی است

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:8 | نظر بدهید

استان مرکزی : شازند , غرق آباد ,فرمهین , کرهرود , بازنه , محلات ...

شازَند

یکی از شهرهای استان مرکزیدر کشور ایران است. در لغت‌نامهٔ دهخدا در شرح این شهر

آمده است: «همان ادریس آباد سابق است. نام ایستگاه راه‌آهن میان سمنگان و نورآباد است که در ۳۵۴هزارگزی ایستگاه راه‌آهن اراک واقع است. کارخانهٔ قند شاهی به سال۱۳۱۵ه.ش به علت مساعد بودن آن ناحیه برای کشت چغندر به این محل منتقل شد.» که این نشان می‌دهد در حال نوشته شدن این مطلب تنها از ایستگاه راه‌آهنی در کنار روستای ادریس آباد سخن رفته است. و نام شازند به شهر اطلاق نمی‌شده است اما بعدها هنگامی که این روستا به شهر تبدیل شد نام آن به شازند تغییر یافت. در اوایل انقلاب به دلیل حساسیت روی کلمه شاه که نام شازند از آن برگرفت شده بود نام آن به سربند که در حقیقت دهستانی از آن شهرستان است تغییر یافت که بعد از ۲۵ سال دوباره در صحن علنی مجلس و در اعتراض نمایندهٔ آن آقای «عزیزی» به شازند برگردانده شد. شازند شهری صنعتی است و در مسیر راه‌آهن سراسری ایران قرار دارد. این شهر در ۳۷ کیلومتری جنوب غربی اراک واقع شده‌است. تا ۱۳۱۶ ادریس‌آباد نام داشت.

علت نامگذاری این شهر به شازند به دلیل وجود کوهی بوده‌است که زرتشتیان عقیده داشته‌اند کیخسروبه‌همراه پهلوانان نامی آن در آن کوه مخفی شده‌اند. از این رو این کوه را شاه زنده یا شاه زند نامیده‌اند. و شهر شازند هم که در ابتدا ادریس‌آباد بوده‌است از روی این کوه نامگذاری کرده‌اند. سراب عباس آباد، سراب بلاغ، پارک تپه سنگی محلهٔ ازنا و پیست اسکیهندودراز گردشگاه‌های شازند هستند. سایر مناطق دیدنی این شهر را می‌توان مقبره ارمنیان و کلیسای آنان و همچنین ب

قعه سهل بن علی (ع) است که زیارتگاه این منطقه است نام برد.

شراب شازند که در گذشته توسط ارامنه درست می شد ( شخصی به نام آبنوس ارمنی در عباس آباد شازند) بسیار خوش مزه و معروف بود که به خاطر آن از اراک وشهرهای اطراف به شازند می آمدند ولی در اول انقلاب مردم به خانه آبنوس حمله بردند و خانه وی همراه با شرابهای چند ده ساله اش را خراب کردند .

شهر شازند دارای سه منطقهٔ اصلی است که شازند، ازنا و کلاوه نام دارند. با توسعه بیشتر شعر مناطق جدیدی نیز به آن افزوده شده اند. مردم شازند بیشتر به زبان فارسی گفتگو می‌کنند. ترکینیز در برخی روستاهای منطقه رایج است.

از مشاهیر این شهر که درگذشته می‌توان به شیخ عباس مدرس (مشیدی یا ادریس آبادی )اشاره کرد که از بنیان گزاران حوزه علمیه اراک بوده و امام خمینی هم از شاگردان ایشان در حوزه علمیه اراک بوده است .

غَرق‌آباد       

. غرق‌آباد در بخش نوبران

غرق‌آباد در فاصله ۵۵ کیلومتری جاده ساوه به همدان واقع شده و دارای آب وهوایی معتدل و مطبوع است.این شهر کوچک بعد از انقلاب ۵۷ از نظر تقسیمات سیاسی از روستا به شهر تبدیل شدو به لحاظ اینکه در انتهای استان مرکزی به سمت غرب واقع شده همواره بدان کم‌توجهی شده‌است. غرق آباد با توجه به شرایط مناسب اقلیمی وجغرافیایی خود مانند قابلیتهای خوب کشاورزی، داشتن زمینهای مناسب برای احداث کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولیدی، واقع شدن در مسیر جاده ترانزیتی و مرکزیت روستاهای مجاور و همچنین وجود نیروی انسانی جوان از پتانسیل‌های بالای رشد و توسعه برخوردار است.

فَرمَهین

 یکی از شهرهای استان مرکزیدر ایراناست. این شهر در سال ۱۳۸۹ ازجدا شد و مرکز شهرستان فراهان شد.این شهر از پیوند دو روستای کهن فرمهین که تاسیسش به زمان یورش تازیان بر میګردد وشاه آباد پدید آمد این شهر در نزدیکی خرابه های شهر کرج ابودلف قرار دارد

  • نام فرمهین بر ګرفته از دو واژه فر ومهین است فر به چم شکوه و مهین به چم بزرګ برخی نیز آن را برګرفته از نام سرداری تازی می دانند که فراهان را تسخیر کرد فرمهین
  • با جاده ای دو بانده به اراک متصل است و در آینده در مسیر راهی دو بانده به همدان وراه آهن است روند رشد این شهر در دوران اخیر به شدت سریع بوده است ګمان می رود در آینده تبدیل به یکی از مراکز مهم سکونتی استان شود فرمهین دارا 4 مسجد اصلی است که از برزګ به کوچک عبارتند از1قمر بنی هاشم 2 شاه آباد 3 جامع 4 ابوالفضل فرمهین امروزه در شرف در بر ګرفتن روستا هایی چند است که ګمان میرود تا چند سال دیګر تبدیل به محلاتی از این شهر شوند که عبارتند از برز آباد مجد آباد کهنه مجد آباد نو ومشهد ذلف آباد

قورچی‌باشی

شهری است در بخش کمره استان مرکزی ایران

شهرستان خمین. این شهر تا شهرستان خمین ۱۸ کیلومتر فاصله دارد.

نام قورچی‌باشی از زمان مغول‌ها بر روی این شهر مانده‌است.[نیازمند منبع] در قدیم گروهی از ساکنان قورچی‌باشی را ارمنیان تشکیل می‌دادند.[۱]

این شهردرسال 1382ازتجمیع دوروستای قورچی باشی وسیبک تبدیل به شهر شد .در سال ۱۳۸۶ گازکشی شده.ساخت میدان بزرگ امام، بلوار امام وبیش 30خیابان جدید، اسفالت کوچه ها، ساخت دوپارک از اقدامات مهم این شهر است. پمپ بنزین، سالن ورزشی، کتابخانه ای عمومی، کانون پرورش فکری، مرکز قرآنی، ساختمان جدید شهرداری وبخشداری، اینترنت پرسرعت وشبکه ایرانسل در دو سال اخیر افتتاح شده وخانه عالم، پایگاه مقاومت، باز سازی گلزار شهدا، دوبانده شدن محور خمین قورچی باشی، طرح آبرسانی جدید، زمینی شدن شبکه مخابرات در حال اجرا می باشد.همچنین کانون بانوان،

 

زمین چمن، دانشگاه آزاد، نمایندگی ادارات، مسکن مهر، شبانه روزی شدن درمانگاه، گورستان جدید، نوسازی مدارس راهنمایی ومتوسطه دخترانه، ایستگاه امداد جاده ای، نیروگاه برق، طرح فاضلاب شهری در حال پیگیری می باشد .منبع علی معینی سخنگوی شورا اسلامی شهر .ف کتاب

بازنه

بازنه شهری است در شهرستان شازنداستان مرکزیایران. بازنه در بخش قره کهریزاین شهرستان و در مسیر جاده ازنابه اراکقرار دارد.

بازنه در فاصله ۱۵ کیلومتری شازندبه خمینواقع شده و دارای آب وهوایی معتدل و مطبوع

است.این شهر در سال ۱۳۸۹ از نظر تقسیمات سیاسی از روستا به شهر تبدیل شدو به لحاظ اینکه در انتهای استان مرکزیبه سمت جنوب واقع شده همواره بدان کم‌توجهی شده‌است. بازنه با توجه به شرایط مناسب اقلیمی وجغرافیایی خود مانند قابلیتهای خوب کشاورزی، داشتن زمینهای مناسب برای احداث کارگاه‌ها و کارخانه‌های تولیدی، واقع شدن در مسیر جاده های ترانزیتی و مرکزیت روستاهای مجاور و همچنین وجود ناحیه صنعتی شهید بابائی بازنهو وجود نیروی انسانی جوان از پتانسیل‌های بالای رشد و توسعه برخوردار است.

کَرَهْرود

 شهری است در بخش مرکزی شهرستان اراکاستان مرکزی ایران.[۱]

این ده با دو ده دیگر به‌نام سنجانو فیجانمتصل به یکدیگر و هر سه به نام سه ده پیوسته به شهر فعلی اراک و در طرف جنوب آن واقع است - قریه کرهرود از قرای قدیمی و گاهی هم جنبه شهری داشته‌است . فضلا و دانشمندان زیادی به این شهرک منتسب بوده‌اند (۳) و در این اواخر هم مردانی فاضل در مهد تربیت‌خود پرورانده و آنان هم بر حسب موقعیت زمان، خدمتی به این آب و خاک کرده‌اند.

وجه تسمیه

کرهرود اسم بوده از برای رودی که از کرج سابق می‌گذشته و اکنون هم آن رود به نام رودخانه آستانه که لغت دوم کرج است معروف می‌باشد و رودخانه کرهرود هم از ناحیه قره کهریز یعنی سرزمین کرج سابق منشا می‌گیرد [لذا] آن را کرهرود یعنی رود کرج خوانده‌اند و ده واقع در کنار آن رود را هم کرهرود نامیده‌اند.[۲]
در لغت نامه دهخدا در باره این شهر آمده قصبه‌ای است میان اصفهان و همدان و ظاهراًکرج ابودلف همین قصبه‌است. (یادداشت مولف ). مغولان آن را ترکان موران گویند.[۳]

در نواحی کره رود آن دو لشکر (لشکر ملک ارسلان عزالدین قیماز والی اصفهان و حسام الدین اینانج حاکم ری ) به یکدیگر رسیدند و مانند بحر اخضر در جوش و خروش آمدند.[۴]چون از قنقر اولانک بگذشت و به کره رود رسید که مغول ترکان موران گویند...[۵]

این شهر که در گذشته کرج نام داشته مرکز حکومت آل ابی دلفبوده و ساخت آن را به ابودلف نسبت می‌دهند.به نظر میرسد که ابودلف در واقع مترادف خود نام کرج به معنی مساکن واقع در دامنه بالایی کوه بوده است که به غلط سازنده اساطیری آن محسوب شده است.

کُمِیجان

شهرستان کمیجان.

کمیجان شهری در 95 کیلومتری شهر اراک است. این شهرستان دارای دانشگاه آزاد و پیام نور می باشد.اکثر مردم این شهر کشاورز می باشند این شهر جاذبه هایی مانند بازار، قلعه خاندان بهادری، و خانه شاعر معروف فخرالدین عراقی می باشد.از جاذبه تاریخی مانند تپه چرگزی باغ

های حسن آباد و شیخ دیل، محمود بلاغی، قوش دره و ... می باشد

مأمونیه

شهری است در بخش مرکزی استان مرکزی ایر نشهرستان زرندیها

 

محلات

یکی از خوش آب و هواترین شهرهای ایران است. این شهر در جنوب باختری تهران و در فاصله ۲۶۲ کیلومتری آن قرار داشته و یکی از شهرستان‌های استان مرکزیمحسوب می‌شود که در جنوب شرقی آن واقع گردیده‌ است. شهر محلات که به «شهر گل‌ها» نیز شهرت یافته از طرف شمال به قمو آشتیان، از طرف جنوب به اصفهانو گلپایگان، از طرف غرب به خمینو اراکو از طرف شرق به دلیجانمحدود می‌باشد

شهرمحلاتیکرصدخانهدارایتلسکوپدرمجموعهدانشگاهآزاداسلامیدارد

شهر محلات دارای یکی از بزرگترین پیست‌های اسبسواری استان مرکزی است.

آثار باستانی و گردشگری

۱-پارک زیبای سرچشمه محلات واقع در شمال شهر محلات

۲- چنار۱۱۵۰ساله شهر محلات واقع در میدان چنار شهر محلات

۳- یخچال طبیعینیم‌ور واقع در شهر نیم‌ور

۴-انواع باغ‌های پرورش گل محلات واقع در مزارع گل جنوب محلات

۵-مجتمع آب درمانی و آبگرمطبیعی محلات واقع در روستای آبگرم محلات

۶- آتشکدهآتشکوهمیل میلونه متعلق به زمان ساسانیاندر نیم‌ور.

۷ - ستون‌های سنگی شهر باستانی خورههاز دوران اشکانیان.

۸-امامزاده یحیی و فضل‌الله محلات واقع در خیابان قندی محلات

۹-کوچه‌باغ‌های پولگان محلات واقع در میدان فرمانداری (منطقهٔ پولگان)

۱۰-سد ساسانی نیم‌ور واقع در رودخانه قمرود

۱۱-پل قدیمی باقرآباد واقع در روستای باقرآباد محلات

۱۲-غار آزاد خان واقع در روستای سنجی‌باشی محلات

۱۳-غار سوراخ گاو واقع در خورهه محلات

۱۴-غار چال‌شغال در روستای آتش کوه نیم‌ور

۱۵-غار یکه‌چاه واقع در روستای یکه‌چاه محلات

۱۶-غار باباجابر واقع در روستای جودان محلات

۱۷-غار شاه‌بلبل واقع در خورهه محلات

۱۸-حمام قدیمی عرش محلات (مکان فعلی اداره گردشگری و میراث فرهنگی)واقع در خیابان سرچشمه

۱۹-منطقهٔ حفاظت شدهٔ هفتادقله واقع در شمال شهرستان محلات

۲۰- منطقه حفاظت شده موته واقع در روستای گل‌چشمه محلات

میلاجرد

شهریاستدربخشمیلاجردشهرستانکمیجاناستانمرکزیایران

تاریخچه

طبق مطالعات انجام شده بر روی تپه‌های باستانی قلعه تپه تاریخچه میلاجرد به ۶۰۰ سال قبل از میلاد مسیح یعنی دوره حکومت مادهادر محدوده هگمتانهبر می‌گردد.

قلعه تپه میلاجرد در مجاورت شهر میلاجرد و در ۱۱۰ کیلومتری شمال غربی اراک بر روی تلی

بزرگ قرار گرفته که از سوی اهالی به «قلعه تپه میله گرد»که نام محلی شهر میلاجرد است، معروف است. حسن بن محمد قمی در کتاب تاریخ قم بانی این شهر را میلاد گرگینمی‌داند که به امر شاه کیخسرو آن را بنا نهاده‌است. این آبادی یک بار در حمله مغول و بار دیگر در فتنه افغانویران شده‌است. خرابه‌های آبادی قدیم و آثار برج و بارو و علایم خندق اطراف کاملاً نمایان است. ضمن حفریات اشیاء قدیمی در آن مشاهده می‌شود.[۲]

زبان مردم میلاجرد

زبان مردم میلاجرد ترکی می‌باشد ولی قبل از حکومت اقوام ترک زبان سلجوقیان، غزنویان، خوارزمشاهیان، و حمله مغولها و گسیل شدن ترکهای ماورءالنهر و آسیای میانه به ایران به زبان تاتی که فارسی اصیل می‌باشد تکلم می‌کردند، که هنوز هم تعدادی از روستاهای منطقه مانند وفس، چهرقان، گورچان، به دلیل واقع شدن در منطقه کوهستانی و دور از دسترس بودن این زبان را حفظ کرده‌اند و با این زبان صحبت می‌کنند.(زبان مردم تاکستان در قزوین)

داستان بنای شهر میلاجرد

حکیم ابوالقاسم فردوسیدر داستان بیژن و منیژهدرشاهنامهچنین آورده‌است که در زمان عدالت دارنده فره ایزدی کیخسروفرزند گرانمایه سیاوشاز ولایت آذربایجان خبر رسید که گرازهایوحشی امان از دل مردم آن دیار گرفته و جان مردم را به خطر انداخته‌اند.

کیخسرو شاهزاده پهلوان بیژن را ماموربازگردانیدن امنیت به آذربایجانکرد تا گرازهای وحشی را از بین مردم دفع کند، اما چون بیژن جوانی بی تجربه بوده و راه آذربایجان را بلد نبوده پهلوانی پیر و جهان دیده به نام میلادگرگینیا گرگین میلادراراهنمای بیژن کردو به آن دیار فرستاد، گرگین میلاد و بیژن پس از سرکوبی گرازهاو امن نمودن شهر به گشت و گذار در سرزمین ایران پرداختند و به اشتباه وارد سرزمین توران که پادشاهش دشمن ایرانیان بود شدند و بعد از شکارهای فراوان بیژن را به دلیل خستگی خواب ربود و میلاد گرگین در آن احوال به گشت و گذار پرداخت.

در این احوال میلاد گرگین متوجه حضور گروه بزرگی شد که در میان او و محلی که بیژن در خواب بود در حرکتند، دختران را مشکر از پیش و پس به نوازندگی و خوانندگی مشغول و سربازان به حراست ماه پاره‌ای در بالای تخت مشغول می‌باشند.

میلاد گرگین بلا فاصله رهبر گروه را شناخت او منیژه دختر افراسیابپادشاه توراندشمن خونی ایرانوایرانی بود.

دیگر فرصتی برای بیدار کردن بیژن نبود، به ناچار به امید این که خوابگاه بیژن از گشت و گذار منیژه دور بماند و او بعداً خود را نجات دهد پا به فرار گذاشت، اما سربازان او را تا مرز ایران تعقیب کردند ولی او وارد خاک ایران شد.

اما منیژه از بالای تخت متوجه بیژن شده و از اطرافیان نام و نشان او را پرسید، و آنها نخست او را چوپانی بیابان گرد معرفی کردند، اما لباسهای فاخر و چهره زیبای بیژن نشان از شاهزاده بودن او داشت.

پس منیژه دستور داد تا او را بیدار کنند تا این که علت حضورش در تنهایی صحرا را جویا شود از قیافه او فهمیده بود که او تورانی نیست.

از سخنان و حرکات منیژه می‌شد فهمید که او در همان نگاه اول دلباخته جوان رشید و شاهزاده ایرانی شده، پس حسودان در گوش او زمزمه کردند که این شخص دشمن شماست که اگر اجازه بدهید او را در خواب بکشیم، چون اگر بیدار شود کسی حریف او نیست، اما عشق منیژه جان بیژن را نجات داد، به دستور منیژه بیژن در خواب طناب پیچ کردند و بی سر و صدا به قصر منیژه بردند.

بیژن هنگامی که بیدار شد میلاد گرگین را صدا کرد، اما به جای او زیبا رخی را در کنار خود یافت و خود را در قصری نا شناس.

منیژه تمام ماجرا را برای بیژن تعریف کرد و بخصوص از عشق و علاقه خود سخن به میان آورد و بیژن هم به این عشق الهی جواب مثبت داد و دو دلداده در قصر منیژه همنیشین هم گردیدند.

خبر به افراسیاب پدر منیژه رسید گه چه نشسته‌ای که دخترت دشمنت را به قصر خویش آورده و در نهایت عشق و احترام پذیرای اوست.

افراسیاب منیزه را خواست و مورد عتاب قرار داد و سرزنشها نمود اما دل منیژه چیز دیگری می‌گفت، اطرافیان افراسیاب به این حیله دست زدند که بیژن را چندی از چشم منیژه دور کنیم، شاید فراموش کند به همین جهت بیژن را در چاهی انداختند و سنگ بزرگی که منیژه نتواند تکان دهد بر سر چاه گذاشتند.

اما منیژه به قدرت عشق با پنجه‌های لطیف تر از گل آنقدر زیر سنگ را کند تا محل عبور هوایی را برای بیژن را باز کرد و از همان جا آب و غذا برای او می‌فرستاد، تا در نهایت افراسیاب نتوانست این ننگ را تحمل کند و دستور داد که منیژه را نیز به همان چاه کنار بیژن انداختند.

اما خبر از این طرف که میلاد گرگرگین بدون بیژن بازگشت و به دیدار کیخسرو آمد وقتی از او درباره بیژن پرسیدند به حالت غمگین و گرفته به دروغ گفت هنگام جنگیدن با گرازها، گرازهای خشمگین زره بیژن را دریدند و تکه پاره اش کردند.

با این خبر شوم دربار شاه پر از غم و اندوه و عزا شد و چندین روز به سر و سینه کوبیدند، اما کیخسرو دلش به زنده بودن بیژن گواهی داده بود و به همین خاطر جام جم را طلب کردوقتی جام را نگریست بیژن را داخل چاهی در توران زمین دید که دختری پرستاریش می‌کند پس مرد مردان رستمدستان را ماموریت داد که بیژن و پرستارش را بدون جنگ خونریزی به ایران بیاورند.

تهمتن نیز با تنی چند از بازرگانان به توران رفته و هر دو را شبانه از چاه به در آورده و به ایران باز گشتند و برنامه به ازدواج دو شاهزاده ختم شد.

اما در ایران باستان دروغ بزرگترین گناه محسوب می‌شد که سزای گوینده آن فقط مرگ بود و حکم مرگ میلاد گرگین صادر شد، ولی با پا در میانی پهلوان رستم دستان که این دروغ باعث پیوند دو شاهزاده گردید و همین مسئله موجب آن خواهد شد که افراسیاب به خاطر دخترش منیژه شاید دست از کینه بردارد؛ پس به پاس خدمات چندیم ساله میلاد گرگین از گشتن او صرف نظر کنیم و اگر شاه عدالت پرور تحمل دیدن او را ندارند او را به جایی دور از پایتخت تبعید کنیم و چنین گردید که میلاد گرد از پایتخت که نزدیک دماوندبود به طرف جنوب تبعید شد و

در بین راه از کنار دریاچه ساوهراهش را به طرف جنوب غربی ادامه داد و از طرف تفرشکنونی گذشت و کوههای وفسرا پشت سر گذاشت و در کنار رود خانه قره چای سرزمینی آباد یافت و خیمه‌هایش را آنجا بر پا کرد و رحل اقامت افکند. محل اقامت او و فرزندانش کم کم به روستایی تبدیل شد که کاروانیان آن را میلاد گرد نام نهادند.

این روستا هر ساله به علت طغیان رودخانه قره چای مقداری به طرف سراشیبی شرقی کشیده می‌شد و هر ساختمانی که از غرب روستا تخریب می‌شد به جای آن ساختمانی در طرف شرق که کمی بالاتر از سطح غربی بود بنا می‌گردید. واین عمل هنوز هم ادامه دارد اما میلاد گرد به میلاگرد(نام ترکی هم اکنون) تغییر نام داد و بعد از ظهور اسلام و غلبه اعراب به ایران میلاگرد به میلاجرد تبدیل شد. مشتاقان کامل را به خواندن داستان بیژن و منیژه و سرنوشت میلاد گرگین از شاهنامه فردوسی دعوت می‌نماییم و در این چکیده چون هدفمان بدست آوردن تاریخ بنای شهر

میلاجرد بود داستان را کاملاً خلاصه نمودیم، امیدوارم که اهل فن بر ما ببخشایند. [۳]

نَراق

 شهری است در استان مرکزیایران.

شهر کوچک نراق از نظر تقسیمات کشوری بخشی از شهرستان دلیجانو در محدوده استان مرکزی است. این شهر، حد فاصل شهرستانهای قم، کاشان و دلیجان قرار دارد و از مناطق کوهستانی و سردسیر می‌باشد.[۱]
شهر نراق در ۱۵ کیلومتری مسیر دلیجانبه کاشانواقع شده دارای طول جغرافیایی ۵۰ درجه و ۴۰ ثانیه و عرض ۳۳ درجه و ۵۹ ثانیه و ارتفاع یکهزار وششصدو پنجاه متری ۱۶۵۰ از سطح دریا می‌باشد از سال ۱۳۳۹به بعد با تأسیس شهرداری از نظر تقسیمات کشوری شهر محسوب گردید. شهر به علت محاصره از سه طرف توسط کوهها دارای آب و هوای کوهستانی است از طرف شمال ب

ه کوه ال و از سوی باختر در ۱۸ کیلومتری به شهر دلیجان و از طرف جنوب به روستای سینقانو از سوی خاور در ۲۲ کیلومتری به مشهد اردهال، ۴۰ کیلومتری به نیاسر و در ۷۰کیلومتری به کاشان منتهی می‌گردد وسعت شهر حدود هفتاد کیلومتر مربع و میزان بارندگی در سال تقریباً ۲۰۰ میلی‌لیتر می‌باشد.
آب انبارهای شهر نراق یکی از شاهکارهای معماری دوره قاجار هستند. این آب‌انبارها در هر سه محله نراق یعنی محله بالا، محله پائین و محله بازار دیده می‌شوند.[۲] [[غار چالنخجیر]] در ۵

کیلومتری باختر نراق از نقاط دیدنی آن است.[۱]

در سال ۱۹۷۴ یک شهاب‌سنگ۲٫۷کیلوگرمی در نراق به زمین افتاد. این شهاب‌سنگ از سقف آزمایشگاه مدرسه‌ای در نراق گذشت.[۳]

در مورد نام نراق گروهی بر این باورند که نام نراق از ستاره‌ای گرفته شده‌است و گروهی دیگر معتقدند که: نراق به معنای «نر» یا «نره» که به معنای برآمدگی و بلندی زمین است. شاید به لحاظ اینکه سلطان‌آباد (اراک) را به نام عراق می‌شناختند و شهر نراق در بلندترین نقطه عراق (اراک) قرار داشت آن را «نر عراق» یا نره عراق» نام نهادند و به مرور زمان، «نر عراق» به «نراق» تغییر نام یافت

پیشینه

این شهر کوچک در گذشته از موقعیتی خاص برخوردار بود، زیرا در مسیر جاده ابریشم قرار داشت و دارای موقعیت راهبردی اقتصادی و تجاری بود و از دیرباز مورد توجه مردم شهرهای اطراف قرار گرفته بود.

نراق از شهرهای قدیمی و تاریخی کشور ایران به شمار می‌رود. ابن بطوطه قدمت این شهر را به ۷۰۰ سال گفته‌است. صاحب «بستان السیاحه» یکصد و ده سال پیش درباره این شهر گفت: نراق بر وزن عراق قریه‌ای است قصبه مانند و محلی است خاطرپسند از توابع کاشان، آبش کم و باغاتش فراوان. آن قریه در دامن کوه اتفاق افتاد و سه طرفش فی الجمله گرفته و سمت مغربش به غایت گشتاده‌است. قرب هزار باب خانه در اوست و چند مزرعه مضافات اوست و مردمش شیعی مذهب و... مولانا مهدی صاحب تصانیف مفیده از آنجا بوده‌است.[۲]

نراق امروزی پس از اسلام و توسط شخصی به نام «ریش‌بلند» بنا شده و بلندترین منطقه عراق عجمبوده‌است.[۳]

در فرهنگنامه ویکیپدیا در باب نراق مطالبی نوشته شده است که اندکی دقت در آنها ما را به پیدایی ریشه اوستایی و پارسی نام نراق رهنمون میگردد. این نام در اساس مرکب است از اجزاء اوستایی نی (پایین) و رَغ (پهن و آسان و سبک و دلشاد) چون تنها سمت پایینی و غربی این قریه است که به گشادگی و دلگشایی متصف شده است.

بناهای تاریخی

نراق بناهای تاریخی بسیاری دارد از جمله آن بنای مسجد جامع، بنای ساختمان و بقعه امامزاده یحیی و امامزاده سلیمان که از فرزندان امام علی به شمار می‌روند و ساختمان و بقعه امامزاده زبیده خاتون که دختر امام جواد می‌باشد و همچنین بنای ساختمان و بقعه امامزاده سلطان علی که فرزند امام محمدباقر می‌باشد.قنات وقفی حاج الله داد، موزه آب شهر نراقدر محل آب انبار حاج عبد الباقی، کاروانسرا و بازار شمس‌السلطنهو کاروانسرای حاج مهدیاز دیگر بناهای دیدنی نراق هستند.[۴]دره آبشتا و آبشار گیسواز نقاط دیدنی طبیعی نراق هستند.

نوبَران

شهری است در بخش نوبرانشهرستان ساوهاستان مرکزی ایران. جمعیت این شهر در سرشماری ۱۳۷۵ برابر با ۱۴۷۹ نفر بوده‌است.

شهرک صنعتی نوبران به فاصله حدوداً ۳ کیلومتری از شهر نوبران واقع شده و مساحت آن معادل ۱۰۰ هکتار و سطح کاربری اراضی صنعتی آن تقریباً ۵۶ هکتار می‌باشد. این شهرک در مجاورت جاده اصلی ساوه -همدان واقع و فاصله آن با ساوه۶۵کیلومتر، غرق‌آباد۱۳کیلومتر، همدان ۱۲۵ کیلومتر، اراک ۲۲۵ کیلومتر و تهران ۱۸۵ کیلومتر می‌باشد همچنین این شهرک در فاصله ۵۵ کیلومتری از خط راه‌آهن سراسری و ایستگاه راه‌آهن شهر صنعتی کاوه، ۱۳۵کیلومتری فرودگاه

همدان و ۶۵ کیلومتری گمرکساوه قرار گرفته‌است.[۱]

در قدیم

فرهنگ جغرافیایی ایران جلد یک می‌نویسد: نوبران قصبه مرکزی بخش مزلقانچای شهرستان ساوه، در ۶۰ هزار گزی غرب ساوه بر سر راه ساوه به همدان در منطقه کوهستانی سردسیری واقع است و ۲۴۶۹ تن سکنه دارد. آب قصبه از ۱۰ رشته قنات کوچک و یک قنات بزرگ تامین می‌شود. محصول عمده آن غلات و بنشنو سیب زمینی و میوه‌های سردسیری و شغل مردم آن زراعت و قالیچه‌بافی و کارگری است. مزارع مادآباد، علی کوسج، مرسعلی‌بلاغی، دوقان، قره‌گل جزء این قصبه‌است.[۲]روستای جلکبر یکی از روستاهای تابعه این بخش می‌باشد.

گردو از محصولات این شهر است. روستای قلعتین یکی از روستاهای همجوار نوبران می باشد نوبران مردمانی بسیار مهمان نواز و خونگرم دارد و دارای مناظر طبیعی فوق العاده زیبا و تاریخی میباشد که نشان دهنده زحمات گذشتگان میباشد از قبیل : حفر کانال عظیم با دست از زیر روستای اراقلعه که آب مزارع قصبه و مزرعه های دوغان و ... از آن کانال استفاده میکند. مسیر رودخانه که در فصل بهار بسیار پر آب و تغیانگر بوده به طوری که برای عبور بعضی روستاها مانند دربند، طاهره خاتون مشکل آفرین بوده است . چون در وحله اول پل احداثی را سیل از بین میبرد.اکنون هم آن آبها تغیان گر کم شده و پلهای محکمتری هم احداث شده است.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:4 | نظر بدهید

استان مرکزی : نیم ور , هزاوه ...

نیم‌وَر

یا نیمه‌ور شهری است تاریخی [۱۰]، که در بخش مرکزی شهرستان محلاتاستان مرکزیایرانقرار دارد. نیم‌ور در ۲۵۰ کیلومتری جنوب تهرانو مابین راه مواصلاتی شهرهای دلیجانو محلاتقرار گرفته‌است. قدمت این شهر به دوران ساسانیان[۱۱]و اشکانیانباز می‌گردد. شواهد و مدارکی نیز با قدمتی که به ۲٬۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیحباز می‌گردد نیز در این منطقه کشف

شده‌است.[۱۲]این شهر دارای آثار تاریخی متعدد و کوه‌هایسنگی دارای معادنسنگغنی

تراورتن، فلوئورینو سنگ‌های تزیینی است[۱۳]. از این رو صنعت غالب در این شهر مربوط به سنگاست.[۹]بر پایه اطلاعات مرکز آمار ایران، این شهر با داشتن جمعیتی بالغ بر ۵٬۷۳۱ نفر[۳]هجدهمین شهر استان مرکزی است.[۱۴]

نیم‌ور در جنوبشرقی استان مرکزیقرار دارد. در شمال آن قم‌رودو در جنوب آن کوه‌های آتشکوهقرار دارند.

نام نیم‌ور در کتاب‌ها و اسناد تاریخی تحت نام‌های مختلفی نظیر آوَرد، نیم‌آوَرد، مَمنور، نَیسور و تَیمور[۱]به ثبت رسیده‌است. اوج شکوفایی نیم‌ور در دوران ساسانیانو بعد از احداث سدیبر روی رودخانه قمرودبوده است[۱۵]که امروز بقایای این سد قدیمی با نام بند نیم‌وردر کنار شهر قرار دارد[۱۶].

در دوران معاصر، این شهر با رکود مواجه شده اما با پیوستن دهستان باقرآبادبه این شهر و احداث شهرک صنعتی[۱۷]، دانشگاه علمی کاربردی نیم‌ور[۱۸]و نمایشگاه بین الملی سنگ ایران در این شهر[۱۹]، از رونق اقتصادی برخوردار شده‌ا

مناطق باستانی

 

درب چوبی خانه‌ای قدیمی در قسمت قدیمی شهر

علیرغم تبدیل روستای نیم‌ور به شهر نیم‌ور، هنوز قسمت‌های شمالی این شهر بافت قدیمی خود را حفظ کرده‌اند. خانه‌ها، مسجد جامع قدیمی، حمام عمومی و... نمونه‌هایی هستند که از خشت و گل ساخته شده‌اند و هنوز پابرجا هستند. در کتاب مختصرالبلدان[۶۴]مربوط به حدود ۲۹۰ هجری قمری در باره زیبایی بناهای خشت و گلی نیم‌ور آمده‌است[۶۵]:

«

هیچ بنایی از خشت و گل، خوش منظرتر از بنای نیم‌ور روستایی از اصفهان نیست و در این بنا تصویرها و اخبار و پندهای شگفت انگیزی است.

 »

وجود سنگ نگاره‌هایی بر روی صخره‌ها و سنگ‌ها در منطقه تیمرهکه[۶۶][۶۷][۶۸]قدمت بعضی به ۲۳۰۰ سال قبل از میلاد مسیح نیز می‌رسد،[۶۹][۱۲]گواه قدمت بسیار زیاد این منطقه‌است. مجموعه شگفت انگیر سنگ نگاره‌های تیمره، شامل هزاران تک نگاره، چند نگاره، تابلوهای پر

نگاره، یک کتیبه پهلوی، چند کتیبه عربی و فارسی و بسیاری علایم و نشانه‌های نمادین است.[۷۰]همچنین وجود بناهای تاریخی مربوط به دوره‌های ساسانیانبیانگر قدمت و عظمت تاریخی این منطقه‌است.[۷۱]
از مهم‌ترین بناهای داخل شهر می‌توان به قلعهٔ جمشیدیمنتصب به جمشیدپیشدادی، قلعهٔ نایبی، مسجد جامعشهر منتصب به دوران صفویه[۶۳]، پل تاریخی باقرآبادو ستون‌های تاریخی میل میلونهاشاره کرد.

همچنین از مهم‌ترین بناهای خارج شهر نیز می‌توان به سنگ‌نبشته خورهه[۷۲]و آتشکده آتشکوه[۷۳][۱۱]اشاره کرد که در ۱۰ کیلومتری شهر و در دامنهٔ کوهآتشکوهقرار دارد [۷۴]. آندره گداردر کتاب آثار ایران دربارهٔ بنای آتشکده آتشکوه گفته‌است:[۷۵][۷۶]

«

ترکیب این بنا به نظر عجیب می‌رسد. شبستان بزرگ گنبددار خیلی بازی وجود دارد که گنبد آن بر پایه‌هایی با ستون‌های جاسازی شده در دیوار نهاده شده‌است.

 »

در گذشته قبرستانی در کنار شهر وجود داشته که معروف به قبرستان بیت‌المقدس بوده‌است.

باستان‌شناسان در این قبرستان اکتشافاتی انجام داده‌اند و ظروف سفالیمتعلق به قرون گذشته در

آن کشف گردیده‌است.[۷۷]

قلعه جمشیدی

 

قلعه جمشیدییا قلعه گبری

تاریخ‌نگاران قدمت این بنای باستانی را به زمان پادشاهی جمشیدنسبت داده‌اند. مردم این شهر در زمان حمله آزادخان افغانبه این منطقه در این قلعه پناه گرفته بودند و نیروهای آزادخان افغانی بعد از مدت‌ها محاصره نتوانستند وارد این قلعه شوند.[۷۸]

میل میلونه

 

 

بازمانده‌های بنای میل میلونه

باقیماندهٔ بنایی عجیب در شهرنیم‌ور است، که باقیماندهٔ یک بنای سنگی بسیار عظیم و باستانی است که ازسنگو ساروجساخته شده‌است.[۱]به احتما قوی، این بنا باقیمانده‌ای از آتشکده‌ای به نام ورنه (سرزمین محروسه پایینی) است[۷۹]که در تاریخ به آن اشاره شده‌است.

مسجد جامع

مسجد جامع نیم‌ور که نام اصلی آن مسجد حاج عبدالمحمد نیموری است، از بناهای ثبت شده این شهر است. این مسجد دارای ستون‌هایی به شکل مربعی است. کتیبه‌هایگچ بری شده در کناره سقف، بر روی ستون‌ها قرار دارد. ساخت این بنا منسوب به دوره صفویهو قاجاریهاست.[۶۳][۸۰]

به دلیل تعمیرات فراوان انجام گرفته بر روی بنا، مسجد کمی از حالت اولیه و سنتی خود خارج شده‌است.[۸۱]

یخچال نیم‌ور

 

یخچال نیم‌ور

بنایی است که در قدیم از آن برای ساختن یخ در فصل زمستانو استفاده از آن در فصل فصل تابستاناستفاده می‌شده‌است.[۱]ساخت این بنا به دورهٔقاجاریهنسبت داده شده‌است.[۶۳]مردم شهر از این یخچال باری تهیه یخ در فصل تابستان استفاده می‌کرده‌اند. میراب‌هاکه مسئول و

مباشر و ناظر بر تقسیم آب‌ها هستند،[۸۲]در فصل زمستان، برای تهیه یخ آب قناتو یا نهرها را

به حفره‌ها و گودال‌هایی که در نزدیک بنای یخچال بوده هدایت می‌کردند. بعد از آماده‌شدن یخ، با کمک مردم یخ‌ها را خرد می‌کردند و روی بستری از کاهدر چالهٔ یخچال می‌ریختند. پس از پر شدن چاهٔ یخچال، در آن را باگِلمی‌بستند و عایق‌کاری می‌کردند. مردم شهر، در فصل تابستاندرب یخچال را گشوده و از یخموجود در آن استفاده می‌کردند.[۸۳]

در حال حاضر فضای داخلی این مکان تبدیل به گالری شده و در آن نمایشگاه‌های مختلف از قبیل نمایشگاه عکس نیم‌ور برگزار می‌شود.[۸۴]

جاذبه‌های طبیعی

 

طبیعت نیم‌ور در بهار

کوه‌های بلند اسور، زرد قلعه، دز، شیری چال، عباس آباد در نواحی شمالی شهر، رودخانه لعل‌بارو حاشیه دیدنی آن، و همچنین مزارع مختلف در قسمت جنوبی و در ارتفاعات و دامنه کوه زرده قلعه که تفرجگاه‌های طبیعی و تفریحی است، از دیدنی‌های شهر نیم‌ور می‌باشد.

بند نیم‌ور

بر روی رودخانه لعل‌بارکه در شمال منطقه نیم‌ور جاری است، سدیزده[۸۵]شده که مربوط به دوران ساسانیاناست.[۸۶][۸۷][۸۸]در قسمتی از بند، دهانه‌ای به نام چاگوروجود دارد که آبدر آن به سرعت می‌چرخد و پایین می‌رود. بنا بر افسانه‌های این شهر، در داخل چاگور چرخی به نام

چرخ الماس کار گذاشته‌است که هرچه از دهانه چاگور پایین برود، از آن طرف خرد و متلاشی بیرون می‌آید. مردم این منطقه دلیل ساخت چاگور را تضمینی برای این می‌دانند که هیچ‌چیز نتواند جلوی جریان آب را در کانال سد کند.[۱]

رودخانه لعل‌بار

این رودخانه یکی از زیرشاخه‌های اصلی قم‌روداست و از دشت‌های شمال شهر می‌گذرد.[۸۹]این رود به عنوان یکی از منابع اصلی آبیاری اراضی کشاورزی در منطقه‌است. این رود بعد از پیوستن به قم‌رودبه رود قره چایمی‌ریزد.[۹۰]

غار گدار چشمه

نوشتار اصلی: غار گدار چشمه

این غار در کوه اردهو در جنوب نیم‌ور قرار دارد.

هندودَر یکی از شهرهای استان مرکزیایران است.

اماکن گردشی

در نزدیکی این شهر پیست اسکی پاکلو در شمال هندودر سدی به نام سد هندودرقرار دارد. این سد در جنوب باختری کوه سیب تلخساخته شده‌است.[۱]سد هندودر از مناطق مهم پرورش ماهی و ماهی‌گیری در استان مرکزی است[۲]ولی در دوره‌ای تمام ماهیان این سد به بیماری مبتلا شدند.[۳]هندودر دارای آب وهوایی نسبتا گرم در فصل تابستان و در زمستان دارای آب وهوایی نسبتا سرد وخشک و در فصل پاییز دارای آب و هوایی ملایم و کمی سرد همراه با وزش باد و گرد و غبار است. به همت نماینده زحمتکش شهرستان شازند حاج محمود احمدی بیغش، تمام مدیریت های اجرائی منطقه به افراد بومی منطقه هندودر واگذار شده که این مهم زمینه را برای خدمت صادقانه تر و دلسوزانه تر افراد منتخب فراهم می آورد (4)http://fa.wikipedia.org

هزاوه

 یکی از روستاهای شهرستان اراکدر استان مرکزیایران است. این روستا در ۱۸ کیلومتری غرب اراکجای دارد. هزاوه دارای بافت روستایی کوهستانی و آب و هوای مناسب برای باغداری و دارای مزارع وسیع انگور است.

روستای هزاوه زادگاه امیرکبیر، میرزا بزرگ قائم مقامو میرزا ابوالقاسم قائم مقاماست.

هزاوه علاوه بر ویژگی‌های تاریخی دارای ذخایر آب فراوان، آب و هوای کوهستانی و چشم‌اندازهای طبیعی و معماری است.

تاریخ

قدمت هزاوه با توجه به سفال‌های پیدا شده و مطالعات باستان‌شناسی برروی تپه تاریخی هزش قرن پنجم هجری را به ما نشان می‌دهد. مقبره شاهزاده احمد برروی بلندترین قسمت روستا واقع در محله بالا ازدیگر آثار تاریخی هزاوه می‌باشد. بنیان این مقبره به دوره ایلخانان می‌رسد اما دردوره صفویه تغییر وتحول بنیادین درآن ایجاد شده تا به شکل کنونی در آمده است.

اقتصاد

هزاوه یکی از بزرگ‌ترین تولید کنندگان انگور و دیگر فراورده‌های کشاورزی نظیر باسلوق و شیره انگوردر استان مرکزی می‌باشد.

معماری هزاوه

این روستا دارای بافت پیچیده‌ای است که ازخانه‌های سنگی، گلی به صورت پلکانی، بردامنه شیب کوه‌ها قرار گرفته، این خانه‌ها اکثراًاز گل، سنگ و چوب ساخته شده ودارای سقف‌های مسطح هستند. معماری ساخت روستا تحت تأثیر عوامل جغرافیایی، وجود آب درمناطق محله درچهارقسمت عمده متمرکز شده اند. نام محله‌ها به ترتیب ده به سمت بالا عبارت‌اند از

  • کیورمیان دهمحله پایینمحله چالهسرآسیابتره زارده بالا

دیدنی‌ها

علاوه بر معماری زیبای روستای هزاوه آثار دیگری دراین روستا یافت می‌شود که ارزش تاریخی و فر هنگی دارد. این آثار عبارت‌اند ازمسجد شبستان دار، درخت سرو کهنسال و حمام قدیمی روستای هزاوه

سد پانزده خرداد

دپانزدهخرداددرشمالشرقیشهرستاندلیجانودرفاصله ۵ کیلومتریآنقراردارد.

محتویات

مشخصاتسد

سدازنوعخاکیغیرهمگنباهستهرسیباحداکثرارتفاعازکفرودخانه ۳۰/۵۴ مترمی‌باشد. ارتفاعازرویپی ۹۶ متر،طولتاج ۳۲۰ متروعرضآندرتاج ۱۰ متراست. حجمآبمفیدآن ۱۶۵ میلیونمترمکعبمی‌باشد. اینسدبهوسیلهرودخانهٔقم‌رودوهمچنینبارندگی‌هایفصلی

کوهستان‌هایاطرافشهرستان‌هایدلیجان،نراقوجاسبتغذیهمی‌گردد.

اینسدآبموردنیازشهرستاندلیجان،نیموروتوابعآنهاوهمچنینبخشیازآبشهرقمراتامینمی‌کند. همچنینمقداریازآبسدنیزبهکشاورزاناینمنطقهاختصاصپیدامی‌کند.

گونه‌هایجانوریمنطقه

گونه‌هایجانوریمنطقهشاملپستانداران،پرندگان،خزندگان،دوزیستانوماهی‌هامی‌باشندکهبهمعرفیآنهابهاختصارمی‌پردازیم:

 پستانداران:

 پستاندارانیکهدراینمنطقهشناساییشده‌اندعبارتنداز: روباه،شغال،کفتار،گرگ،موشصحرایی،خرگوشوجوجه‌تیغی.

پرندگان:

 اینمنطقهمکانمناسبیبرایگذرانزمستانیبرخیازپرندگانمهاجرمی‌باشد. کهازآنجملهمی‌توانبه : اردکسبز،اردکزیره‌ای،چنگر،حواصیل،انواعمرغابی،انواعغاز،مرغکرمخواروغیرهاشارهکرد.

همچنینپرندگانیدرحواشیسدزندگیمی‌کنندکهعبارتنداز: کبک،تیهو،قرقی،کبوتر،انواعگنجشک،زاغ،کلاغوهدهد.

خزندگان:

 گونه‌هایخزنده‌ایکهدرمنطقهمشاهدهشده‌استعبارتنداز: انواعمارمولک،مارآبی،بزمجهومار.

آبزیان:

 عمده‌ترینساکنانایندریاچهماهی‌هامی‌باشند. کپورمعمولیوحشی،کاراس،سوفوماهیسفیدرودخانهازعمده‌ترینگونه‌هایماهیایندریاچههستند.

نقاطدیدنی

درکنارایندریاچهغارچال‌نخجیرقرارداردکهازمناطقبکراینمنطقهمحسوبمی‌گردد.

دریاچهٔسدازنقاطتفریحیودیدنیاینشهرستاناست. ازویژگی‌هایاینسدنزدیکآنبه

آبگرممحلاتاستکهچشم‌اندازیزیباازسدازآنمکاننمایاناست

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:3 | یک نظر

استان مرکزی : جاذبه های توریستی , چشمه ها , غارها ,ذلف آباد , موزه ...

جاذبه های توریستی

چشمه‌ها

  • چشمه چپقلی
  • چشمه کیخسرو (سراب حک)
  • چشمه دوروزن آب روستای چناس (چشمه‌ای فصلی بوده وتا اواخر بهار آب دارد وشدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است. این چشمه و چشمه‌های دیگر این روستا سرچشمه اصلی رودخانه اراک می‌باشند.)
  • چشمه سراب چناس (چشمه‌ای دایمی بوده و فقط در خشکسالی‌های شدید بی آب می‌شود)
  • چشمه سیلی چناس (چشمه‌ای فصلی بوده و تا اواسط بهار آب دارد و شدیدا تحت تأثیر بارش باران و برف است)
  • چشمه دره چناس (این چشمه در میانهٔ کوه غربی دشت دربند چناس قرار دارد که در تمامی فصول سال آب دارد. عجیب است که در بالای کوه همیشه آب دارد.)
  •  
  • چشمه آب رضا آباد در امامزاده سهل ابن علی
  • چشمه آب عمارت واقع در ۴۰ کیلومتری اراک بعد ازروستای هفته که در تمام فصول سال آب دارد
  • امامزاده شاهزاده محمد حصار بعد از روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک
  • باغ اربابی واقع در روستای هفته در ۴۰ کیلومتری اراک

چشمه کیخسرو واقع در روستای حک بالا

غارها

شهرستان اراک به خاطر گسترش سازنده‌های آهکی و دولومیتی، محل تشکیل غارهای بسیاری بوده‌است:

  • غارقلعه جوقو مقبره اسرارآمیز آن
  • غار سفید خانی
  • غار انجدان
  • غار آسیلی
  • غار کلچناس (این غار ورودی کوچکی دارد که ده متر نشسته باید رفت سپس به تونل بزرگ شیبداری می‌رسد در انتهای سمت چپ راه باریکی دارد که به قسمت اصلی غار می‌رسد.این غار تا اوایل بهار آب دارد. ازحیوانات این غار خفاش را می‌توان نام برد)
  • ایوان غارکل چناس (این یک غار کوچک است که به علت ارتباط با غار کل به ایوان غار کل معروف است. شکارچیان در زمستان در این ایوان استراحت می‌کنند.)
  • غار برآفتابروستای چناس (این غار در بالای کوه برآفتاب قرار دارد.این کوه سه غار دارد که یکی از اینها درون صخره‌های نوک کوه‌است)

ذلف‌آباد

 

 

در۲۲ کیلومتری شمال اراک از توابع فراهان آثاری دیده می‌شود که به آن شهر قدیمی ذلف‌آباد می‌گویند، خرابه موجود نشان می‌دهد که در گذشته این شهر، آباد و بزرگ بوده است؛ ولی در حال حاضر به جزء چند اثر تخریب شده این منطقه چیزی ملاحظه نمی‌گردد. برخی از اشیای بدست آمده از کاوشهای این منطقه در گنجینه حمام چهارفصلاراک نگهداری شده که برای بازدید همگان به نمایش در آمده‌است.

پیر مرادآباد

در روستای مرادآباددر ۱۴ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک، بقعه‌ایبه نام پیر مرادآباد وجود دارد. بنابر اعتقاد عامه مردم دستور ساخت این بقعه را شاهپور ذوالکتافداده‌است که بعدها این بنا از بین می‌رود لیکن در دوره سلجوقیبقعه‌ای مجدد بنا می‌گردد.

کاروانسرای اراک

اروانسرای اراک بنایی مربوط به دوران صفویهاست که در مشک آبادو در فاصله ۴۰ کیلومتری شرق اراک، نزدیک روستای انجدانو امان آبادقرار دارد این کاروانسرا مربع شکل در مسیر اصفهانبه غرب ایران ساخته شده است.

قلعه حاج وکیل

قلعه حاج وکیل مربوط به اواخر دوره قاجار است و در اراک، خیابان شهید دکتر چمران ـ کوچه وکیل واقع شده و این اثر در تاریخ ۲۶ آبان ۱۳۷۵ با شمارهٔ ثبت ۱۷۷۱ به‌عنوان یکی از آثار ملی ایران به ثبت رسیده است.[۱]

پل دوآب

پل دوآب در منطقه سوق الجیشیدوآب بنا شده و رابط مکان‌های باستانی بین دشت کزاز در جنوب، دره شرا در شمال، منطقه لرستان در غرب و هم چنین ناحیه اراک در شرق است .

در مجموع طول پل ۱۳۰ متر و عرض آن بین ۵/۵ تا ۷/۵ متر نوسان دارد و بلندترین نقطه پل از کف رودخانه ۵/۷ متر ارتفاع دارد .

این پل دارای هشت چشمه بزرگ و کوچک با طاق‌های تیزه دار است . هر پایه از جلو دارای موج شکن تیز و از پشت دارای پشتیان است . مصالح ساختمانی به کار رفته در پل عبارتنداز : سنگ، آجر و گل آهک . بنای پل از پایین به بالا به ارتفاع حدود ۲/۱ متر سنگ کاری شده و فاقد عناصر تزیینی است . امروزه از این پل جهت عبور احشام و عبور و مرور مردم استفاده می‌شود.

آتشکده آتشکوه یکی از مهم‌ترین آثار بجا مانده از دوران باستان در سرزمین کهن ایران

است که در نزدیکی نیم‌ور قرار دارد.[۱] مورخان قدمت این بنا را به دوره ساسانیان مربوط می‌دانند.[۲] بنای چهار طاقی آن شامل ستون‌های سنگی استوانه‌ای شکل است که بر روی هم استوار شده‌اند. این بنا دارای اتاق‌های سرپوشیده و محلی برای برافروختی آتش بوده‌است. محلی که این آتشکده قرار دارد دارای طبیعت سبزی است، اما اکنون این بنا در حال تخریب است.

تاریخچه

به گفته ابن‌فقیه همدانیاین بنا تا قرن چهارم هجری برپا و سالم بوده‌است. همچنین او این بنا را هم‌طراز ایوان کسریو معبد آناهیتادر کنگاوردانسته‌است.

حکیم محمدتقی خاندر کتاب گنج دانشدرباره بنای آتشکده آورده‌است:[۳]

«

گویند جاسب، از بناهای یکی از امرای عسکریه، همایدختر بهمنبن اسفندیار مشهور به نیمور است و این امیر در نراق و دلیجان و دهات پشت گدار، حکومت داشته و امیر مزبور آتشکده‌ای در دوفرسخی نیمور در کوه آتشکوه ساخته و به وضع چهار صفحه بنا شده‌است. هنوز پایه‌هایش برقرار است و در آن سنگ‌های عریض و طویل به کار برده‌اند که هر قطعه سنگی از آن، یک زرع و نیم عرض و سهزرع طول دارد و ۱۲گره، کلفتی هر پارچه سنگ می‌شود.

 »

هوتوم شیندلرو آندره گداردر دهه ۱۳۱۰ خورشیدی نیز به ببرسی این بنا پرداخته اند. گدار ابتدا از بنا با عنوان آتشگاه یاد می‌کند و نقشه‌ای از دیوار محاطی و دهلیزهای احتمالی آن بر اساس تصوراتی که می‌کرده است، رسم می‌کند؛ اما سپس با توجه به قرائن موجود، نقشهٔ مفروض خود را رد می‌کند و از بنا به عنوان یک علامت راه‌یابی یاد می‌کند[۴]. آندره گدارهمچنین در توصیه بنا می گوید:[۵]:

«

ترکیب این بنا به نظر عجیب می‌رسد. شبستان بزرگ گنبددار خیلی بازی وجود دارد که گنبد آن بر پایه‌هایی با ستون‌های جاسازی شده در دیوار نهاده شده است

 »

اما به اعتقاد رضا مرادی غیاث‌آبادی، اینجا نه آتشکده که "چارتاقی" بوده‌است، مانند چارتاقیِ نیاسر کاشان.[۶]

موقعیت جغرافیایی

این آتشکدهٔ خاموش در ۵ کیلومتری راه نیم‌ور به دلیجان و در نزدیکی روستای آتشکوه‌است. با شهر محلات نزدیک به ۱۳ کیلومتر فاصله دارد.

آتشکده در دامنهٔ کوه آتشکوه و در کنار رودخانه‌ای به همین نام در گستره‌ای نزدیک به ۶۰۰ مترمربع ساخته شده‌است. در ازای آن ۴۰ متر و ۲۸ سانتی‌متر و پهنایش در بخش خاوری(:شرقی)۶۰ متر و ۱۲ سانتی‌متر و در بخش باختری(:غربی) ۲۵متر است. روستای آتشکوه با کمتر از ۱۰ خانوار ده ضلع شمالی این بنا قرار گرفته است.

درخت چنار

در کنار این آتشکده درخت چناری وج.د دارد که قدمت بسیاری دارد و ارتفاع بسیاری دارد[۷].

معادن سنگ

کوه‌های سنگی این منطقه منبع بزرگ درآمد برای اهالی بومی و یکی از بزرگترین معادن سنگ تراورتندر جهان است[۸].

ویژگی‌های ساختاری

ریزه‌کاری‌های به‌کار رفته در بهره‌گیری از سنگ‌های پاستون‌ها و ستون‌ها به اندازه‌ای است که هیچ‌گاه دوبند سنگ روی هم قرار نگرفته‌است. در ساخت بنا از آجرهای چهارگوش با نمای سنگ

استفاده شده و برای استواری بیشتر بنا در درون دیوارها، تیرچه چوبی به کار رفته‌است.

آتشکده خورهه

خرابه‌های یک معبد (خورهه)مربوط به دوره اشکانیاناست و در شهرستان محلات، روستای خورهه واقع شده و این اثر در تاریخ ۱۵ دی ۱۳۱۰ با شمارهٔ ثبت۱۳۱به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.[

تپه تاریخی آوه

تپه تاریخی آوه در کنار روستای آوه از توابع شهرستان ساوه قرار دارد.

تاکنون از این مکان سفالینه‌های بسیاری استخراج شده است که عمدتاً به دوره‌های پیش از اسلام و نیز برخی هم به دورهٔ بعد از اسلام تعلق دارند.

روستای آوه در 10 کیلومتری شهر ساوه قرار گرفته است.

حمام چهارفصل

حمام چهار فصل از آثار باستانی شهر اراکو مربوط به اواخر دوره قاجاراست. این بنا توسط "حاج محمدابراهیم خوانساری" در زمان احمد شاه قاجاربنا نهاده شده است. این حمام در خیابان شهید دکتر بهشتی واقع شده و در تاریخ ۱۰ آبان ۱۳۵۵ با شمارهٔ ثبت۱۳۳۹به‌عنوان یکی از آثار ملی ایرانبه ثبت رسیده است.[۱]وجود نقاشی ها و نگاره هایی از چهار فصل سال که در چهار گوشه این حمام وجود دارد علت نامگذاری این حمام بوده است. [۲]

معماری

ساختمان این حمامبه لحاظ معماری بسیار منحصر بوده و بیشتر از هزار و ششصد متر مربع مساحت داشته و به عنوان بزرگترین حمام ایران شناخته می شود. این بنا از بخشهای راهروی ورودی، سر بینه مردانه و زنانه، گرمخانه خصوصی و عمومی، هشتی بین گرمخانه، خزینه و آب انبارتشکیل شده است. سطح کف معماریاین بنا نزدیک به سه متر پایین تر از کف خیابان بوده، از این رو آب کهریز براحتی و با اتلاف کمتری از حرارت به خزینه انتقال می یافته است.[۳]

سربینه زنانه از زیباترین قسمتهای این بنا می باشد که دارای گنبدی یکپارچه و بدون ستون است. [۴]بخش حمام زنانه و بخش اقلیت های مذهبی دارای یک سربینه زنانه بوده که گرمخانه آن دارای دو بخش خصوصی و عمومی است. سقف تمامی بخش‌های حمامدارای سقف به طرح «گنبد طاقی» است که توسط آجر، ملات گچوآهک ساخته شده است.

کف حمام نیز با سنگ‌های سیاه، ملات آهکو ساروجکف سازی شده است. حوضی صلیبی شکل در کف سربینه قرار گرفته که با سنگ سیاه ساخته شده و به منظور پاشویی افرادی که از حمام گرم بیرون می‌آیند مورد استفاده قرار می گرفته است. سربینه دارای چهار سکو است که هر کدام از آنها از یک طرف به گرمخانه و از طرف دیگر و با پله هایی قوس‌دار به خیابان می رسند. یک ورقه مسی بصورت یکپارچه کف خزینهاصلی آب گرم را فرا گرفته و در زیر آن نیز گلخن حمام واقع شده است. گلخن با هیزم و بوته‌های "وَرَک" سوزانده می شده و آب گرم و سرد با توجه به قانون ظروف مرتبطه به وسیله تنبوشه‌های سفالی به تمام نقاط حمام می‌رسید. قرار گرفتن مخزن‌های بزرگ ذخیره ی آب، گلخن و انبارهای سوخت در وسط این بنا باعث شده که همه

گرمابه ها براحتی امکان استفاده را داشته باشند.

طراحی داخلی

کاشی هفت رنگی، کاشی معرق و کاشی معقلی از مهمترین تزیینهای بکار گرفته شده در حمام است. این طرحها که بسیار هنرمندانه کاشی کاریو اجرا شده اند دارای نقشهای بسیار زیبای انسان، حیوان و گیاه هان مختلف است.[۵]موضوعها و طرحهای به کار گرفته شده در کاشی های حمامشامل انواع گل و بوته، پیچک ها، درختان انگور، سروو صنوبربه همراه مناظری از رودخانه ها، چشمه ها، گیاهان وحشی و پرندگانی بر روی شاخه های آن، مبارزه شیربا اژدهای چند سر، مبارزه شیرو گاوو همچنین طرحهایی از افراد نظامی با پوشش دوره قاجاراست.[۶]رنگهای به کار رفته در کاشی ها بیشتر زرد، لاجوردی، فیروزه ای، سفید، سبز، خاکستری، قرمزو نارنجیاست.[۷]

گنجینه

در حال حاضر اشیایی باستانی متفاوتی از دوران پیش از اسلام و پس از اسلام همانند: سکه‌های دوره‌های مختلف تاریخی، عقدنامه‌های دوره قاجار، کتاب‌ها و نسخه‌های خطی، ظروف مسی و قلمزنی، خمره‌های سفالی، لوازم ریسندگی، اسباب قدیمی حمام، دهها پیکره مربوط به مردم شناسیدر این حمام نگهداری می شود.[۸]اشیای بدست آمده کاوشهای منطقه باستانی ذلف آبادفراهاناز آن جمله است. بازدید از این حمامکه در سالهای اخیر به گنجینه تبدیل شده است برای همگان آزاد می باشد.

سد الغدیر

بر روی رود قره‌چایدر ۲۵ کیلومتری جنوب غربی شهرستان ساوه در سال ۱۳۷۲ ساخته شده‌است.[۱][۲]سد الغدیر از نوع بتونی دو قوسی با طول تاج ۲۶۵ متر[۳][۴]و ارتفاع ۱۲۸ متر[۵]برروی بند شاه عباسی سابق به مساحت 850 هکتار احداث شده‌است.[۶]

این سد با هدف تامین برق و آب کشاورزی ۲۳هزار هکتار از اراضی این شهرستان احداث شده.[۷]

همچنین این سد به دلیل خشک‌سالی‌های متوالی دچار افت سطح آب ذخیره شده گردیده به طوری که حجم آب ذخیره شده در آن از 63 میلیون متر مکعب در اردیبهشت سال ۱۳۸۹[۸]به 96/48 در فرودین ۱۳۹۰ رسیده‌است.

موزه سلطان‌آباد

موزه سلطان آباد چهارمین موزه شهر اراک می باشد. این موزه به مناسب بیستم خرداد ماه سال ۱۳۸۵ که روز صنایع دستی نامیده شده گشایش یافت. سلطان آباد نام قدیمی اراک بوده که بر آن نامگذاری شده و این موزه در سرای کاشانی بازار اراک واقع شده است.[۱] این سرا دارای معماری سقف و رسمی بندی های هفت چشمه ای زیبایی است. ساختمان موزه نیز در بنایی که قدمت و معماری زیبایی داشته ایجاد شده که به جاذبه های دیدنی موزه افزوده است. موزه سلطان آباد توسط «محمد مهدی باباخانی» و با همکاری اداره کل میراث فرهنگی، صنایع دستی و گردشگری استان مرکزی بنیانگذاری شده و به صورت خصوصی اداره می شود

گنجینه

این موزه دارای مساحت ۱۳۰ متر مربع و تشکیل شده از ۳ تالار است. گنجینه این موزه دارای یکصد اثر صنایع دستی ایران است که از استانهای مختلف گردآوری شده اند. فعالیت موزه به صورت تخصصی در زمینه خشنویسی و صنایع فلزی محسوب می شود. در این موزه آثار برجسته خوشنویسی، سوزن دوزی، لباس های قاجاری، خاتم کاری، قلمزنی، فلزکاریو کتیبه های مختلف به همراه تابلوهای هنری و اشیا قدیمی جای گرفته اند.[۳]

بخش خوشنویسی موزه بسیار غنی است بطوریکه آثاری از خوشنویسان دوره های مختلف را در خود جای داده است. قدیمی ترین اثر خوشنویسی موزه مربوط به سده هفتم هجری است. در این موزه آثار ارزشمندی از خوشنویسان مشهور ایرانی همانند: درویش عبدالمجید طالقانی، میرعماد حسنی، میر علی هروی، میرزا فتحعلی حجابشیرازی، میرزا غلامرضا اصفهانی، یاقوت مستعصمی، محمد هاشم لولو اصفهانی، میرزا کاظم، میر علی هروی، ظل السلطان محمد باقر خان، محمد جعفر تبریزی، میرزا رضا خان فراهانی، فتحعلی تنکابنی، میرزا اسدالله شیرازی، کیخسرو خروش و فتحعلی واشقانیفراهانی وجود دارد.[۴][۵]

همچنین در بخش نقاشی نیز اثری از کمال الملکوجود دارد. در این بخش آثاری از سبک نقاشی قهوه خانهبه ویژه آثاری از محمد مدبرو عباس بلوکی فربه نمایش در آمده است.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:1 | نظر بدهید

استان مرکزی : بازارها , هتل ها ...

بازارهای استان مرکزی؛ از راه ابریشم تا آخرین اثر معماری ایرانی

اراک - خبرگزاری مهر: بازار شهرهای استان مرکزی شامل قدیمی ترین و نوسازترین بازارها با معماری ایرانی و اسلامی است. به گزارش خبرنگار مهر در اراک، تاریخ استان مرکزی و آثار تاریخی آن جلوه های متضادی دارد و همین جلوه هاست که آدمی را وا می دارد نگاه ژرفتر به استان داشته باشد و بازارهای استان مرکزی یکی از این جلوه هاست.
در حالیکه بازار شهر هزارساله نراق متعلق به دوره راه ابریشم و رونق اقتصادی آن زمان است. بازار اراک آخرین اثر معماری ایرانی اسلامی است که در 200 سال پیش به دستور یوسف خان گرجی ساخته شد و اکنون اثری زیبا و جزو بازاهای دینی کشور است که سالم ترین معماری ایرانی و اسلامی نیز به شمار می رود.
اکثر شهرهای استان شامل ساوه، تفرش، آشتیان دارای بازار هستند و انواع سوغاتها و خوراکی های خوشمزه استان در این بازارها به فروش می رسد و همین عامل منجر به استقبال گردشگران از این بازارهاست.

بازارها در دوره های اسلامی و قبل از آن و اکنون مهمترین محل خرید، تولید، مبادلات تجاری و

فرهنگی و بافت مرکزی هر شهر و منطقه محسوب می شدند اما اکنون تنها مکانی برای عبور و بازدید علاقه مندان محسوب می شوند.

گرچه بازارها اکنون بخشی ازرونق گذشته خود را از دست داده اند و اقبال مردم برای خرید به سمت پاساژها و مراکز خرید جدید سوق داده شده است. با این حال بازارهایی که دارای معماری و زیبایی در ساخت هستند دارای جاذبه هستند و هنوز مورد نظر مردم بوده و از این اماکن برای دیدن، خرید سوغاتی و رفع برخی نیازها استفاده می شود.
رونق بازارها در اعیاد بیشتر از زمان های گذشته به چشم می خورد و مردم مهمترین خریدهای خود را از بازار تامین می کنند.
بازارها دو گونه سرپوشیده و سرباز هستند و اهمیت معماری بیشتر مربوط به بازارهای سرپوشیده است.
بازار اراک، بازار ساوه و بازار نراق از جمله بازارهای دیدنی و زنده استان مرکزی است.
بازار اراک با ستون های برافراشته واقع در قلب اراک

بازار اراک به عنوان آخرین اثر معماری ایرانی و اسلامی در مرکز شهر اراک قد برافراشته و همچنان از محل های تجاری پررونق شهر است.
این بازار که به بازار سرپوشیده نیز معروف است کمتر از یک کیلومتر طول دارد و دارای طاق هایی بلند و دیوارهای مرتفع است. طول دیوارهای بازار اراک به حدود هفت متر می رسد و شامل انواع

واحدهای تجاری متعدد است و با ورود به بازار می توان انواع مایحتاج از اجناس لوکس و زیورآلات گرفته تا سوغاتی های استان و لباس را تهیه کرد.

بازارها در گذشته نه تنها دارای امکانات تجاری بودند بلکه، مجموعه بوده اند و دارای امکاناتی چون مسجد، بارانداز، کاروانسرا، آب انبار، سقاخانه، حمام و ... بودند که بازار اراک نیز از این امر مستثنی نبوده با این حال بسیاری از امکانات جانبی بازار اراک در گذشته، ویران و تخریب شده است و اکنون تنها مسجد، سقاخانه و بارانداز در بازار به چشم می خورد
بازار اراک، مجموعه دیدنی است که در 200 سال گذشته و در سال 1228 هجری قمری در زمان پادشاهی فتحعلی شاه قاجار در بافت مرکزی سلطان آباد عراق عجم (اراک) توسط یوسف خان گرجی بنا شد.

ای بنای با ارزش تاریخی، تلفیقی از معماری مدرن و سنتی ایران لست که در چهار جهت شمال

به جنوب و شرق به غرب احداث شده است. از شمال به جنوب 750 متر و از شرق به غرب 200 متر است این جهت ها در محلی به نام چهار سوق در هم تلاقی می شود.
بازار اراک گذرها و سراهای متعددی دارد که به با سقف های گنبدی شکل ساخته شده و در دادن نقش و نگار به داخل گنبدها چنان مهارت و زیبایی به کار گرفته شده که چشم هر بیننده ای را به خود خیره می کند.
هوای بازار اراک در تابستان خنک و در زمستان گرم است و در ساخت آن از ملات گچ، آهک، خاک رس، تیرچه های چوبی و ورق ها و صفحات فلزی منجمد مسی و سربی و کاهگل استفاده شده است و با وجود تغییر در پایه های برخی از حجره ها تا به امروز استواری خود را حفظ کرده است.
گنبد چهارسوق بازار بلندترین بخش بازار است که در مرکز آن قرار دارد در مرکز این گنبد آبخوری و در اطراف آن حجره های مختلف صنایع دستی به چشم می خورد که می تواند سوغاتی برای مسافران باشد.

سراهای بازار به فاصله 50 متری از هم ساخته شده است. سرای کاشانی، گلشن و نوزری از جمله سراهای زیبای این بازار است که همچنان ساختار اولیه خود را حفظ کرده است.

در جنب بازار اراک، مسجد و مدرسه سپهداری قرار دارد که اکنون با نام حوزه علمیه امام خمینی فعال است و دارای زیبایی های معماری منحصر به فرد است.

بازار اراک در سال 1355 به شماره 1285 به ثبت آثار ملی کشور رسیده و از آثار تاریخی و گردشگری استان مرکزی است و کمتر مسافری است که به اراک بیاید و ساعاتی متمادی را در بازار اراک سپری نکند.

بازار ساوه از دیگر بازارهای دیدنی استان مرکزی است که شامل مسجد سرخ، موزه چهارسوق،

مسجد حضرت معصومه، آب انبار، تکیه، آرامگاه سید یحیی و امامزاده سید ابورضا است و در خیابان انقلاب ساوه قرار دارد.
این بازار دارای 12 گذر یا راسته است و معماری آن به شیوه آجری است و در بنای آن از چوب، گچ و آهک استفاده شده است.

این بازار در سال 1378 به شماره 2526 در فهرست آثار ملی کشور به ثبت رسیده است.

بازار نراق، خاطره رونق راه ابریشم

بازار نراق از دیگر بازارهای دیدنی استان مرکزی است که همچنان زیبایی خود را حفظ کرده است و حضور در آن حس دلنشینی را به انسان منتقل می کند.
این بازار که در روزگاران گذشته یکی از مسیرهای اصلی راه ابریشم بوده است اکنون در مرکز شهر تاریخی نراق جنب خیابان امام خمینی این شهر و در شهرستان دلیجان قرار دارد.
بازار نراق در گذشته به بازار شمس السلطنه معروف بوده و طول آن به 200 متر می رسد. این بازار با توجه به مرکزیت خود در مسیر شهرهای، اصفهان، کاشان، نطنز، دلیجان و اراک قرار داشته و دارای رونق تجاری بوده است.

درهای چوبی این بازار نشان از تاریخ گذشته است و در ساخت آن از آجر، گچ، آهک و سنگ استفاده شده و بخش قابل توجهی از تزئینات آن دست نخورده باقی مانده است.


بازار نراق دارای سقف گنبدی و اشکال هندسی است که با مهارت معماران و مهندسان گذشته این سرزمین طراحی و ساخته شده است.
این اثر تاریخی و دیدنی استان مرکزی در سال 1362 به شماره 1645 به ثبت ملی رسیده ا

http://forum.iranvij.

هتل‌ها و مراکز اقامتی

  • هتل امیر کبیر (پنج ستاره) جنب شهر بازی لاله
  • هتل زاگرس (۴ ستاره) واقع در خیابان شهید قدوسی
  • هتل شهرداری واقع در شهر صنعتی
  • مجتمع اقامتی آفتاب جنب پارک کلاله (در حال ساخت)
  • هتل پیام واقع در شهرک شهید بهشت

g/http://fa.wikipedia.org/

استان مرکزی

/086122498813

اراک میدان ولی عصر

رستوران ولی عصر

08612222266

اراک دروازه تهران مجتمع پارس

رستوران پارس

02552200010

ساوه خیابان امام خمینی روبروی درب دارایی

فست فود و کافی شاپ گل سرخ

08613123338

اراک خیابان شهید شیرودی روبروی بانک صادرات

فست فود برگر تین

2294320409

جاده ساوه بعد از میدان قائم نرسیده به سبزدشت بین کوچه انقلاب و پیروزی روبروی انبار شاهدی

رستوران ستنی هزاردستان

2552251245

ساوه روبروی دانشگاه آزاد اسلامی بالاتر از اداره بازرگانی

فست فود قبیله

 

پانویس

1.     ↑ ۲٫۰ ۲٫۱ وزارت امور خارجه، بازدید: ژانویه ۲۰۱۰.

2.     [http://markazi.farhang.gov.ir/introduction-offices-officekomejan-fa.html اداره فرهنگ وارشاد اسلامی شهرستان کمیجان | وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی.

3.     ↑ ۴٫۰ ۴٫۱ اطلس گیتاشناسی استانهای ایران، ص ۱۸۰ (=صفحات کتاب)

4. «جدول تعداد عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری اردیبهشت ۱۳۹۰». وبگاه وزارت کشور. بازبینی‌شده در ۱۶ خرداد ۱۳۹۰ خورشیدی.

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 22:57 | یک نظر

 

علی جوانمرد ; ٢:٢٩ ‎ب.ظ ; یکشنبه ٩ تیر ،۱۳٩٢

 

استان مرکزی : تاریخچه , گویش ,آداب رسوم , بازی های محلی ...

مرکز

اراک

 

 

 

 

 

 

شهرستان‌ها

آشتیان • اراک • تفرش • خمین • خنداب • دلیجان • زرندیه • ساوه • شازند • کمیجان • محلات

 

 

شهرها

اراک • آستانه • آشتیان • پرندک • تفرش • توره • خمین • خنداب • داودآباد • دلیجان • رازقان • زاویه • ساوه • سنجان • شازند • غرق‌آباد • فرمهین • قورچی‌باشی • بازنه • کرهرود • کمیجان • مأمونیه • محلات • میلاجرد • نراق • نوبران • نیم‌ور • هندودر

 

 

جای‌های دیدنی

آتشکده آتشکوه • آتشکده خورهه • آرامگاه محمود حسابی • بازار اراک • گلستان‌های محلات • تپه تاریخی آوه • حمام چهارفصل • خانه روح‌الله خمینی • روستای هزاوه • سد پانزده خرداد • سد الغدیر  • سراب عمارت • غار آزادخان • غار چال‌نخجیر • قلعه مستوفی‌الممالک  • قلعه دختر ساوه  • کاروانسرای دودهک • مسجد جامع نراق • مدرسه سپهدار • مسجد شش‌ناو  • عمارت حسن‌پور  • مسجد جامع ساوه

 

برگرفته از «http://fa.wikipedia.org/w/index.»

موقعیت جغرافیایی

تقریباً در مرکز ایران قرار دارد.در روزگار کهن این استان عراق نام داشت که در زمان تسلط اعراب بر ایران عراق عجم نامیده می شد که شامل بسیاری از استانهای همجوار امروزی می شد. این استان از شمال به استان‌های تهران، البرز و قزوین، از غرب به استان همدان، از جنوب به استان‌های لرستان و اصفهان و از شرق به استان‌های تهران، قم و اصفهان محدود است. این استان با مساحتی معادل ۲۹٬۵۳۰ کیلومتر مربع حدود ۱،۸۲ درصد از مساحت کل کشور را به خود اختصاص داده‌است. بر اساس آخرین تقسیمات کشوری، استان مرکزی دارای ۱۲ شهرستان، ۲۳ بخش، ۳۲ شهر، ۶۶ دهستان و ۱٬۳۹۴ آبادی دارای سکنه و ۴۶ آبادی خالی از سکنه‌است۲۹[۱][۲]

 گویش

در دلیجان مردم به زبان راجی حرف می‌زنند

که ریشه در زبان مادی دارد.[۲]

در کنار فارسی گویش‌هایی مانند لری و لکی و وفسی و همچنین در بسیاری از روستاهای اطراف مناطقی مانند اراک، سربند و ساوه و شهرهایی مثل شازند و خنداب، ترکی آذربایجانی و ترکی خلجی نیز رواج دارد. زبان کردی در این استان در میان ایل کلهر دیده می‌شود و زبان راجی نیز در مناطقی از دلیجان و محلات و نراق استفاده می‌شود. زبان تاتی نیز در برخی قسمتها مانند شرا، کزاز و سربند صحبت می‌شود.همچنین اقلیت‌های مذهبی مانند ارامنه و زرتشتیان و تعداد کمی از یهودیان نیز در استان موجود هستند که اکثرا در شهرستان زرندیه اقامت دارند و به زبان خویش سخن می‌گویند. [۳] شمار روستاهای فارسی‌نشین در استان بیشتر از روستاهای ترک‌نشین است و در زبان ایشان ته لهجه‌ای دیده می‌شود.[۲

تاریخچه

قبل از ورود اسلام به ایران اهالی این منطقه پیرو دین زرتشتی بودند و وجود آتشکده‌های گوناگون مانند آتشکوه وره در آشتیان و آتشکده خورهه در محلات و آتشکده برزو در راهجرد شاهد این مدعاست.هم اکنون اهالی استان مرکزی اکثرا مسلمان و شیعه هستند و مسیحیان ارمنی و زرتشتیان و عده‌ای کم از کلیمیان از اقلیتهای مذهبی این استان هستند.[۳]

فرهنگ

مشاهیر

 

امیر کبیر

از مشاهیر و علمای دینی که در اراک تحصیل کرده‏ اند یا در استان مرکزی متولد شده‌اند می‌توان به آیت الله روح‌الله خمینیبنیانگذار نظام جمهوری اسلامی ایران، آیت الله اراکی، آیت الله آقا نورالدین حسینی عراقی، ملا احمد نراقی، ملا مهدی نراقیاشاره کرد، همچنین اسامی تعدادی از مورخین، سیاستمداران، فرهنگیان، هنرمندان و اندیشمندان اراک و استان مرکزی به شرح زیر می‌باشد:

 

http://fa.wikipedia.org

 

شهرهای خواهرخوانده

آداب ورسوم

مراسم کوسه ناقالی

(جشن چوپانان برای شکر گزاری) یکی از رسومات مردم استان مرکزی - به گزارش خبرنگار باشگاه خبرنگاران؛گویند حضرت موسی (ع) در چهلمین روز از زمستان به گله گوسفندان خود سر می زند و با حیرت مشاهده می کند که تمامی آن ها دو قلو زاییده اند. آن گاه به آغل خود می رود و به رقص و پایکوبی می پردازد و شکر خدای را به جای می آورد. از آن پس هر سال حضرت موسی (ع) و مردم این روز میمون را جشن می گیرند و به رقص و پایکوبی مشغول می شوند. - این جشن سال ها بعد به جشن «چوپانان» معروف شد. - چهل روز از زمستان گذشته و پنجاه روز مانده به فصل بهار و نوروز.

ttp://khabarfarsi.co/

آیین دو هزار ساله بیل گردانی، جشن کار و تلاش

جشن بیل گردانی به عنوان نمادی از تلاش و همدلی همه ساله در بهار و در آستانه فصل آبیاری مزارع با حضور خود جوش گروههای مختلف مردم در شهر نیم ور محلات استان مرکزی برگزار می شود.

این جشن با قدمت حدود دوهزار ساله به عنوان نمادی برای تشکر الهه آب بوده و ریشه در فرهنگ آب و آبیاری و نمادی برای نشان‌دادن زور و پهلوانی به دشمنان بوده‌ و به اعتقاد مردم منطقه نیم‌ور این بازی آیینی، به برکت و زیادی آب کمک می‌کند.

مردم منطقه برای حفظ این رسم معنوی هر سال در مواقعی که مسیر جوی های آب توسط گل و لای و یا رشد گیاهان و علفهای هرز در ماه اسفند و اوایل فصل بهار مسدود می شده و آبرسانی به مزارع این شهر به کندی انجام می گرفته، با اعلام بزرگان شهر، مردم با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. 

 حضور پهلوانان در جشن بیل گردانی

پس ازلایروبی جویهای آب، بیل گردانان شامل ورزشکاران منطقه به نوبت، هفت بیل مخصوص اسبار باغ را در دو دسته چهار و سه تایی به یکدیگر بسته و بیل گردانان این بیلها را با مهارت و قدرت در دو جهت مخالف به صورت ضربدری بالای می چرخانند.

ورزشکاران یا بیل گردانان باید دو دسته بیل به وزن 32 کیلو گرم را بین پنج تا 30 بار بالای سر خود بچرخانند و در این هنگام با دعا و نیت به حرکت در آمدن هفت آسمان و نزول رحمت الهی قدرتمندی خود را برای مردم این منطقه به نمایش می گذارند
این جشن چندین روز طول می‌کشد، و قبل از شروع مراسم بیل گردانی، لایروبان همراه با بیل‌های خود رژه رفتن تا محل برگزاری جشن که بر روی سکویی مخصوصی در مرکز نیمور است، انجام میدادند.

ثبت بیل گردانی به عنوان اثر ملی

جشن بیل گردانی هم اکنون از جمله ورزشهای بومی محلی استان مرکزی و امسال به عنوان اثر معنوی استان در میراث معنوی کشور ثبت شده است.

این مراسم سنتی که نوعی ورزش باستانی و پهلوانی نیز محسوب می شود در شهر نیمور برگزار می شود . این مراسم در میدان اصلی نیمور برگزار می شود

جشن ازدواج در استان
این قبیل جشن ها اغلب به صورت جشن عروسی و خواستگاری در مراحل مختلف برگزار می شود. شیوه برگزاری این نوع مراسم در قیاس با سایر نقاط کشور تفاوتهایی دارد، به ویژه در مناطق روستایی که شامل خواستگاری، شیرینی خوران، عقدکنان، حنابندان و شب عروسی است.

در گذشته در کنار برگزاری عروسی برخی بازیهای محلی اجرا می شده که اکنون به مرور زمان این نوع شادی جای خود را به سرگرمی های نادرست و شادی های زودگذر داده است

http://www.mehrnews.com/fa

با توجه به قدمت بسیار زیاد این شهر، مردم این منطقه دارای آداب و رسوم ویژه به خود هستند. مرتضی فرهادیدر این باره می‌گوید:[۱۳]

«

نیم‌ور امروز برای خود شهری است، اما از آنجا که همه شهرهای امروز ما در حال تبدیل به قالبی یک شکل یک قواره‌اند... و همیشه نیز از هویت غنی فرهنگی بدور می‌افتند... دوست تر دارم نیم‌ور را به سیاق سنتی، قصبه‌ای بزرگ بنامم، چرا که هنوز چه در ساخت و مورفولوژیآن، چه ارزش‌ها و هنجارهای مردمان‌اش، چه در تولید کشاورزیو باغداری پر رونقش و چه در تأسیسات کهن آبیاری، جوی روبی شگفت آور، جشن آب (جشن پایان لایروبی) و بیل گردانیپهلوانانه و باستانی‌اش، رگه‌ها و رنگ و بویی از هویت فرهنگ بومی می‌توان یافت.

 »

 

آبرسانی و لایروبی

 

تصویری قدیمی از مراسم لایروبی مردم نیم‌ور

برخی از مورخان براین باورند که این رسوم نیم‏وری‏ها، نشات گرفته از اعتقادان زرتشتیان به اهورامزدا و تقدس آب است و این آیین را نوعی از آیین‌های ایزد آب‌ها می‌دانند.[۴۶]

از آنجا که این منطقه آب و هوایی گرم و نیمه کویری دارد، آب به عنوان عنصر اساسی برای کشاورزی در این منطقه مطرح است. فردی که به او میرنهر یا میراب گفته می‌شود، مسئول تقسیم آب نهرهای منشعب از رودخانه لعل بارمیان اراضی کشاورزی است.[۴۷]

روش تقسیم آب، طبق اسناد بسیار قدیمی روستا که به سند مادر معروف است تعیین می‌گردد. از اسناد آب همیشه سه نسخه در سه مکان مختلف، تهیه و نگهداری می‌شود تا امکان هیچ نوع دخل و تصرف در آن نباشد و مفقود نشود.[۴۷]طبق این سند، هر روز به ۲۴ قسمت تقسیم شده و به هر کدام از کشاورزان به اندازه وسعت زمین زراعی و میزان نیاز به آب، به صورت تصادفی یک ساعت خاص در روز و در هفته تعلق می‌گیرد که به صورت چرخشی تغییر می‌کند.

هر سال در مواقعی که گل و لای مسیر رودخانهٔلعل‌باررا مسدود می‌کند و یا در اواخر اسفند ماهو اوایل فصل بهارکه رشد گیاهان و علف‌های هرز باعث سختی آبرسانی به مزارع این شهر می‌شود، با تصمیم بزرگان شهر و اعلام همگانی دستیار میرآّب، مردم در مسجد جامعجمع شده و از آنجا به دشت‌ها و زمین‌های کشاورزی می‌روند و با کمک یکدیگر به پاکسازی حریم جوی می‌پردازند. کشاورزانی که در مراسم لایروبی شرکت نمی‌کردند، برایشان جریمه در نظر گرفته می‌شده تا این انسجام و نظم دقیق حفظ شود.[۴۷]

سپس بعد از اتمام کار، همگی به برپایی جشن آب در میدان روستا[۴۸]می‌پردازند.[۴۹][۵۰]در این مراسم، کشاورزان روستا به صورت ارتشیمجهز به بیلو الاغبه رژهٔ نمایشی می‌پردازد.[۵۱]این جشن مخصوص اهالی که به صورت طنز و هجو برگزار می‌شود،[۵۱]همراه با نوای سرناو سنجدر برابر زنان روستا و ارباب روستا اجرا می‌شده‌است.[۴۷][۵۱]

امروزه در نیم‌ور دیگر این مراسم با این کیفیت برگزار نمی‌شود، زیرا کف نهر در سال‌های اخیر بتون شده‌است و دیگر لایروبی سالانه‌ای در کار نیست.[۴۷]امروزه این مراسم فقط در مواقعی که رشد گیاهان مانع آبرسانی شود انجام می‌شود.

عزاداری محرم و نخل برداری

عزاداری سنتی در نیم‌ور؛ مردی در لباس یک شیرپارچه‌ای رفته و به عنوان نمادی از همدردی همه موجودات زنده با کاروان اسیران و خاندان حسین ابن علیبعد از کشته شدن در کربلاهمراه با کاروان نمادین حرکت می‌کند و بچه‌ها را نوازش می‌کند.

در ماه محرممردم این شهر که عمدتا شیعههستند اقدام به برپایی عزاداری می‌کنند. ظهر عاشورا با تجمع در امامزاده صالح بر سر آرامگاه شهدای جنگ تحمیلی حاضر می‌شوند.[۶۲]در عصر روز عاشوراو با حضور عزاداران، مراسم نخل برداریو تعزیه خوانیبرگزار می‌شود. این نخل نشانه تابوت حسین پسر علیاست و قدمت آن به دوران صفویهباز می‌گردد.[۶۳]

جیغون

از دیرباز در این شهر کسانی بودند که اخبار هر روزه را از روی پشت بام و با صدای بلند به اطلاع

مردم می‌رسانند. این اخبار شامل، مرگ اهالی شهر، برگزاری مراسم و نظیر اینها بوده‌است. به این افراد، «جیغون» می‌گویند. یعنی کسی که با جیغ و با صدای بلند اخبار را به اطلاع مردم می‌رساند.[۴۷]

بازی های محلی

رئیس هیات ورزشهای بومی و محلی و روستایی استان مرکزی از شناسایی ۱۶۰بازی بومی و محلی در این استان خبر داد.

" محمد رسول کلهر " روز یکشنبه در گفتگو با ایرنا افزود: این بازیها در انجام یک تحقیقات شش ماهه این هیات شناسایی شدند.

وی، "الک دولک"، "حمام کمرمک"، " کمربندبازی"، " قیش بازی"، "زو(کبدی)" ، " لنگی (الختر) "، " کلاه پران"، " کوشک"، " کوشک ملاقی"، " دوغ دوغ "، " چوب گل "، " گورو خوشو"، " خورس پران " و " خروس گیران" را از بازیهای بومی و محلی استان مرکزی نام برد.

وی، "توماقه " شال بازی"، " بیل گردانی"، " دست به چاله"، " بدو"، "هفت سنگ"، " جو در

غوبیل"، " سوار سوار پیاده سوار"، " کشتی محلی"، "دستمال بازی" و " چوب بازی" را از دیگر بازیهای بومی این استان عنوان کرد.

کلهر افزود: این بازیها در فصلهای مختلف سال توسط روستائیان برای پرورش روح و جسم انجام شده و استقبال از آنان نیز رضایت بودده است.

وی گفت: این هیات در نظر دارد با مشارکت روستائیان این بازیها را احیاء کند و ویژگیهای آنان به صورت علمی بیان شودکه که درتحقق آن حمایت مسوولان به ویژه رسانه‌های جمعی ضروری است.

http://hajirezvan.blogfa.com

ازى‌هاى استان مرکزى عبارتند از:
اره تیشه، اَقبول‌بازی، بازى مخصوص ماه رمضان، تندور گرمه (تنور گرم)، تو (توپ‌بازی)، تیل وازی، چارتقی، خاله رورو، داد دارک وازی، دوز وازی، قایم قایمک، کلاوَردارَک، کمربندبازی، گام وردار، گوى چفته، گوى چفته، لوس‌بازی، وینه‌کبودو ...

چارتقیان( آشتیان)

بازیکنان به دو گروه پنج نفرى تقسیم مى‌شوند. چهار نفر از بازیکنان یک گروه خم شده و هریک از آنها با دست‌هاى خود کمر دو بازیکن پهلوئى خود را مى‌گیرد. نفر پنجم هم محافظ آنها مى‌شود. افراد گروه دیگر مى‌کوشند که بر پشت آنها سوار شوند ولى محافظ آنها (گروه خم‌شده) سعى مى‌کند با پا آنها را زده و مانع شود و اگر بتواند یکى از افراد گروه مهاجم را با پا بزند، جاى دو گروه عوض مى‌شود. اگر آن پنج نفر بتوانند بدون ضربه خوردن سوار خم‌شدگان بشوند، استاد مراقب است که اگر پاى یکى از آنها به زمین برسد، او را با پا بزند . در چنین صورتى نیز جاى دو گروه عوض مى‌شود .

خاله رورو (اراک)

داستان معروف زنى است که باردار است و در مورد دوران باردارى او با خاله که محرم اسرار او است دردل مى‌کند و در این درد‌دل‌ها ماه‌هاى باردارى خود را مى‌شمارد تا زمان وضع حمل مى‌رسد و ماما مى‌آید و بچه را به‌دنیا مى‌آورد. در اغلب روایت‌ها از اینجا به‌بعد شعرها جنبه ٔ سرگرم‌کننده پیدا مى‌کند و نشان مى‌دهد که اصلاً بچه‌اى در کار نبوده است. ولى در روایت اراک بچه قنداق مى‌شود و دور گردانده مى‌شود و از شباهت او به پدر وى سئوال مى‌شود . '

غضنفر بگونه، برنج دونه دونه، تو بگى به کى مى‌مونه؟ به عمه ٔ کورش مى‌مونه '

گندم گل گندم  اراک

بازیگر، نقش کشاورزى را ایفاء مى‌کند که از ابتداى کاشت تا مراحل داشت و برداشت محصول گندم را همراه با شعر، ضرب و رقص مجسم مى‌نماید. سپس گندم‌ها را کیسه کرده، به آسیاب برده و آنها را آراد مى‌کند. جمعیت حاضر در مجلس در مراحل خاصى که بازیگر اصلى همکارى آنها را طلب مى‌کند با او همراهى مى‌کنند به‌خصوص در تکرار بند: 'گندم گل گندم گل گندم ' .

http://www.rasekhoon.net/forum

ش‌های محلی استان مرکزی        

آش جو (ترخینه جو):

از آش‌های مرسوم، یکی آش جو است که با کمی ‌تغییر در بیشتر شهرستان‌های استان تهیه می‌ شود. مواد اصلی آن جو به صورت پوست کنده یا نیم کوب یا بلغور آن است و حبوبات که شامل نخود ، لوبیا و عدس است. در بعضی مناطق سبزی هم دارد که شامل تره، جعفری، اسفناج، گشنیز و شوید است و به دلخواه، چغندر نیز اضافه می ‌کنند.

روش پخت این آش به این صورت است که یک روز قبل، حبوبات و جو را در آب خیس می کنند. سپس صبح روز بعد حبوبات و جو را بار می‌ گذارند و در صورتی که از سیرابی استفاده کنند، سیرابی را هم به آنها اضافه می‌ کنند. بعد از مدتی سبزی و چغندر را اضافه ‌کرده و در آخر کشک و پیاز داغ و گاه پونه یا نعناع داغ را اضافه می ‌کنند. نمک و زردچوبه را در هنگام پخت داخل آش می ‌ریزند.

آش شیر (ترخینه شیر): 

این آش از ترخینه شیر (گندم نیم‌کوب که در شیر پخته شده و بعد خشک شده است) تهیه می ‌شود. مواد دیگر آن، سیب زمینی ، پیاز داغ، نمک و زردچوبه است. این خوراک بیشتر به عنوان صبحانه مصرف می ‌شود و با نان خورده می‌ شود.

آش حلیم:

این غذا با حلیم متفاوت است و خاص شهرستان دلیجان است. حلیم شامل بلغور و گوشت است، در حالی ‌که آش حلیم، حبوبات نیز دارد، یعنی از بلغور، حبوبات (نخود، لوبیا و عدس) و گوشت

تهیه می ‌شود که خوب می ‌پزند و بعد آن را می‌ کوبند. وقتی آش، حالتی به هم آمیخته و سفت به‌ خود گرفت، آن را روی نان می ‌ریزند و می ‌خورند.

آش انار:

این آش از بلغوری تهیه می ‌شود که یک روز در آب انار خیسانده شده و بعد در آن جوشانده می‌ شود. حبوبات را جدا می ‌پزند و بعد سبزی آش را به آن اضافه ‌کرده و در آخر بلغور با آب انار پخته شده را داخل آش می‌ ریزند.

نوع دیگر آش انار که در تفت پخته می‌ شود، همان آش رشته یا آش جو است که قاتق آن به ‌جای کشک ساییده شده، انار به ‌صورت دانه انار خشک شده یا رب انار است.

آش بی‌بی‌ سه‌شنبه:

این آش بیشتر جنبه نذری دارد. به ‌طوری‌ که یک داستان نیز پشتوانه آن است و طبق این داستان زنان این آش را نذر می‌ کنند و حاجت می ‌گیرند.

مواد آش عبارتند از: نخود، لوبیا، عدس، بلغور و گوشت که البته بیشتر در اراک رایج است و در مناطق دیگر آشی به این نام نیست، بلکه برای نذر سفره بی‌بی‌سه شنبه، کاچی می‌ پزند و حداکثر آش رشته هم سر سفره می ‌گذارند.

آش خیار:

این آش در شهریور ماه که فصل خیار چمبر است، تهیه می‌ شود. مواد آن شامل بلغور، نخود، لوبیا و خیار چمبر است که آن را خرد می‌ کنند و داخل حبوبات پخته شده می ‌ریزند. این آش را با

کشک، نعناع، سیر و پیاز داغ می‌ خورن http://www.tebyan.net/indeپاسخ تبیان :

پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : پاسخ تبیان : Bottom of Form

غذا

تتالی٬ (ته تالی)٬ غذای بسیارخوشمزه اراکی
موادلازم: گوشت چرخ کرده 250 گرم٬ پیازمتوسط رنده شده 2عدد٬ گل پونه یک قاشق غذاخوری٬گوجه فرنگی 3عدد٬ نمک وفلفل وزردچوبه به اندازه کافی
طرزتهیه: موادفوق راباستثنای گوجه فرنگی باهم مخلوط کرده خوب ورزمیدهیم . بعدتاوه مناسبی راکه گنجایش این مقدارگوشت راداشته باشدفقط کمی چرب میکنیم ومخلوط فوق رامثل کوکو کف تاوه ریخته وآنرابادقت صاف ومرتب میکنیم ٬ حالا آنراروی شعله ملایم گازگذاشته ودرتاوه رانیزمی بندیم .چنددقیقه صبرمیکنیم تایکطرف آن خوب خودش رابگیردوآب بیاندازد سپس دررابرداشته واگردوست داشتیم آنرامثل کوکوبرش میدهیم وبرمیگردانیم تاطرف دیگرنیز خودش رابگیرد (یاهمانطوریک تکه آنرابرمیگردانیم ) .بعدگوجه ها رانصف کرده وروی گوشت می چینیم ودولیوان آب اضافه میکنیم ودرآنرامیگذاریم تاخوب بپزدوجابیفتد درحدودنیمساعت .درانتها باسلیقه خودتان میتوانیدآب آنرازیاد وکم ویاحتی بدون آب تهیه کنید.
نکات:
- میتوانیدازهمان ابتداگوشت رامثل کتلت تهیه کرده وته تاوه بچینید.
- ازسبزی های معطردیگری مثل آویشن ٬ سوسنبر٬کاکوتی ویاجعفری خردشده نیزمیتوانیداستفاده کنید.
- اگرازگوجه استفاده نکردید بجای آن از2قاشق رب وزعفران هم میتوانیداستفاده کنید.
- این غذادرواقع نوعی کباب تاوه ای فعلی است که میتواندباکته نیزمصرف شود.

** این نام ازآن جهت برای این غذاانتخاب گردیده که درگذشته به ماهی تابه ( تالی )می گفته اندوچون

http://www.ashpazonline.com گوشت راته تالی می خوابانده اندبه آن تتالی میگویند

آبـگوشــت کشـک (غذای محـلی شـهر اراک)

مواد اولیه :

 

  • گوشت گوسفند – نیم کیلو
  • نخود – نصف لیوان
  • پیاز بزرگ – دو عدد
  • سیب‌زمینی متوسط – سه عدد
  • کشک ساییده – ۲۵۰گرم
  • آب – ۵/۱لیتر
  • نعنا داغ – به میزان لازم
  • زردچوبه – به میزان لازم
  • گل زرد – جهت تزئین
  • نمک و فلفل – به میزان لازم

طرز تهیه :

گوشت را به همراه نخود، پیاز ، زردچوبه و نمک و فلفل در آب می‌پزیم. سپس سیب‌زمینی‌ها را اضافه کرده و نیم ساعت دیگر پخت را ادامه می‌دهیم. در ظرف دیگری روغن را داغ کرده، نعنا را به آن اضافه می‌کنیم (مقداری از این نعناداغ را برای تزئین کنار می‌گذاریم کشک را که قبلا آب کرده‌ایم درون ظرف نعنا داغ می‌ریزیم.

وقتی یک جوش زد آن را از روی حرارت برمی‌داریم و به ظرف آبگوشت اضافه می‌کنیم. آنگاه با باقی‌مانده نعنا داغ و گل زرد تزئین می‌نماییم.

برای تهیه کوبیده می‌توان گوشت را همراه سیب‌زمینی کوبید یا آنها را جدا میل کرد.

http://www.noorsabet.com

موقعیت اقتصادی

بخشهای خدمات، صنعت و کشاورزی به ترتیب اهمیت اساس اقتصاد استان را تشکیل می‌دهد. از جمله صنایع مهم این استان می‌توان به صنعت ماشین‌سازی، هپکو، کابل‌سازی، آلومینیم سازی، واگن‌سازی، قند، صنایع دستی و شهرک صنعتی کاوه اشاره کرد

صنایع دستی

در اکثر شهرستان‌های استان مرکزی صنایع مختلف دستی وجود دارند که عمدتاً خاص عشایر منطقه‌اند. عشایری که در محدوده استان زندگی می‌کنند، بومی منطقه نیستند و اکثر آنها از نواحی دیگر به این منطقه مهاجرت کرده و سکنی گزیده‌اند. مهم‌ترین گروه‌های ایلی استان شامل شاهسون‌ها، ایل کله‌کویی، ایل میش مس (مست)، ایل خلج، ایل راوه و ایل کرد (کلهر) هستند که به ویژه زنان و دختران انواع صنایع دستی را در آن‌ها تولید می‌کنند. مهم‌ترین صنعت دستی استان فرش است که فرش ساروق از شهرتی جهانی برخوردار است.

علاوه بر آن گیوه که نوعی پاپوش دست‌دوز تولید شده از نخ‌های قالی‌ست، از جمله صنایع

دستی در خور توجه این استان است که در سنجان و وفس تولید می‌شود

سوغات

.فتیر -ترخینه   -باسلوق  -کشمش سبز  -صابون محلی  -شیره انگور  -گوش فیل

محصولات کشاورزی

 

·         غلات شامل گندم، جو، ذرت دانه‌ای و...

·         حبوبات

·         پنبه

·         چغندرقند

·         محصولات جالیزی مانند خربزه، هندوانه، خیار و...

·         نباتات علوفه‌ای

·         میوه مانند انار ٬ سیب، به، هلو، شلیل، آلو، توت درختی و فرنگی و...

·         گیاهان دارویی [۴]

نقات دیدنی

 

بازار اراک

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

شهرستان آشتیان: قلعه تاریخی مستوفی الممالک، دفترخانه تاریخی معتمدالایاله

شهر اراک: مدرسه و مسجد سپهدار، روستای تاریخی هزاوه (زادگاه امیرکبیر)، حمام تیخی و موزه چهارفصل، بازار اراک، چشمه چپقلی، مقبره شاه قلندر انجدان و...

شهرستان تفرش:آرامگاه پروفسور حسابی، امامزاده در بی بی، مقبره ابوالعلی، مسجد شش ناوه، چشمه‌های آب معدنی گراب، آب انبار بلور، تکیه زاغرم تفرش و..

·         شهرستان خمین: منزل امام خمینی، قلعه سالار محتشم، امامزاده ابوطالب، مسجد جامع خمین و...

·         شهرستان ساوه: مناره و مسجد جامع ساوه ٫ قلعه دختر (ساوه)، پل سرخده، کاروانسرای باغ شیخ، تپه تاریخی آوه، قاعه الویر، امامزاده سید اسحاق

·         شهرستان محلات:سرستون‌های آتشکده خورهه، غار آزادخان، چشمه وزوان، مسجد جامع محلات، امامزاده ابوالفضل، مجتمع آب گرم محلات و مراکز تهیه گل و گیاه.    

·         شهرستان کمیجان: غار قلعه جوق (وف

·         شهرستان دلیجان: غار چال نخجیر، کاروانسرا و پل شاه عباسی (دوهک)، سد پانزده خرداد، مجموعه تاریخی نراق، امامزاده یحیی نراق و...   

·         شهرستان زرندیه (مامونیه): یخچال مهدی آباد، مسجد اعظم چلسبان، آبشار چناقچی علیا، امامزاده منصور ابن موسی بن جعفر، مقبره اشموعیل نبی، امامزادگان اهلعلی و سهلعلی(سید باوقار)،کلیسای حضرت مریم چناقچی و ...  

·         شهرستان شازند: چشمه بلاغ حک، سراب عمارت [۴]

شهرستان فراهان دارای تکیه تاریخی و امزادهاحمد ابن علی

http://fa.wikipedia.org/wiki

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:24 | نظر بدهید

استان مرکزی : شهرستان ها , اراک , تاریخچه , جاذبه ها , صنایع ...

شهرستان ها

اراک

اَراک به عنوان پایتخت صنعتی ایران یکی از کلان‌شهرهای ایران و مرکز استان مرکزی است. سرزمین های اطراف اراک در روزگار کهن عراق نام داشت که در بعد از تسلط اعراب بر ایران در ۶۵۱ میلادی عراق عجم نامیده شد. این منقطه بخش پهناوری از نواحی مرکزی فلات ایران را در بر می گرفت. اراک با جمعیتی برابر با ۴۳۸٬۳۳۸ نفر[۱] قطب جمعیتی استان و پانزدهمین شهر پرجمعیت ایران به حساب می‌آید.[۲]شهرستان اراک در جنوب غربی تهران و در فاصله ۲۸۸ کیلومتری آن قرار دارد. این شهر از شمال به شهرستان فرمهین، از شمال غربی به همدان و از مغرب به شهرستان ملایر، بروجرد، و الیگودرز، از شرق به محلات و از شمال شرقی به تفرش و آشتیان محدود می‌باشد.[۳] اراک زادگاه مشاهیر بزرگی

همچون امیرکبیر است. این شهر که در گذشته سلطان آباد نام داشته نسبت به بسیاری از شهرهای ایران شهر جوانی محسوب می شود، بطوریکه تاریخ بنیانش به دوران قاجار باز می‌گردد.

نام گذاری

اراک در گذشته سلطان‌آباد نام داشت.[۴][۵]یکی از اهداف بنای شهر، ایجاد مرکزی نظامی و

قلعه‌ای جنگی در بین بخشهای، فراهان، دولاخور، کزاز، سربند، چرا و کاپله با چاپلق بوده‌است؛ از اینرو نخست نام شهر یا قلعه نو بنیاد «

قلعه سلطان آبادٍ» گذاشتند و پس از چندی واژه «قلعه» حذف گردیده و این شهر فقط با نام

سلطان آباد نامیده می‌شد. در قرون اولیه اسلامی پس از تسلط بر حکومت ساسانیان، تیسفونو دیگر بخشهایی از ایران که اطراف پایتخت ساسانی بودند یعنی نواحی بین دو رود دجلهو فراترا عراقنام نهادند و در قرن دوم اسلامی هم ناحیه بین همدان، ریو اصفهانرا عراق عجم می‌نامیدند. بمرور زمان «سلطان آباد عراق» به شهر عراق تبدیل گردیده تمام اسناد موجود تا سال ۱۳۱۷ خورشیدی که در دست است نام این شهر عراق بوده‌است. این شهر در دوره رضاشاهاراک نام گرفت. درسال ۱۳۱۷ هنگام بهره برداری راه آهن سراسری ایرانو اتصال راه آهن شمال و جنوب بود که کلیه ایستگاههای راه آهن شمال تا جنوب را با نام شهرها و روستاهای کنار آنها نامگذاری نمودند، که از آن سال نام این شهر از عراق به اراک تبدیل شده‌است.

برای واژه «اراک» معانی گوناگونی ذکر گردیده ‌است که تعدادی از آن‌ها عبارت‌اند از: پایتخت، باغستان، نخلستان و شهرستان. بعضی کلمه «اراک» را برگرفته از ایراک که معرب آن کلمه عراق است، دانسته‌اند. زیرا در دوره‌های باستان به مرکز فلات ایران، ایرانستان و ایرانک گفته می‌شده و در دوره اسلامی و بخصوص از قرن یازدهم میلادی مسالک و ممالک نویسان و جغرافی نویسان مسلمان منطقه یا سرزمین اراک را بصورت معرب و عربی شده آن عراقتبدیل کردند.ولایت اراک منطقه وسیعی را شامل می‌شد جفرافیا نویسان عرب بخش غربی را که منطبق با مناطق صحرایی (فلات)عراق امروزی بغیر از کردستان بود را اراک عرب(عراق عرب)نامیده و بخش شرقی را اراک عجم (عراق عجم)نام گذاری نمودند که شامل استانهای فعلی اصفهان - اراک- همدان و مناطق شرق سلسله جبال زاگرس می شود. در دوره رضا شاه نام قدیمی را برگرداندند اما این نام صرفا به بخش سلطان آباد اطلاق می شد. حدود ۷۰۰ سال ادبیات فارسی تحت تاثیر تلفظ عربی بود و حروف پ. ژ. گ. ک چ و.. حذف و دگرگون می‌کردند.[۶]

تاریخچه

بنیان شهر اراک به دوره قاجارو پادشاهی فتحعلی شاهمی‌رسد. در اوایل سلطنت قاجار وسعت و جمعیت منطقه عراق عجم همواره باعث بروز ناامنی و اختلافات محلی می‌شد و این امر از لحاظ سیاسی و اقتصادی برای حکومت مرکزی مشکل ایجاد می‌کرد. در زمان فتحعلی شاه قشونی به نام عراق و سپهداری یوسف خان گرجیتشکیل گردید و فتحعلی شاه به فکر سربازگیری از مردم این سامان افتاد. یوسف خان گرجی از شاه تقاضا نمود که برای مرکز قشون قلعه‌ای نظامی احداث کند. به همین جهت تأسیس ساختمان اولیه شهر به‌صورت قلعه‌ای به نام سلطان آباد، شروع و در سال ۱۲۲۳ خورشیدی (۱۸۰۸ میلادی) به پایان رسید. اراک از معدود شهرهای ایران است که طبق نقشه ساخته شده است. تریزر، مهندس فرانسوی که به همراه ژنرال گاردان از سوی ناپلئونبه ایران آمده بود، اراک را مطابق شهر نیسفرانسهطراحی کرد.

اهمیت شهر با تکمیل راه آهن سراسری جنوب به شمال ایران در سال ۱۹۳۸ افزایش می‌یابد که در طول دوره جنگ جهانی آب و سوخت در اینجا انبار می‌شده است.[۷]شهر قدیم اراک دارای چهار دروازه بوده بازار کنونی اراک شبکه ارتباطی داخلی این دروازه‌ها بود و راه‌های اصلی و خارجی از این دروازه‌ها آغاز می‌شد. این دروازه‌ها عبارتند از:

 

باغ ملی اراک، سال ۱۳۴۸

  • دروازه شهرجرد در مشرق  -دروازه رازان در شما ل -دروازه حاج علینقی در غرب -دروازه قبله در جنوب

با عبور راه آهن از اراک و احداث خیابان و گذرگاه‌های جدید توسعه شهر در قسمت جنوب و جنوب غربی آغاز شد. براساس آمار کتاب ایرانشهر در سال ۱۳۲۰ ش، جمعیت اراک ۵۱۰۰۰ نفر بود. از این تاریخ اراک نیز مانند سایر شهرهای کشور توسعه یافت. در سال‌های صلح و آرامش دیوارهای حفاظتی شهر برداشته شد و شهر اراک و نقشه منظم اولیه آن بی رویه رو به توسعه نهاد. موقعیت ترابری اراک از مهمترین عوامل توسعه شهر در سال‌های اخیر بوده ‌است.

آب و هوا

 

 

کوه سرخه، اراک

آب و هوای اراک خصوصیات اقلیمی فلات مرکزی ایرانرا داراست با زمستان‌های سرد و مرطوب و تابستان‌های گرم و خشک کوههای اطراف اراک و دریاچه میقانو دشت فراهاندر آب و هوای این منطقه اثر کرده و ویژگیهای به آن بخشیده‌است. ابرها و جریانات غربی در پاییز و زمستان بیشتر رطوبت خود را در ارتفاعات مغرب منطقه به خصوص رشته زاگرس از دست می‌دهد یک جبهه هوای سرد که در زمستان هوای اراک را اشغال می‌کند و بر اثر ارتفاعات اطراف وشاید فشار زیادی که دریاچه میقان ایجاد می‌کند مدت زیادی میهمان این منطقه خواهد بود.

آب و هوای اراک متغیر است زمستان‌ها، اکثراً طولانی و از ۴ تا ۶ ماه به درازا می‌کشد وبهار و پاییز فصول کوتاهی هستند تابستان در تیر و مرداد ظاهر می‌شود مدت روزهای یخبندان از ۶۵ تا ۱۲۰ روز در سال‌های مختلف متغیر است میزان بارندگی در سال‌های مختلف متفاوت است و بین ۲۳۰تا ۶۳۸ میلی متر در سال می‌باشد متوسط بارندگی حدود ۳۰۰ میلی متر بوده‌است

گویش

اهالی اراک به فارسیو برخی به لهجه اراکیصحبت می‌کنند

سایر جاذبه‌های تاریخی

جاذبه‌های مذهبی

اقتصاد و صنعت

بخشی از خط تولید در کارخانه واگن پارساراک

استان مرکزی از جمله استانهای صنعتی کشور محسوب می‌شود، وجود صنایع مادر در اراک این شهر را به یکی از قطبهای صنعتی کشور مبدل کرده‌است. تاریخچه ایجاد صنعت با فناوری ماشینی دراستان مرکزی به‌اوایل دهه ۴۰ باز می‌گردد، نخستین کارخانه صنعتی استان، کارخانه قند شازنداست که بیش از نیم قرن سابقه دارد.[۱۷]شهر اراک دارای صنایع گوناگون فلزی، شیمیایی، نساجی، ساختمانی و غذایی است که برخی از این واحدها( مانند نورد آلومینیم، ماشین سازی، کمباین سازی و کارخانه واگن پارس ) از صنایع اساسی کشور به شمار می روند[۱۲]برخی از مهمترین مناطق و کارخانه‌های صنعتی استان عبارتند از:

 

:// www.psnco.com

معادن

در استان مرکزی ۱۱۲ معدن محتلف وجود دارد که بیشترین آن مربوط به مصالح ساختمانی است، از مهمترین معادن استان مرکزی می‌توان از: سنگ آهن در شمس آباد اراک، معادن سرب، روی، منگنز، بارتیتین، سنگ تراورتن، گچو سنگ نمکرا می‌توان یاد کرد. در اطراف شهر نیمورمحلات معادن تراورتنبسیار زیاد است

میدان باغ ملی در شب

اراک دارای یک فرودگاه بین المللی می‌باشد اما تاکنون این فرودگاه تنها ویژه پروازهای داخلی و هواپیماهای متوسط و ترابری و نظامی بوده‌است و امکان نشستن هواپیماهای پهن پیکر را ندارد.[۱۸][۱۹]

راه آهن

اراک از دیرباز در مسیر راه آهن سراسری شمال به جنوب ایران قرار گرفته ‌است و راه آهن نقش مهمی را در ایجاد شهر اراک داشته‌است.این اداره سرپرستی بیست ایستگاه و خط راه آهن را که از ایستگاه محمدیه تا دورود به طول ۳۶۰ کیلومتر در سه استان مرکزی، قمو لرستانقرار گرفته است را بر عهده دارد.

راه آهن اراک-ملایر به طول 90 کیلومتر و هزینه اعتباری بالغ بر یک هزار و 250 میلیارد ریال در مهر سال 1390 افتتاح شده است که بخشی از پروژه راه آهن غرب کشور به شمار می رود.

پروژه راه آهن غرب کشور از اراک شروع شده است و شهرهای نهاوندو ملایراز استان همدانرا به شبکه ریلی متصل می‌کند. ادامه این مسیر ریلی در استان کرمانشاهاز شهرهای صحنه، کرمانشاهو اسلام آباد غربعبور کرده و در مرز خسروی به کشور عراقوصل می شود.[۲۰][۲۱][۲۲]

پایانه مسافربری

اراک دارای سه پایانه به سراسر کشور و استان مرکزی می‌باشد. مرکزی:که در مجاورت هتل 5 ستاره امیرکبیر است. شمال(فراهان):که واقع در شمال شهر اراک و در مجاورت میدان فراهان است. جنوب(غدیر):که واقع در جنوب شهر اراک و در مجاورت میدان انقلاب است.[۲۳]

جاذبه‌های تفریحی

شهربازی لاله

شهربازی و پارک لاله یکی از جاذبه‌های اراک است. این شهربازی که در سال ۶۹با سرمایه بخش خصوصی افتتاح گردید دارای سه لونا پارک، رستوران و سایر خدمات تفریحی و رفاهی است. این مکان در ساعت‌های اوج شلوغی پذیرای تا ۲۰ هزار نفر بازدید کننده‌است.[۲۷]

مجموعه طوفان

این مجموعه بزرگترین شهربازی سرپوشیده خاورمیانه در کیلومتر هفت بزرگراه امام خمینی اراک است که در حال ساخت و تکمیل شدن است. این شهربازی در زمینی به مساحت ۱۱۰ هزار متر مربع و زیر بنای ۲۲۰۰۰ متر و در دو فاز دارای بخشهایی مانند پیست کارتینگ، رستوران، سوئیت اقامتی، استخر، هتل، سینما و غیره خواهد بود.[۲۸][۲۹]

پارک‌ها

 

منطقه گردو در زمستان

  • پارک امیر کیبر - پارک لاله-پارک الغدیر-پارک شقایق-پارک کلاله-پارک آزادی-پارک جنگلی شهید باهنر-پارک دانشجو-بوستان بهاران-پارک پائیزان-بوستان دانش آموز-پارک ماشین سازی-پارک پونه-بوستان رنگین کمان-بوستان سوم خردادبوستان بارا-بوستان ولایت-پارک شهدای گمنام-ارک ایرالکو-پارک شهر-پارک ملت-پارک جنگلی شهید رجایی-پارک جنت-پارک گلبرگ

جای‌های فرهنگی

سینما

بزرگترین سینمای کشور با نام سینما استقلال در شهر اراک قرار دارد. این سینما که ظرفیت مناسب آن به بیش از 900 صندلی می رسد، پس از هشت سال تعطیلی، به مرکز فرهنگی، هنری و سینمایی تبدیل شده است.[۳۰][۳۱]علاوه بر سینما استقلال، این شهر دارای 3 سینمای دیگر است که از بین آنها 2 سینمای «فرهنگ» و «عصرجدید» فعال هستند و سینمای شهرصنعتی تعطیل شده است. سینما فرهنگ یکی از سه سینمای فعال اراک قدمتی بیش از ۵۰ سال دارد.[۳۲]

صدا و سیما

صدا و سیمای مرکز اراک در سال ۱۳۶۲ به عنوان یک دفتر خبری آغاز کرد. در آبان ماه سال ۱۳۶۵ فعالیت رسمی مرکز با نصب و بهره برداری از یک فرستنده یک کیلو وات رادیویی با پخش برنامه‌های خبری توسط واحد اطلاعات و اخبار آغاز شد. در سال ۱۳۷۹ با بهره برداری از شبکه صدای استان مرکزی با سه استودیوی تولید و پخش روزانه ۱۸ ساعت برنامه تهیه و پخش می‌شود که این برنامه‌ها با یک فرستنده یکصد کیلو وات در تمام مناطق استان مرکزی و قسمتی از استانها هم جوار قابل دریافت است. در سال ۱۳۸۲ شبکه استانی سیما (شبکه آفتاب) به عنوان بیستمین شبکه استانی ایران شروع به کار کرد. این شبکه هم اکنون روزانه 15ساعت برنامه پخش می‌کند.[۳۳]

نشریه‌ها

در اراک و استان مرکزی دو روزنامه، ۱۱ هفته نامه و ۷ ماه‌نامه منتشر می‌شود. روزنامه‌های مانند روزنامه سرچشمه، روزنامه نوید، هفته‌نامه‌های عطر یاس [۳۴]شهاب، لاله سرخ، آوای خمین، راوی،

شمس استان مرکزی، صبح خمین، نامه امیر، مجنون، آرمان جوان، چشم براه، گل یاس، مدینه گفتگو، دو هفته نامه یاقوت سرخ ساوه و ماهنامه‌هایی چون گلهای ساوه، عهد جاوید، وهم سبز، آشتیان، بصیرت، راه دانش و صحیفه پاکدلان در استان مرکزی یا اراک منتشر می‌شوند

پیست اسکی شازند

در ۵۵ کیلومتری جنوب غربی اراک و ۱۲۰۰ متر بالاتر از سطح دریا، دامنه های شرقی زاگرس این پیست را در دامن خود جای داده است. این پیست دارای مسیر اسکی به طول ۶۰۰ متر و طول کلی ۵ کیلومتر و دارای سه دستگاه تله سیژ، رستوران، تجهیزات برفروبی و ساختمان اداری است.[۴۴]

صنایع دستی

قالیدر اراک به گفته سیسیل ادوارز زمانی از اهمیت و اعتبار و فراوانی برخوردار بود و رقیب قالی کرمان بود از انواع قالی مشهور اراک می توان به قالی ساروق اراک اشاره نمود که از لحاظ استحکام و نقشه های منحصر به فرد و نوع خامه(پشم) استفاده شده، شهرت جهانی دارد. از دیگر صنایع دستی اراک می‌توان به گیوه دوز اشاره کرد

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:21 | نظر بدهید

استان مرکزی : آشتیان ...


آشتیان

 آشتیان یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران است آشتیان از شهرهای تاریخی ایران است چنان که نام این شهر که در واقع تغییر یافته آتشدان است در زمان زرتشتیان و ایران باستان نامگذاری شده‌است. این شهر در موقعیت جفرافیایی به طول ۳۴ و عرض ۳۳ قرار دارد. جمعیت‌شناسی جمعیت این شهر در سال ۱۳۷۵، ۸۰۰۰ نفر گزارش شد. اما اکنون جمعیت آن گسترش یافته‌است. عمده دلیل این افزایش جمعیت سیر جمعیت دانشجویان از سرتاسر کشور به دانشگاه آزاد این شهر است. آب وهوای آشتیان در زمستان‌ها سرد وخشک ودر تابسان‌ها معتدل و مطبوع است. از محصولات کشاورزی این منطقه میتوان به گردو، بادام، انگور، توت، سیب، گندم و.... اشاره کرد.محصولی که به سبب آن آشتیان معروف شده‌است صابون سنتی این شهر است که کماکان به همان نحو تولید میگردد. محلات معروف این شهر عبارتند از: صادق بیک، مازری، باغچه حلاری، اقازیارت، محنت آباد، بازار، دشت، گلشن، حسن آباد، شهرک سجادیه، شهرک جوادیه، لاقه وکله پشته میباشد. این شهر جزو قدیمی‌ترین شهرهای ایران می‌باشد که از تاریخ کهنی بهره می‌برد و در زمان پیش از اسلام نیز منطقه معمور وآبادی بوده‌است. ولی متاسفانه به دلیل بی توجهی مردم ومسئولین وقت بسیاری از بناهای قدیمی این شهر شامل ۱۵ آتشکده و۷ قلعه آب‌انبارهای قدیمی سردرهای منقش و زیبا حمامی معروف به حمام آقا در طول سالیان مختلف ویران شدند تا تنها از آن همه تاریخ فقط نامی در کتابها موجود باشد. اهالی شهر آشتیان فارسی‌زبان می باشند اما گویش آشتیانی که از گروه زبان‌های ایران مرکزی است تا چند دهه پیش متداول بوده و امروزه به ندرت توسط کهنسالان به‌کار می‌رود.[۲] نام شهر آشتیان در آغاز ابرشتگان و بعد ابرشتجان نام داشته. همین نام بعدها به صورت آشتیان درآمده‌است.[۳] نام ناحیه‌ای که آشتیان در آن قرار دارد در قدیم وَرَه (وَرَّه) بوده‌است.[۴] جغرافیا شهر آشتیان در منطقه‌ای سردسیر در حاشیه کوههای تفرش و مشرف به ارتفاعات زاگرس از طرف غرب واقع گشته و به همین خاطر دارای آب و هوای نسبتاً سرد و کوهستانی در زمستان است و در تابستان ییلاق خوبی برای گردشگران است. یکی از روستاهای آن به نام آهو بوده که ییلاق آشتیان می‌باشد. آب آشامیدنی شهرستان آشتیان سالهای زیادی از مسائل مهم و بغرنج شهرستان آشتیان به حساب می‌آمد که در سالهای اخیر برطرف شد. علت عمده این مشکل ارتفاع زیاد آشتیان از سطح دریا(۲۱۲۰ متر) وپایین بودن سفره‌های آب زیر زمینی می‌باشد کهباعث دسترسی مشکل به این منابع آب میباشد سرشناسان میرزا محسن آشتیانی محمدحسن آشتیانی، از روحانیون بزرگ شیعه میرزا حسن آشتیانی، از علمای موثر در تحریم تنباکو عباس اقبال آشتیانی، مورخ، ادیب و نویسندهٔ معاصر ایرانی عبدالعظیم قریب گرکانی، ادیب معاصر ایرانی و بنیان‌گذار دستور زبان فارسی نوین محمد قریب، از اولین پزشکان متخصص طب اطفال در ایران و بنیان‏گذار طب نوین اطفال در ایران عبدالکریم قریب گرکانی، پدر علم زمین‌شناسیایران سعید کاظمی آشتیانی، رئیس پژوهشکده رویان میرزا مهدی آشتیانی، عارف و روحانی شیعه(فیلسوف شرق) پروین اعتصامی، شاعر معاصر ایرانی فرزند یوسف اعتصام الملک محمد مصدق نخست وزیر نامدار ایران فرزند میرزا هدایت‌الله آشتیانی وزیر دفتر ابوالحسن اعتصامی، نقاش، معمار، خطاط، و نویسنده یوسف اعتصامی، نویسنده، ناشر، و مترجم میرزا احمد آشتیانی، فقیه و فیلسوف سید جلال‌الدین آشتیانی، فیلسوف، عارف و نوازندهٔ صاحب‏سبک دوتار احمد قوام نخست وزیر دوره پهلوی مکانهای گردشگری آشتیان دارای دانشگاهی بزرگ و تازه تأسیس(۱۳۶۸) است که آرامگاه پدر علم زمین‌شناسی ایران دکتر عبدالکریم قریب گرکانیدر ورودی دانشگاه جای گرفته‌است. چنانچه در سالگرد فوت دکتر قریب، تعداد زیادی از دانشجویان و اساتید زمین شناسی کشور جهت مراسم یاد بود به آشتیان سفر می کنند همچنین از جمله مکانهای گردشگری که افراد زیادی از شهرهای اطراف نظیر قم، تفرش، فراهان...جهت زیارت و گردش می آیند زیازتگاه و مرقد مطهر امام زاده بی بی فاطمه صغری است که در روستای سیاوشان در نزدیکی آشتیان قرار دارد. موزه و خانه پدری دکتر مصدق نخست وزیر نامدار دوره پهلوی بازار سنتی و قدیمی آشتیان آستانه   عکسی از امامزاده سهل بن علی آستانه توسط عکاس ناصرالدین شاه گرفته شده‌است، در سفر شاه به آستانه در سال ۱۳۰۹ (قمری) (۱۲۶۷ یا ۱۲۶۸ خورشیدی). این به احتمال زیاد قدیمی‌ترین عکس از آستانه‌است و در حال حاضر در «میراث فرهنگی استان مرکزی» نگهداری می‌شود. آستانه شهری است در بخش مرکزیشهرستان شازند در استان مرکزی ایران.[۱] در ۷ کیلومتری این شهر یک پیست اسکی واقع شده‌است.[۱] تاریخچه این شهر در قدیم کرج نام داشت. از مهم‌ترین اماکن مذهبی این شهر از قدیم امامزاده سهل بن علی بوده‌است. شاه اسماعیل صفوی بیش از ۵۰۰ سال پیش دستور داد تا این آرامگاه (آستانه) را تعمیر کنند و پس از آن کرج را آستانه نامیدند.[۲] پرندک پَرَندَک از شهرهای استان مرکزی ایران است. این شهر در بخش مرکزی شهرستان زرندیه در مسیر آزادراه تهران-ساوهو راه‌آهن تهران-جنوبقرار گرفته است.[۱] جمعیت این شهر در سال ۱۳۸۵، برابر با ۶٫۱۸۸ نفر بوده است [۲]. رودخانه شوراز نزدیکی جنوب این شهر می‌گذرد و در اطراف آن ناحیه صنعتی پرندک قرار دارد.[۱]شهرک صنعتی پرندک بیش از ۱۲۰ واحد صنعتی دارد.[۳] نام ایستگاه راه‌آهن پرندک، در قدیم رحیم‌آباد بود که این نام به تصویب فرهنگستان به خاطر نزدیکی به روستای پرندک، به نام ایستگاه پرندک نامیده شد.[۴]لغتنامه دهخدا واژه پرندک را «پشته و کوه کوچک در میان دشت» معنی می‌کند. تفرش تَفرِش یکی از شهرهای استان مرکزی در ایران و مرکز شهرستان تفرش است. در دوران کهن استان مرکزی عراق نام داشت در زمان حمله اعراب و تسلط آنان بر ایران این استان پهناور را عراق عجم می‌خواندند نظامی شاعر نامدار ایران در وصف استان عراق ابیات زیادی سروده‌است. در دوران بعد از قاجار عراق به اراک تغییر نام پیدا کرده‌است. تفرش در شمال شرقی اراک واقع و در بین رشته کوههایی محصور است و اب و هوایی بسیار مطبوع دارد. شهر تفرش، مرکز شهرستان. در ارتفاع حدود ۸۷۸، ۱ متری، در ۸۵ کیلومتری شمال شرقی شهر اراک و در مسیر جادة اراک ـ آشتیان قرار دارد. کوه‏های قشلاق و گندم کوه از شمال و منار و نقره کمر از جنوب شرقی شهر را محصور می‏کنند؛ به این دلیل گاهی از تفرش با نام «چال تفرش» نیز یاد می‏شود. این شهر حدوداً در ۲۲۰ کیلومتری تهران و ۸۵ کیلومتری شمال شرقیاراک و در مسیر جادهٔاراک-آشتیان قرار دارد[۲]. دیرینگی این شهر به پیش از اسلام می‌رسد و اغلب نام نخستین آن را «گبرش» می‏دانند که از «گبر» به معنی زرتشتی می‌آید. در دوران بعد از ورود اسلام و حاکمیت اعراب و زبان عربی بر ایران تفرش، طبرس نیز گفته شده‌است. روستاهای پیشین فَم و تَرخوران محله‌های اصلی شهر تفرش را تشکیل می‌دهند. دیگر روستاها که اکنون محله‌های این شهر هستند عبارت‌اند از: دادمرز، کهک، کوکان، دینجرد، طاد، آلویجان، قلعه محی الدین، طراران (بالا و پایین)، معین‌آباد، زاغَر و کوهین[۳]. میدان‌های اصلی شهر عبارتند از میدان فم (باغ ملی)، میدان آزادی، میدان مطهری و میدان شهرک. آرامگاه پرفسور محمود حسابی، بقعهٔ شاهزاده احمد (روستای کوهین)، و دانشگاه آزاد تفرش (در راه معین‌آباد) و دانشگاه صنعتی امیر کبیر، مسجد شش ناو از نقاط مهم شهر هستند. پیشینه محدوده فعلی تفرش جز متصرفات مادها، هخامنشیانو اشکانیانبوده از دوره ساسانیانقبور حوض گونه زرتشتیانو بعض قلاع به یادمانده‌است و بعد از آن در زمان طاهریانو صفاریانو سامانیانو آل بویهو غزنویاننیز با وجود عدم وجود آثار، جزو متصرفات آن به شمار می‌رفته در دورهٔساسانیانجزئی از حصهٔقبادبوده‏است. در دورهٔ خلافتعمرو همزمان با فتح اصفهان، کاشانو قمشهر تفرش نیز گشوده می‏شود. اما تا سالیان بعد، عدهٔزرتشتیاندر تفرش بسیار بوده‏اند. در دوره سلجوقیاننام تفرش به صورت طبرس رواج پیدا کرده وبرخی از بزرگان و علما خود رابه آن منسوب و مقلب نموده‌اند به طور مثال کنیه طبرسی ویژه رجال شیعه بوده و مورد اصلی آن نیز کتب امامیهاست و این انتساب با این که از عدد انگشتان دست تجاوز نمی‌کند، مشخص کننده نفوذ امامیهدر تفرش و رواج آن از دیرباز است. پس از رحلت حضرت معصومهدر قمو تبدیل شدن قمبه یکی از مراکز مهم شیعه، تشیعبه تفرش راه می‏یابد. چنان‏که حمدالله مستوفیدر سدهٔ هشتم، آن را شهری شیعه‏نشین معرفی می‏کند[۲]. در دوره خوارزمشاهتفرش دهستان در محدوده اقلیم عراق عجم (اراک)بوده‌است و در فاصله سال‌های ۷۴۰-۸۳۸ در حدود متصرفات آل جلایرمحسوب می‌شده‌است. از مغولانو تیموریانهیچ اثری در تفرش دیده نمی‌شود در اوایل دورهٔصفویهتفرش از شکارگاه‏های سلطنتی شاهان صفویشمرده می‏شده‏است. در زمان حکومت شاه عباس اولعده‏ای از سادات تفرشبه دربار صفویراه‏یافتند. این شاخه از سادات که به سبب در دست داشتن مهر حضرت سجادمعروف به میر مُهرداربودند، تا اواخر دورهٔصفویو تا زمان شاه سلطان حسینمنصب مُهرداری شاهان صفویرا حفظ کردند. تفرش در روزگار صفویهبویژه پادشاهی شاه عباس بزرگرو به آبادانی نهاده‌است ومردم تفرش با انجام خدمات برجسته در دستگاههای حکومت صفوی نفوذ نمود تفرش در ایام سلطنت افشاریانتا سال ۱۲۱۸ جزو متصرفات ایشان بوده‌است تختگاه زندیانشیرازو خاک تفرش در آن روزگار جزء متصرفات آنان بوده‌است. و در این زمان مکتب خانه‌های متعددی در تفرش تاسیس شده که نوجوانان در آن ه به فرا گرفتن مقدمات فارسی و تعلم قرا، می‌پرداخته‌اند در دوران قاجاریهاست که مردانی از تفرش در کار سیاست مملکت وارد می‌شوند و در راه خدمت به ایران حتی از بذل جان خود نیز دریغ نمی‌ورزند باز در همین دوره‌است کهبه سبب توجه پادشاهان قاجاربه منطقه روحانیان و علمای مذهب عده‌ای از ساداتبنی فاطمهتفرش در دستگاه حکومت رشد کرده تا جایی که به مناصب بزرگ گمارده می‌شوند و یکی از ویژگی‌های دوره قاجاریه گسترش مکتب خانه‌ها و تکثیر و فراوانی میرزاها در تفرش آشتیانو فراهاناست ولی روی هم رفته جامعه تفرش در دوره قاجاریه دهقانی ولی غیر متحجر بوده‌است. در دورهٔ قاجاریه تعداد زیادی از اهالی تفرش به سبب سواد و خوش‏خطی به مشاغل دیوانی و منشی‏گری گمارده شدند. ابن مقفعبنای آن را به «طبرش بن همدان» نسبت داده‌است (قمی، ص ۷۸ـ ۷۹). ظاهراً در دورة ساسانیانجزو حصة قباد، که آن را «خورة قباد» می‌گفتند، بوده است؛ چنانکه حسن بن محمد قمیدر تاریخ قم (ص ۹۱) به تپه‌ای در قممشرف بر تفرش به نام «تلّمآستر»، که یکی از سیزده تفریحگاه «مملکت قباد» بوده، اشاره کرده‌است. ظاهراً در دورة خلافتعمربن خطاب (۱۳ـ۲۳) هم زمان با فتح قمو اصفهانو کاشان، تفرش نیز فتح شد (رجوع کنید به بلاذری، ص ۳۰۵ـ۳۰۶). در قرن دوم تفرش یکی از رستاقهایقمبود (رجوع کنید به قمی، ص ۲۶۳). در زمان هارون الرشید (۱۷۰ـ۱۹۳) سلمة بن سلمه همدانیرستاقتفرش و مزارع آن را به مهاجران عرب اشعریواگذار کرد (همان، ص ۲۶۳). در قرن سوم، یعقوبی (همانجا) نیز تفرش را یکی از رستاقهای قمضبط کرده‌است. پس از رحلت حضرت معصومهدر ۲۰۱، قمبه یکی از مراکز مهم شیعهتبدیل شد و مذهب شیعهاز آنجا به ناحیة تفرش راه یافت. به نوشتة راوندی (ص ۳۹۵)، تفرش و آوه (آبه) و قمو کاشاندر دوران وی، قرن ششم، از مکانهای رافضیانبوده‌است. در قرن هشتم، حمداللّه مستوفی (ص ۶۸) آن را ولایتی با سیزده دیه، هوای معتدل، غله، میوه و شش هزار دینار حقوق دیوانی خوانده و اهالی تفرش را شیعه و فم و طرخوران را از روستاهای بزرگ آن ذکر کرده‌است. از این دوره دستِکم تا قرن دهم مطلب چندانی در بارة تفرش دیده نشده‌است. ظاهراً تفرش در دورة صفوی (ح ۹۰۶ـ ۱۱۳۵) و حتی پس از آن برای شکار موقعیت مطلوبی داشته و از شکارگاههای شاه اسماعیل اول (حک:۹۰۵ـ۹۳۰) محسوب می‌شده‌است (جهانگشای خاقان، ص ۴۱۲). در دورة صفوی، بویژه در زمان حکومت شاه عباس اول (۹۹۶ـ ۱۰۳۸)، تفرش آباد شد و بزرگان آن توانستند به دربار راه یابند (سیفی فمی تفرشی، ص ۱۲۱؛ نیز رجوع کنید به اسکندر منشی، ج ۲، ص ۷۵۶). در اوایل قرن یازدهم، امین احمد رازی(ج ۲، ص ۴۹۰) تفرش را ولایتی در اقلیم چهارم، با آب و هوای معتدل و میوه‌های خوب وصف کرده و نوشته که آب آنجا از چشمه و کاریز تأمین می‌شود (همان، ج ۲، ص ۴۹۱). وی در بارة غار گاوخور نیز سخن گفته‌است. میرزا یحیی سرخوش (ص ۱۰ـ۱۱)در دورة ناصرالدین شاه قاجار (۱۲۶۴ـ۱۳۱۳) تفرش را ییلاق ممتاز عراق (اراک) خوانده و گفته‌است که خشکبار آن به خارج از کشور صادر می‌شود. وی (ص ۱۲) اهالی آنجارا خوش سیما و صاحب ذوق و هنر و دانش وصف کرده‌است. اعتمادالسلطنه (ج ۱، ص ۷۵۶) نیز در همین دوره، به شکارگاه خوبی در حوالی تفرش که در آن ارغالی (قوچ کوهی) و کبک بسیار بوده و نیز به قلعه‌ای در آبادی خرازانو قناتی قدیمی در طرخورانبه نام خرزنویهو امامزاده‌ای به نام احمدبن موسی علیه السلام اشاره کرده‌است. وجه تسمیه برخی نام شهر تفرش را، به سبب آنکه در سده‌های قبل از اسلام و حتی پس از آن زردشتیان گبردر آن سکونت داشتند، «گَبْرِش» به معنای «جایگاه آتش» می‌دانند [۲]. و برخی نیز گفته‌اند که نام آن از نام بانی تفرش، طبرش بن همدانیا به گفتة بعضی آرش کمانگیرگرفته شده‌است [۲].(نوبان، ص ۱۴۷؛ قمی، ص ۷۸ـ۷۹). نام تفرش در منابع به صورتهای طیرس، طَبْرَش، طبرس، تبرس، طبرتو، تپرش، تبرش و طفرش آمده‌است (یعقوبی، ص ۲۷۴؛ قمی، ص ۷۸؛ جوینی، ج ۲، ص ۱۹۱؛ دهگان و هدائی، ج ۱، ص ۱۴۵؛ وصاف الحضره، ص ۱۰۶؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۳). نام تفرش در منابع به شکل‏های تپرش، تبرش، تبرس، طبرس و طفرش آمده‏است[۲]. نام‏داران تفرش در گذشته شامل سرزمینی وسیعی که شامل فمو طرخوران، آشتیانو فراهانوحدود ۸۰۰ روستای کوچک و بزرگ می‌شد. با افزایش جمعیت و بزرگ شدن شهرها و تقسیمات جدید کشوری این شهرستان تجزیه و شهرهای آشتیان و فراهان از تفرش جدا و مستقل شدند. ولی از جهت رفت و آمد در فاصله زمانی بسیار کمی نسبت به تفرش قرار دارند؛ بنابراین بسیاری از بزرگان و نامداران که تفرشی خوانده می‌شوند مربوط به این شهرستانها می‌باشند. به نقل از اسناد و مدارک موجود و دست‌نوشته‌ها و میراث به‌جامانده، تفرش خاستگاه اندیشمندان،   کاتبان و بزرگان بسیاری بوده‌است. تفرش به داشتن میرزاهاو افراد باسواد معروف بوده و هنر خوش‌نویسی و منشی‌گری در آن رواج زیادی داشته‌است. در دورهٔقاجارخط و سیاق‌نویسیرا منحصر مردم این ولایت دانسته‌اند که میرزاو منشیبه سراسر ایران به‌ویژه تهرانو تبریزگسیل می‌داشتند.[۴] نظامی گنجویرا به استناد اشعارش متولد روستای تادر تفرش می‏دانند. نظامی خود می‏سراید: زمانیست در خاک گنجه گمم / ولی از قهستان شهر قمم**** به تفرش دهی هست تانامِ او/ نـــظامــی از آنـــجا شــده نامجو شیخ بهایینیز در اشعار خود به‏این انتساب اشاره و شهادت می‌دهد: ز اهل تفرش است آن گوهر پاک|ولی در گنجه چون گنج است در خاک
لطفعلی آذر بیگدلینیز درمقدمه یوسف وزلیخای خود گفته‌است: دگرسرودیار قم نظامی کزو ملک سخن دارد تمامی ** زخاک تفرش است آن گوهر پاک ولی در گنجه مدفونست در خاک دیگر نامداران: ·         قادر عبدالله، حسین سجادی قائم‌مقامی فراهانی با نام نویسندگی قادر عبدالله یکی از نویسنگان ایرانی است که از سال ۱۹۸۸ میلادی به کشور هلند مهاجرت کرده و پس از آموختن زبان هلندی در مدتی کوتاه، یکی از نویسندگان سرشناس هلند شده‌است. او یکی از نواده‌های «میرزا ابوالقاسم قائم‌مقام فراهانی» است. ·         نبوی تفرشی ·         نظامیشاعرو داستان‌سرایپارسی‌گوی سدهٔ ششخورشیدی ·           ·         شیخ طبرسی، فقیهو مفسر قرآنسدهٔ پنج و ششخورشیدی ·         میرعلام تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرشرعیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         امیر فیض الله عبدالقاهر حسینی تفرشیعالم برجسته وجلیل القدرعقلیات مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه از شاگردان مقدس اردبیلی ·         اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیمعروف به دبیر، استاد بی نظیر تاریخ و صاحب کتاب نُخَبتُه التواریخ ·         سیدالوزراء میرزا عیسی، وزیر عباس میرزا ·         قائم‌مقام فراهانی، خطاط، نویسندهو صدراعظمایراندر دورهٔمحمد شاه ·         امیر کبیر، صدراعظمناصرالدین شاه قاجار ·         میرزا مهدی بدایع نگار، دولتمرد و ادیب دورة قاجار؛ ·         علی منصور، سیاست‌مدارو دو دوره نخست وزیرایران ·         عبدالحسین هژیر، سیاست‌مدارو نخست وزیرایراناز خرداد۱۳۲۷تا آبان۱۳۲۷ ·         آقاعلی‌اکبر خان فراهانی، معروف به جناب میرزا، از نوازندگان برجستهٔ دربارناصرالدین شاهو استاد نواختن تار ·         آقا غلامحسین، نوازندهٔتار ·         آقا حسینقلی، نوازندهٔتار ·         میرزا عبدالله فراهانی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         احمد عبادی، نوازندهٔتار ·         علی اکبر شهنازی، ردیفدانو نوازندهٔتار ·         عبدالله دوامی، موسیقی‏دانو استاد تصنیف ·         حسینعلی نکیسا، و ردیفدانخوانندهٔ عصرقاجارو پهلوی ·         مؤذن تفرشی ·         ابوالقاسم سحاب ·         محمود حسابی، فیزیکدانو بنیان‏گذار دانش فیزیک نوین در ایران ·         عباس سحاب، جغرافی‏دانو کارتوگراف، بنیان‏گذار دانش نقشه‌نگاری نوین در ایران ·         احمد پارسا، بنیان‏گذار دانش گیاه‌شناسیدر ایران ·         ابوالقاسم بهرامی، بنیان‏گذار دانش میکروب‌شناسیدر ایران ·         علیرضا افضلی‌پور، بنیان‏گذار دانشگاه شهید باهنر کرمان ·         فروغ فرخزاد، شاعرمعاصر ·         پوران فرخزاد، نویسنده، مترجم، منتقد ادبی، روزنامه‌نگارو پژوهشگر ·         غلامحسین ابتهاج، سیاست‏مدارو نمایندهٔمجلس شورای ملی ·         ابوالحسن ابتهاج، مدیر عامل سازمان برنامهو بانک ملی ایراندر دههٔ بیست و سیخورشیدی ·         ژاله قائم‌مقامی، شاعر، مادر حسین پژمان بختیاری ·         میرزا مهدی بدایع‌نگار، دولت‏مرد و ادیبدورهٔ قاجاریه ·         مظاهر مصفا، استاد دانشگاه، شاعرو مصحح نسخ خطی ·           ·         محمد قریب، پدر طب اطفال ایران ·         آیت الله سید محمود میرسپاسینماینده آیت الله سید محمد گلپایگانی مرجع تقلید، در تفرش. آثار تاریخی مقبره میرعلام تفرشیو اسماعیل خان لشکر نویس تفرشیدرقبرستان قدیمی بنام سماق بنه درمحله استادیوم مربوط به قرن یازدهم هجری واواخر دوران صفویه بقعهٔ ابوالعلی مهدی بن محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ ایلخانی) بقعهٔ امام‏زاده محمد از نوادگان جعفر صادق (دورهٔ خوارزمشاهیان) مسجدجامع ششناو (دورهٔ سلجوقی)که یکی از قدیمترین مساجد تفرش است و مقصوره و شبستان و ایوان و صحن دارد و به سبب داشتن کاریزی قدیمی در صحن مسجد، که آب آن از طریق شش ناودان توزیع می‌شده، ششناو خوانده شده‌است. مقصورة ششناو، گنبدی به شکل کلاهخود متعلق به دورة سلجوقی دارد. به روایتی این مقصوره بر روی قبر محمد محدّث، از صحابة امام حسن عسکری علیه السلام، ساخته شده‌است. در سمت شمالی مقصوره، ایوانی متعلق به دورة صفوی دیده می‌شود (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۹۲ـ ۹۵، ۱۰۰، تصاویر بین ص ۱۲۰ـ۱۲۱، ۲۰۰). بقعهٔ شاهزاده احمدو بقعهٔ امام‏زاده قاسم (دورهٔ صفویه)   مسجدجامع فَمدر مرکز شهر تفرش   بقعهٔ آقامؤمن تفرشی (داعی انجدانی)، حکیم و عارف و شاعر سدهٔ یازدهم و دوازدهم تکیهٔ زاغرم (دورهٔ قاجار) ویرانه‌های برج آقابیک در بازرجان قلعة مراد سلطان متعلق به دورة زندیه در بازرجان بقایای قبرهای قدیمی با سنگ قبرهای سفالی در آبادی کبوران (فرهنگ جغرافیائی آبادیها، ج ۴۸، ص ۴۲، ۱۳۹؛ سیفی فمی تفرشی، ص ۱۵) آب انبار بلور (دورهٔ قاجار) خانهٔ میرفخرایی (دورهٔ قاجار) خانهٔ ضیایی (دورهٔ قاجار) خانه و محل تولد محمود حسابی[۵] قلعه باغکه (دوره قاجار)   از دوران پیش از اسلام نیز یادگارهایی در منطقهٔ تفرش به جا مانده‌است، از جمله: از قلعه‌های گبری، سنگ‏نگاره‌هایی در مناطقی از نقاط بیابانی تفرش و گورهای نشسته بر فراز روستای کبوران (گبران). از دیگر بناهای باستانی تفرش، آتشکده‏ای است که بر فراز روستای کبوران جای گرفته و به چهار طاقی معروف است صنایع دستی محصولات تزیینی وهنری ساخته شده از مس، مهم‌ترین فعالیتهای صنایع دستی است که یکی از سوغات اصلی تفرش را تشکیل می‌دهد. فرآورده‌ها و فعالیتهای دیگر مردم، قالی‌بافی، گیوه‌دوزی، صنایع دستی مسی، خشکبار، زنبورداری، دامداری و مرغداری است

+نوشته شده توسط نفیسه در سه شنبه سی و یکم مرداد 1391 و ساعت 23:19 | نظر بدهید

استان مرکزی : توره , خمین , خنداب , داود آباد , دلیجان ...

توره

 شهری است در بخش زالیانشهرستان شازند استان مرکزی ایران.

این شهر در بزرگ‌راه اراک به کرمانشاه پس از رودخانهٔ شراء قرار گرفته‌است

. کوه آلاداغ (۳۲۱۰متر) نیز در باختر این شهر قرار گرفته‌است.[۱]

از آن‌جا که کاروانسرای قدیمی این شهر در مسیر کاروانرو قدیم، به «توی راه» شهرت داشته نام این شهر را برگفته از همین لقب می‌دانند.

شهرداران توره از آغاز تأسیس تا کنون احمد الیاسی، مرتضی میرزاجانی، علی حیدری و محرم قربانی هستند.

گردشگاه‌ها

تفرجگاه و پارک سراب پنجعلی از نقاط دیدنی این شهر است. غار صادق‌علینیز در رشته‌کوه غازکدر نزدیکی توره (پشت پلیس راه توره) و در جنوب غربی اراک واقع شده‌است.[۱]

از اماکن زیارتی این شهر میتوان به قدمگاه نوادگاه علی بن ابیطالب نام برد. در جوار مزار شهدای توره

خمین

خُمِیْن یکی از شهرهای استان مرکزیاست که در جنوبی‌ترین قسمت این استان و در همسایگی شهرهای اراک، محلات، گلپایگان، الیگودرزو ازناواقع شده‌است.

این شهر زادگاه روح‌الله موسوی خمینی، رهبر انقلاب سال ۱۳۵۷ایران است.

ریشهٔ نام

خُمین را برخی عربی‌شده هُمایون می‌دانند. بر پایهٔاسطوره‌های ایرانیاین شهر به دست همای دختر بهمنساخته شد

خنداب

ُنداب شهری است در شهرستان خنداباستان مرکزی ایران.[۱]

جمعیت شهر خنداب طبق آمار گیری جامع سال ۱۳۸۵ بالغ بر ۶۹۸۲ نفر بوده‌است.[۲]

این بخش در سال ۱۳۸۶ به شهرستان ارتقا یافت وهم اکنون یازدهمین شهرستان استان مرکزی به حساب می‌آید.[نیازمند منبع]شغل اصلی ساکنان این منطقه کشاورزی وباغداری می‌باشد کارخانه

تولید آب سنگین خنداب در ۵ کیلومتری این شهرستان واقع شده‌است. در گذشته ای نچندان دور یک رود خانه به نام قره چای از میان این شهر عبور می کرده که به دلیل استفاده های بیش از حد روستاییان و آب سنگین، سطح آب زیر زمینی کاهش یافته و به یک رود خانه فصلی تبدیل شده است .

خنداب از سه محله تشکیل شده‌است خنداب، قلعه خنداب و حصار خنداب که اکثراً به زبان ترکی تکلم می‌کنند منطقه شراء که وجه تسمیه آن به معنی شاه راه وچراء به معنی چراگاه وچهار راه می باشد که در گذشته جاده‌ای از شرق به غرب این بخش وجود داشته که جاده عراق و کربلا

بوده‌است.[۳]

مهمترین محصول این منطقه انگور می باشد که به صورت کشمش فراوری شده و به کشور های دیگر صادر می شود.باغات سیب وهلواز دیگر محصولات این منطقه است . همچنین لوبیا، گندمو یونجه کشت می شود.

این ناحیه در منطقه کوهستانی قرار گرفته و دارای زمستان‌های سرد و تابستانهای معتدل است. نام‌های قبلی آن خندق، خندان، خون‌آب بوده‌است که بعداً تبدیل به خنداب شده‌است. علت نامگذاری خنداب را این دانسته‌اند که در روستا خندق می‌کندند که مانع نفوذ دشمنان شود و بعد به نام خندان معروف می‌شود.بر اساس روایت‌های عامیانه که در زمان های قدیم یک امام زاده ای در آنجا زندگی می کرده است که به دست یک شخص کشته شده و خون این امام زاده در آب رود خانه می ریزد به همین دلیل آن شهر را به نام خون در آب نام نهادن که بعد از گذشت زمان آن را خنداب نهادند. تنها ترمینال مسافربری این شهر به میریت احمدرضا قاسمی در خیابان امام خمینی این شهر واقع است

داودآباد

 در بخش مرکزی شهرستان اراک در استان مرکزی ایران شهری است.

داودآباد در ۳۲ کیلومتری شمال غربی اراک این شهر دارای جمعیتی حدود 10۰۰۰ نفر است. این شهر در دوره ۸ساله دفاع مقدس مردم ایران با تقدیم ۱۰۰تن شهید و صدها مجروح و جانبازسهم قابل توجهی در دفاع از دین و میهن اسلامی داشته‌است. از جمله شهید غضنفر (ابوالفضل) داودآبادی و حاج حبیب داودآبادی فرماندهان شجاع جبهه‌ها یاد کرد. کنگره ۱۰۰ شهید که خرداد ۸۷ برگزار شد موید این مدعاست

دِلیجان

 دلیجان بر سر راه اصلی تهران به اصفهان قرار دارد و آب و هوای نیمه کویری دارد.

دلیجان یکی از شهرهای استان مرکزی واقع در جاده ارتباطی قم _ اصفهان می‌باشد. جمعیت دلیجان نزدیک به ۴۰ هزار نفر است. در این شهر کوچک تعداد قابل توجهی کارخانجات بزرگ و کوچک تولید عایق‌های رطوبتی حاصل از قیر (ایزوگام) مشغول فعالیت هستند . علاوه بر صنعت ایزوگام، صنایع دیگری نظیر کارخانجات فرش بافی و تولید پودرهای معدنی، کشتارگاههای صنعتی طیور و تعدادی صنایع سبک نیز در اطراف این شهر وجود دارند. به لحاظ وجود صنایع و کارخانجات متعدد، دلیجان یکی از مناطق مهاجر پذیر و کارگرنشین ایران می‌باشد . به علت فعالیت صنایع آلاینده ایزوگام و پودرسازی، دلیجان یکی از شهرهای آلوده استان مرکزی محسوب می‌گردد. مردم بومی دلیجان گویش محلی خاصی (راجی) دارند که ریشه در زبان پهلوی میانه دارد و در سالهای اخیر رو به فراموشی است. تعدادی از جاذبه‌های گردشگری اطراف دلیجان شهر تاریخی نراق و روستای ییلاقی و سرسبز جاسب(دره جاسب)و غار تازه کشف شده و توریستی نخجیر (واقع در جاده دلیجان- نراق) می‌باشد.

رازقان

شهری است در بخش خرقان

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. از جنوب طی جاده‌ای به غرق‌آبادمتصل می‌شود

زاویه

 شهری است در بخش مرکزی

شهرستان زرندیهاستان مرکزی ایران. شهر زاویه شهری کوچک اما با قدمت بسیار بالا که در مرکز ایران یعنی استان مرکزی واقع شده است.این شهر دارای مردمی متدین و مهمانواز است که در هشت سال دفاع مقدس نیز جوانان زیادی را در راه حفظ میهن فدا کرده است. شغل اکثر مردم این شهر در گذشته کشاورزی و دامداری بوده است اما امروزه با وجود شهرک‌های صنعتی در

حوالی این شهر دیگر کشاورزی مثل گذشته در این شهر رونق ندارد. از مشاهیر زاویه میتوان به ناطق المله زرندی اشاره کرد که از مبارزین مشروطه میباشد . از دیگر افراد سرشناس میتوان از آیت الله میرمحمدی نماینده استان مرکزی در مجلس خبرگان نام برد. شهر زاویه در استان مرکزی ، ۴۵ کیلومتری شهر زاویه و تقریبا ۷۰ کیلومتری تهران بزرگ واقع شده است از این رو شهرک صنعتی این شهر مکان مناسبی برای سرمایه گذاری و اشتغال زایی میباشد.شهرک صنعتی بزرگی که کارخانه هایی مثل اتوبوس سازی و آمبولانس سازی در آن فعالیت میکنند

ساوه

میدان سرداران ساوه

ساوه از شهرهای استان مرکزی در کشور ایران است. جمعیت این شهر در سال ۲۰۱۰ برابر با ۱۹۴۵۴۵ نفر است.[۱] ساوه شهری کهن است که نام آن در پارسی میانه ساوگ بوده‌است.[۲] زبان مردم ساوه فارسی است.[۳]

پیشینه تاریخی

ساوه یکی از شهرهای باستانی ایران به شمار می‌رود.[۴] این شهر در دوران گذشته در برخورد کلان‌ترین راههای کاروانی میان ری باستان، همدان، اصفهان، قزوین، زنجان، قم و کاشان قرار داشته و در روزگار پارتیان یکی از خانمانهای مهم میان راهی بوده[۵] و در سدهٔ ۷ (پیش از میلاد) یکی از دژها و خانمان‌های سرزمین ماد به شمار می‌رفته و زیست همگانی در این بخش از ایران از پیشینه و دیرینگی بسیار برخوردار است و از دید زمین‌شناسی از آن دوران سوم و چهارم زمین‌شناسی می‌باشد.[۵] ساوه نخست از توابع میدان بوده و بعد بخشی از ری بزرگ شده و به سبب نزدیکی با میانه‌های نیرومند برخی دودمان و پادشاهان بر ایران گذشته از این که همواره از ارزش ویژه‌ای برخوردار بوده دارائی و چمنزارهای آن نیز از دیرباز جای توجه دودمان‌ها بوده و روی همین پایه فرمانروایان آن اغلب از میان دولتمردان بنام برگزیده شده‌اند بعد از ساسانیان حکومت سامانیان و آل بویه و سپس سلجوقی بر این سرزمین دست داشتند.[۶]

ساوه در جریان حمله مغول در قرن هفتم هجری صدمه و آسیب فراوان دید، مغولان شهر را ویران کردند و ساکنان آن را از دم تیغ گذراندند. کتابخانه‌های بزرگ و موزه‌های ساوه طعمه حریق شد وکتابها و ابزار دانشی کتابخانه و دانشوران نابود شدند.[۴]

حمدالله مستوفی در مورد ساوه اینگونه نوشته :در اول در آن زمین بحریه (دریاچه) بوده و در شب ولادت رسول اکرم آب آن به زمین فرو شد و آن از مشروبات بوده‌است و بر آن زمین شهری

ساختند.بانی آن معلوم نیست و در حمله مغولها باروی آن دچار خرابی شد و خواجه ظهیر الدین علی بن ملک شرف الدین ساوجی آن را عمارت نمود. هوایش به گرمی مایل است و آبش از رودخانه مزدقان و قنوات مشروب می‌شود.[۶]

ساوه از دیر باز محل برخوردهای نظامی ایران بوده در دوره مغول نیز گذرگاه جهانگردان بیگانه شد مارکوپولو ی و نیزی و بسیاری از پیامبران و مبلغان آئینی، بازرگانان، و ایلچیان در گزارشها و نوشته‌های خود از ساوه یاد کرده‌اند. پی آمد حمله مغول کاهش شدید مردم ساوه بوده که کاهش زیاد ماندگاران روستایی و ویران شدن دستگاه‌های آبیاری موجب افت شدید کشاورزی در سرزمین ساوه شد. در دوره صفویه که آئین شیعه آئین رسمی کشور شد منطقه ساوه در دوره یاد شده جزو زمینگاه علی شکر بود در سال ۹۰۸ با چیرگی صفویه بر پادشاه مراد عثمانیهمدان که والی نشین زمینگاه یاد شده بود بدست قزلباشها افتاد. در روزگار صفویه مردم ساوه از تیره‌های گوناگون بودند و زبان و آداب و روسوم آنان نیز طبعا با هم فرق داشت. ولی بیشتر مردم از همان گذشته پارسی

زبان با گویش محلی بودند تا به امروز هم ادامه دارد.

نام ساوه

برای ساوه معانی چندی آورده‌اند:

·         ساوه بر وزن، کاوه نام پهلوانی است ایرانی که در جنگ رستم کشته شده او را ساوه شاه هم می‌گفتند .

·          

·         ساوه تغییریافته واژه سه‌آبه به معنای مکانی با سه رودخانه خوانده شده‌است.

·         ساوه در زبان فارسی به معنای خرده‌طلا است، نام بخش‌هایی مانند زرند، گواه کاربرد این معنی برای منطقه ساوه‌است.

·         نام شهری است نامدار در عراق عجم، گویند دریاچه‌ای در آن جا بود که هر سال یک کسی را در آن غرق می‌کردند تا از سیلاب ایمن می‌بودند و در شب ولادت سرور کاینات آن دریاچه خشک شد.[۷]

·         در زمان ساسانیان زمین به هفت کشور تقسیم می‌شده از این قرار ارزه، ساوه، فردوفش، وروگرست و .. .

·         گروهی نام آن را ماخوذ از واژه اوستایی "سوا" Sava و یا واژه پهلوی "سوکا" Savaka دانسته‌اند.[۶]

آثار تاریخی

 

نمایی از مسجد جامع ساوه

 

نمایی از ضریح و کاشی‌کاری‌های داخلی امامزاده سید اسحاق

نظر به اینکه ساوه یکی از شهرستانهای باستانی ایران زمین است لذا آثار باستانی آن نسبتا زیاد می‌بوده تا اینکه در حمله مغول و بعد به دست سپاهیان تیمور لنگ اکثر آنها منهدم گردید.

  • مسجد جامع ساوه - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • مناره مسجد جامع - قدمت تاریخی ۵۰۴ ه.ق
  • مناره مسجد میدان - سدهٔ ۵ ه‍.ق
  • مسجد سرخ یا انقلاب - قدمت تاریخی۴۵۳ ه.ق
  • قلعه دختر یا قیزقلعه - قدمت تاریخی دوران ساسانیان
  • امامزاده سید اسحاق - (از نوادگان موسی کاظم- با سه واسطه) - قدمت تاریخی ۶۷۶ ه.ق
  • بقعه امام‌زاده سید حمزه - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده فضل بن سلیمان - قدمت تاریخی دوره سلجوقی
  • آرامگاه فاطمه بنت شجاع - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بند شاه عباس - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده سید هارون - قدمت تاریخی قرن هفتم ه.ق
  • امام‌زاده یونس - قدمت تاریخی اواخر قرن نهم
  • مسجد بازار شهر ساوه - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • بقعه امام‌زاده اسماییل - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده نوح بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • بقعه امام‌زاده سید منصور بن موسی بن جعفر - قدمت تاریخی دوره صفویه
  • حمام کلبعلی‌خان - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای عبدالغفار - قدمت تاریخی دوره زندیه
  • کاروانسرای خشک رود وهجب - قدمت تاریخی دوره صفویه[۱۱]

مشاهیر ساوه

مصطفی چمران